KWALIFIKACJA EKA7 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 9.
Rozważ następujący zbiór danych: {5, 7, 9, 9, 11}. Jaka jest mediana tego zbioru?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Mediana to wartość środkowa po uporządkowaniu danych. Zbiór {5, 7, 9, 9, 11} ma 5 elementów (liczebność nieparzysta), więc medianą jest 3. element w kolejności rosnącej. Trzecią wartością jest 9, dlatego to poprawna odpowiedź.

Pełne wyjaśnienie:

Mediana (miara położenia) to taka wartość, która po uporządkowaniu obserwacji dzieli zbiór na dwie części: połowa danych jest nie większa od mediany, a połowa nie mniejsza.

W tym zadaniu dane są już uporządkowane rosnąco: 5, 7, 9, 9, 11. Liczebność zbioru wynosi 5, czyli jest nieparzysta. Dla nieparzystej liczby elementów medianą jest element o pozycji (n+1)/2, czyli (5+1)/2 = 3. Oznacza to, że medianą jest trzeci element w szeregu.

Trzecią wartością jest 9, więc "9" jest poprawną medianą.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "5" to wartość minimalna w zbiorze. Bywa mylona z medianą, gdy ktoś utożsamia "typową" wartość ze skrajną lub nie rozumie idei środka rozkładu.
  • "7" to drugi element. Taki wybór często wynika z błędu w liczeniu pozycji (np. rozpoczęcia od zera albo pomylenia wzoru na pozycję mediany).
  • "11" to wartość maksymalna w zbiorze. Może zostać wybrana, gdy ktoś odczytuje "środkową" jako "najważniejszą" lub koncentruje się na końcach zbioru zamiast na centrum.

W praktyce mediana jest szczególnie użyteczna w ekonomii i analizie danych, ponieważ jest odporna na wartości skrajne (np. pojedyncze bardzo wysokie ceny lub koszty), które potrafią mocno zawyżyć średnią.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Mediana to wartość środkowa po uporządkowaniu danych rosnąco lub malejąco. Dzieli zbiór na dwie części: co najmniej połowa obserwacji jest nie większa od mediany i co najmniej połowa nie mniejsza. Jest odporna na wartości skrajne.
Gdy liczba elementów jest nieparzysta, porządkujesz dane i wybierasz jeden środkowy element. Jego pozycja to (n+1)/2. Przykładowo dla 5 liczb mediana to 3. liczba w szeregu uporządkowanym.
Gdy liczba elementów jest parzysta, po uporządkowaniu danych mediana to zwykle średnia z dwóch środkowych wartości. Przykład: dla 6 liczb bierzesz 3. i 4. element, dodajesz je i dzielisz przez 2.
W uporządkowanym zbiorze {5, 7, 9, 9, 11} jest 5 elementów, więc medianą jest 3. element. Liczba 7 jest dopiero 2. elementem, czyli leży przed środkiem. Środek wypada na pierwszej wartości 9.
Nie zawsze. Przy parzystej liczbie elementów mediana jest średnią dwóch środkowych wartości, więc może nie występować w danych (np. (3 i 4)/2 = 3,5). Przy nieparzystej liczbie elementów jest jedną z obserwacji.
Średnia to suma wartości podzielona przez ich liczbę, a mediana to wartość środkowa po uporządkowaniu. Średnia jest wrażliwa na skrajne wyniki (outliery), a mediana zwykle lepiej opisuje "typową" wartość, gdy są odstępstwa.
Najczęściej uczniowie: nie porządkują danych, mylą medianę ze średnią lub modą, albo źle wskazują pozycję środkową (np. wybierają 2. element zamiast 3. przy 5 liczbach). Pomaga zapisanie pozycji (n+1)/2.
Mediana jest szczególnie przydatna, gdy w danych występują wartości skrajne, np. pojedyncza bardzo wysoka cena, koszt lub premia. Wtedy średnia może być "zawyżona", a mediana lepiej oddaje poziom typowy dla większości obserwacji.
W arkuszu kalkulacyjnym można użyć funkcji liczącej medianę (np. MEDIANA/MEDIAN). W praktyce wprowadzasz zakres komórek z danymi i funkcja zwraca wartość środkową. Warto pamiętać, że dane nie muszą być ręcznie sortowane.
Najpierw uporządkuj liczby (tu już są uporządkowane), potem policz ile jest elementów. Dla 5 elementów wybierasz 3. liczbę. To szybka metoda na egzaminie, bo unikasz zbędnych obliczeń i skupiasz się na pozycji środkowej.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 79% zdających egzamin. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Mediana to wartość środkowa po uporządkowaniu danych."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Mediana (statystyka)" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Mediana_(statystyka) - dostęp 2026-03-02
  • Khan Academy (PL): "Mediana" – https://pl.khanacademy.org/math/statistics-probability/representing-data/center-of-mass/v/median - dostęp 2026-03-02
  • NIST/SEMATECH e-Handbook of Statistical Methods: "Measures of Central Tendency" (median) – https://www.itl.nist.gov/div898/handbook/eda/section3/eda35b.htm - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręcznik do statystyki opisowej (dział: miary położenia)
  • Notatki z matematyki: mediany i kwartyle – przykłady na małych zbiorach
  • Ćwiczenia w arkuszu kalkulacyjnym: funkcje MEDIANA/MEDIAN

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego