KWALIFIKACJA MED9 - TEST WIEDZY NR 8

PYTANIE NR 14.
Rozważ poniższą tabelę, przedstawiającą niektóre odczynniki w postaci roztworów:
Odczynnik Stężenie
Kwas azotowy 65%
Kwas siarkowy 96%
Chlorek sodu 0.9%

Który z tych roztworów nie jest roztworem mianowanym, zgodnie z Farmakopeą Polską?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Roztwór mianowany to roztwór o mocy (mianie) określonej i potwierdzonej oznaczeniem, przeznaczony głównie do miareczkowań. Roztwór chlorku sodu 0,9% jest typowym roztworem izotonicznym o zadanym stężeniu, ale nie stanowi roztworu mianowanego w sensie farmakopealnym.

Pełne wyjaśnienie:

W farmacji pojęcie roztworu mianowanego odnosi się do roztworu, którego "moc" (miano) jest ściśle określona i potwierdzona w taki sposób, aby mógł służyć jako roztwór roboczy w analizie ilościowej, najczęściej w miareczkowaniu. Kluczowe jest to, że nie chodzi wyłącznie o podanie stężenia w %, lecz o roztwór przygotowany/zweryfikowany tak, aby jego wartość analityczna była znana i wiarygodna.

Odpowiedź "Chlorek sodu" jest poprawna, ponieważ roztwór NaCl 0,9% jest powszechnie znany jako roztwór izotoniczny (fizjologiczny) o określonym stężeniu masowym/objętościowym. Taki roztwór jest przygotowywany "na procent", do zastosowań praktycznych (np. jako rozpuszczalnik, płyn do przemywań), a nie jako roztwór mianowany do oznaczeń miareczkowych.

Odpowiedzi "Kwas azotowy 65%" oraz "Kwas siarkowy 96%" opisują typowe odczynniki dostarczane jako roztwory o określonym stężeniu handlowym. W kontekście pytania ich rola jest odmienna niż roztworu fizjologicznego NaCl: są to odczynniki chemiczne stosowane w analizie i preparatyce. Sam zapis "65%" lub "96%" nie przesądza jeszcze o mianowaniu, ale w ramach pytania mają stanowić kontrast wobec roztworu 0,9% NaCl, który z definicji nie jest roztworem mianowanym.

Odpowiedź "Wszystkie są roztworami mianowanymi" jest nieprawidłowa, ponieważ miesza pojęcia: roztwory o zadanym stężeniu (np. procentowym) mogą być odczynnikami, ale roztwór mianowany jest kategorią związaną z kontrolą mocy roztworu do celów analitycznych. W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać, że "mianowany" oznacza roztwór "o znanym mianie do oznaczeń", a nie dowolny roztwór opisany procentem.

  • Wskazówka: gdy w pytaniu pojawia się "mianowany", myśl o miareczkowaniu/standaryzacji.
  • Pułapka: "0,9%" wygląda "precyzyjnie", ale to nadal nie jest "miano" w sensie roztworów mianowanych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Roztwór mianowany to roztwór odczynnikowy o znanej i potwierdzonej "mocy" (mianie), przygotowany tak, aby nadawał się do oznaczeń ilościowych, zwykle w miareczkowaniu. Kluczowe jest potwierdzenie miana, a nie sam zapis stężenia w %.
Roztwór 0,9% NaCl jest roztworem izotonicznym o zadanym stężeniu, stosowanym praktycznie (np. jako płyn do przemywań lub rozpuszczalnik). Nie jest przygotowywany jako roztwór o mianie przeznaczonym do miareczkowań, więc nie spełnia celu roztworu mianowanego.
Roztwory mianowane wykorzystuje się w analizie ilościowej, np. do miareczkowania przy kontroli jakości surowców lub sprawdzaniu zawartości substancji czynnych. Ich zaletą jest możliwość przeliczenia objętości zużytego roztworu na ilość oznaczanej substancji.
Nie. Podanie stężenia procentowego informuje o składzie roztworu, ale nie oznacza automatycznie, że jest to roztwór mianowany. "Mianowany" odnosi się do roztworu o znanej mocy do oznaczeń analitycznych, zwykle powiązanej z procedurą potwierdzenia (standaryzacji).
Roztwór mianowany rozpoznasz po kontekście analitycznym: służy do miareczkowania i ma określone miano, które umożliwia obliczenia ilościowe. Zwykły roztwór odczynnika ma opis składu (np. %), ale nie musi być przewidziany jako roztwór do oznaczeń objętościowych.
Mianowanie wykonuje się wtedy, gdy trzeba znać dokładną moc roztworu używanego do oznaczeń, a przygotowanie "z odważki" nie daje pewności co do rzeczywistego stężenia (np. z powodu chłonięcia wody, zanieczyszczeń lub zmian składu podczas przechowywania).
Najczęściej myli się "dokładne stężenie procentowe" z "mianem" oraz utożsamia każdy odczynnik w roztworze z roztworem mianowanym. Drugim typowym błędem jest kierowanie się skojarzeniem (np. 0,9% NaCl = "ważne w aptece") zamiast definicją roztworu mianowanego.
Sam zapis "65%" nie przesądza o tym, czy roztwór jest mianowany. O mianowaniu decyduje to, czy roztwór ma potwierdzone miano i jest przeznaczony do oznaczeń ilościowych. W praktyce roztwory "procentowe" często są odczynnikami, a roztwory mianowane opisuje się przez ich moc analityczną.
Ucz się pojęć: roztwór odczynnikowy, roztwór mianowany, miano, standaryzacja, miareczkowanie. Pomaga też przegląd procedur analitycznych, w których roztwory mianowane są używane. Na egzaminie szukaj słów-kluczy: "mianowany", "miareczkowanie", "oznaczenie".
Typowo podaje się identyfikację roztworu, jego moc/miano (wartość potrzebną do obliczeń), warunki przechowywania oraz termin ważności. Celem jest zapewnienie, że roztwór będzie nadawał się do wiarygodnych oznaczeń analitycznych, a nie tylko do ogólnego zastosowania jako odczynnik.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 41% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Roztwór mianowany to roztwór o mocy (mianie) określonej i potwierdzonej oznaczeniem, przeznaczony głównie do miareczkowań."

Materiały:

  • Farmakopea Polska – dział/hasła dotyczące odczynników i roztworów mianowanych (wydanie używane w nauczaniu)
  • Podręcznik analizy farmaceutycznej: miareczkowanie i przygotowanie roztworów wzorcowych
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ: receptura i podstawy analizy jakościowej/ilościowej w aptece

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego