KWALIFIKACJA ELM3 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 1.
Rozważ poniższą tabelę przedstawiającą wartości napięcia w trzech fazach systemu trójfazowego:
Faza Napięcie (V)
A 230
B 230
C 230
Jakie jest napięcie liniowe w tym systemie?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Napięcie liniowe (międzyfazowe) w symetrycznym układzie trójfazowym jest √3 razy większe od napięcia fazowego.
Przy Uf = 230 V otrzymujemy UL = 230·√3 ≈ 398 V, czyli w praktyce ok. 400 V (standard 230/400 V).

Pełne wyjaśnienie:

W sieci trójfazowej rozróżnia się dwa podstawowe napięcia:

  • napięcie fazowe – mierzone między przewodem fazowym a neutralnym (L–N),
  • napięcie liniowe (międzyfazowe) – mierzone między dwoma przewodami fazowymi (L–L).

W układzie symetrycznym (trzy fazy przesunięte o 120°) zależność między nimi wynosi:

UL = √3 · Uf.

Dla podanego napięcia fazowego 230 V obliczamy:

UL = 230 V · 1,732 ≈ 398,4 V, co zaokrągla się do 400 V. To odpowiada typowemu standardowi sieci niskiego napięcia 230/400 V.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "230 V" to wartość napięcia fazowego (L–N). Częsty błąd polega na założeniu, że skoro każda faza ma 230 V, to między fazami też będzie 230 V. Między fazami występuje jednak większa wartość wynikająca z przesunięcia faz.
  • "460 V" odpowiadałoby w przybliżeniu 2·230 V, ale w układzie trójfazowym nie ma zależności "razy 2" między L–N i L–L. Właściwym współczynnikiem jest √3.
  • "690 V" jest napięciem spotykanym w innych układach zasilania (np. 400/690 V dla połączeń silników), ale nie wynika z 230 V jako napięcia fazowego w standardowej sieci 230/400 V.

Wskazówka praktyczna dla mechatronika: podczas pomiaru multimetrem napięcie ok. 230 V zobaczysz między L i N, natomiast ok. 400 V między dowolnymi dwiema fazami (np. L1–L2). To ułatwia diagnostykę zasilania urządzeń trójfazowych, takich jak silniki i napędy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Napięcie fazowe to napięcie mierzone między przewodem fazowym a neutralnym (L–N). W typowej sieci niskiego napięcia w Polsce ma wartość znamionową około 230 V i zasila odbiorniki jednofazowe, np. większość gniazd w domu.
Napięcie liniowe (międzyfazowe) mierzy się między dwiema fazami (L–L), np. L1–L2. W standardowej sieci 230/400 V jest to około 400 V. To napięcie wykorzystuje się do zasilania wielu odbiorników trójfazowych, np. silników.
Bo fazy w układzie trójfazowym są przesunięte o 120°. Napięcie między dwiema fazami jest różnicą dwóch wektorów napięć, co daje wartość √3 razy większą niż napięcie fazowe. Stąd z 230 V robi się w przybliżeniu 400 V.
Stosuje się zależność UL = √3 · Uf. Dla Uf=230 V: 230·1,732 ≈ 398 V, czyli w praktyce 400 V. Na egzaminie zwykle przyjmuje się zaokrąglenie do wartości znamionowej.
Około 230 V uzyskasz mierząc między fazą i przewodem neutralnym (L–N). Około 400 V uzyskasz mierząc między dwiema fazami (L1–L2, L2–L3 lub L1–L3). To ważne w diagnostyce zasilania urządzeń mechatronicznych.
Nie zawsze dokładnie. W praktyce dopuszczalne są odchyłki napięcia (w kontekście wskazano tolerancję ±10%). Dlatego pomiar może pokazać np. 225 V lub 410 V. Liczby 230/400 V traktuj jako wartości znamionowe sieci.
Napięcie 400 V (międzyfazowe) często zasila silniki trójfazowe, falowniki, większe napędy, sprężarki czy urządzenia o dużej mocy. W praktyce serwisowej ważne jest sprawdzenie, czy urządzenie jest przeznaczone do zasilania L–L, a nie L–N.
"230 V" to typowa wartość napięcia fazowego (L–N). Pytanie dotyczy napięcia liniowego, czyli międzyfazowego (L–L), które jest większe i wynosi ok. 400 V. Pomyłka wynika zwykle z nieodróżniania, między jakimi przewodami wykonuje się pomiar.
Zależność UL=√3·Uf dotyczy układu symetrycznego, typowego dla publicznej sieci 230/400 V. Gdy układ jest niesymetryczny (np. przeciążenie jednej fazy, uszkodzenia), pomiary mogą odbiegać i wtedy trzeba diagnozować przyczynę.
Najczęściej myli się napięcie fazowe z liniowym, pomija współczynnik √3 albo zakłada błędnie mnożnik 2. Zdarza się też odruchowe wybieranie 230 V, bo jest "znane z gniazdka", bez sprawdzenia, że pytanie dotyczy pomiaru L–L.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 42% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • PN-EN 60038:2011, "Napięcia zasilające w publicznych sieciach rozdzielczych" (standard 230/400 V).

Materiały:

  • PN-EN 60038:2011 – zestawienie standardowych napięć zasilających (230/400 V)
  • Podręcznik/kompendium z elektrotechniki: sieci trójfazowe, napięcia fazowe i międzyfazowe
  • Ćwiczenia laboratoryjne: pomiary napięć L–N i L–L multimetrem w układzie trójfazowym

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego