KWALIFIKACJA HAN3 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 4.
Rozważ poniższy fragment kodu UKD:
    821.111(44)-32 "18"
Co oznacza symbol -32 w tym kodzie?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Symbol "-32" w zapisie UKD jest traktowany jako oznaczenie cechy formalnej utworu (rodzaju/formy piśmienniczej), a nie informacji o miejscu, epoce czy języku. W podanym przykładzie pozostałe elementy (np. nawias i cudzysłów) kodują inne aspekty, więc "-32" odnosi się do formy dzieła.

Pełne wyjaśnienie:

W zapisie UKD (UDC) symbol klasyfikacyjny może składać się z kilku części, które razem opisują dokument pod względem tematu oraz dodatkowych cech, takich jak forma, czas czy związki geograficzne. W analizowanym przykładzie mamy zapis:

821.111(44)-32 "18"

Kluczowe jest rozpoznanie, że "-32" pełni rolę elementu dopowiadającego, który w praktyce katalogowania bywa używany do wskazania formy literackiej (czyli cechy formalnej utworu). Dlatego poprawna jest odpowiedź: "Forma literacka dzieła."

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "Miejsce pochodzenia dzieła." – informacja geograficzna w UKD jest zwykle kodowana innymi znakami pomocniczymi (często spotyka się zapis w nawiasach, gdy wskazuje się aspekt miejsca). Sam myślnik z liczbą nie jest typową formą zapisu "pochodzenia" w sensie geograficznym.
  • "Epokę literacką dzieła." – okres/czas w UKD często zapisuje się jako dopowiedzenie czasu, w praktyce spotykane m.in. w formie oznaczeń w cudzysłowie (jak w przykładzie "18", kojarzone z wiekiem). To sugeruje, że warstwa czasowa jest kodowana gdzie indziej niż "-32".
  • "Język oryginalny dzieła." – początek symbolu (np. 821.111) dotyczy klasy/zakresu związanego z literaturą i może być kojarzony z językiem, ale pytanie dotyczy konkretnie końcówki "-32". W tym ujęciu "-32" nie opisuje języka, tylko cechę formalną utworu.

Wskazówka egzaminacyjna: przy interpretacji symbolu UKD warto analizować zapis "od lewej do prawej" i osobno identyfikować funkcję nawiasów, cudzysłowów oraz myślnika. Dzięki temu łatwiej rozdzielić cechy: temat/język literatury, aspekt miejsca, formę dokumentu oraz czas.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
UKD (Uniwersalna Klasyfikacja Dziesiętna) to system klasyfikacji rzeczowej, który porządkuje wiedzę w postaci symboli liczbowych i znaków pomocniczych. Służy do nadawania haseł rzeczowych/klasyfikacyjnych, ustawiania zbiorów na półkach oraz ułatwia wyszukiwanie dokumentów w katalogu.
Symbol UKD często składa się z części głównej (dziedzina/temat) oraz dopowiedzeń. Nawiasy i cudzysłowy zwykle wprowadzają dodatkowe cechy opisu (np. aspekt miejsca lub czasu). Najlepiej rozbić zapis na segmenty i ustalić, jaką informację wnosi każdy znak.
Myślnik z liczbą bywa używany jako element dopowiadający, który uszczegóławia opis dokumentu. W praktyce może wskazywać cechę formalną utworu, czyli jego formę literacką lub rodzaj dokumentu. Aby mieć pewność, zawsze warto odnieść się do tablic UKD używanych w danej instytucji.
W UKD aspekty geograficzne są zwykle kodowane innymi znakami pomocniczymi niż sam myślnik z liczbą. Jeśli w zapisie występuje osobny fragment w nawiasach, to często właśnie on niesie informację o miejscu. Dlatego przypisywanie "-32" do geografii jest częstym błędem interpretacji.
W praktyce spotyka się zapisy, w których cudzysłów wiąże się z dopowiedzeniem czasowym (np. wiek). To powoduje, że inne elementy symbolu (np. z myślnikiem) interpretuje się jako cechy innego typu, np. formalne. Dokładne znaczenie zależy jednak od tablic UKD.
Informacja "językowa" często wynika z głównej klasyfikacji literatury (np. zakres literatur danego języka), natomiast forma dzieła bywa kodowana dopowiedzeniami (znaki pomocnicze, modyfikatory). Najpewniejsza metoda to rozpoznanie, które fragmenty są częścią działu głównego, a które są dopowiedzeniem.
Najczęstsze pomyłki to: skupienie się tylko na początku symbolu, ignorowanie znaków pomocniczych, mylenie miejsca z czasem oraz przypisywanie myślnika do dowolnej cechy bez sprawdzenia w tablicach. Pomaga ćwiczenie na wielu przykładach i praca "segment po segmencie".
Symbole UKD mogą pojawiać się w opisach bibliograficznych, katalogach bibliotek i hurtowni, opisach metadanych oraz na kartach/przewodnikach działów tematycznych. Znajomość UKD ułatwia kierowanie klienta do właściwego działu oraz współpracę z bibliotekami i instytucjami kultury.
Warto ćwiczyć rozbijanie symbolu na części (dział główny + dopowiedzenia), uczyć się typowych znaków pomocniczych oraz pracować na przykładowych rekordach katalogowych. Kluczowe jest korzystanie z tego samego wydania tablic UKD, które obowiązuje w Twoich materiałach dydaktycznych.
Tak, UKD/UDC jest systemem rozwijanym i aktualizowanym, więc interpretacja niektórych elementów lub zalecenia zapisu mogą zależeć od wydania tablic. Dlatego przy zadaniach egzaminacyjnych ważne jest odniesienie do obowiązujących materiałów (tablic) wskazanych przez szkołę lub organizatora.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 53% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Symbol "-32" w zapisie UKD jest traktowany jako oznaczenie cechy formalnej utworu (rodzaju/formy piśmienniczej), a nie informacji o miejscu, epoce czy języku."

Źródła:

  • UDC Consortium, UDC Summary (przegląd struktury i elementów UDC), https://udcsummary.info (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL), "Uniwersalna Klasyfikacja Dziesiętna" (opis ogólny UKD), https://pl.wikipedia.org/wiki/Uniwersalna_Klasyfikacja_Dziesi%C4%99tna (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Tablice UKD/UDC (wydanie używane w danej bibliotece lub na egzaminie)
  • Materiały dydaktyczne z klasyfikacji rzeczowej (UKD) dla bibliotekarzy/księgarzy
  • Ćwiczenia z analizy symboli UKD na przykładach rekordów katalogowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego