KWALIFIKACJA HAN3 - TEST WIEDZY NR 10

PYTANIE NR 26.
Rozważ poniższy opis bibliograficzny utworu muzycznego:
Chopin, Fryderyk: Ballady i Polonezy. - Kraków : PWM, 1995. - 1 nuty (120 s.) ; 30 cm.
Wskaż, który element jest niepoprawnie zapisany.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Niepoprawność dotyczy opisu fizycznego, bo w tej strefie powinno się konsekwentnie i poprawnie podać określenie rodzaju i ilości jednostek (dla nut) oraz zapis stron/objętości w przyjętej formie. Pozostałe elementy (autor, tytuł, adres wydawniczy) są zapisane w typowym układzie.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie sprawdza umiejętność rozpoznania stref opisu bibliograficznego oraz wychwycenia błędu w zapisie. W przedstawionym przykładzie poprawny jest ogólny układ: autor (Chopin, Fryderyk), tytuł (Ballady i Polonezy), a następnie strefa adresu wydawniczego (Kraków : PWM, 1995) oraz opis fizyczny.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź "Format opisu fizycznego"?
W strefie opisu fizycznego zapis "1 nuty (120 s.) ; 30 cm." jest najbardziej podejrzany. W praktyce katalogerskiej dla nut wymaga się konsekwentnego określenia typu jednostki (np. partytura/głos/nuty), poprawnej liczby i właściwego sposobu podania objętości (stron/liczby kart) oraz wymiarów. Niezręczna forma "1 nuty" (mieszanie liczby z formą rzeczownika) sugeruje błąd formalny właśnie w tej strefie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Nazwa autora – zapis nazwiska i imienia w formie odwróconej ("Chopin, Fryderyk") jest typowym sposobem podawania hasła osobowego w opisie bibliograficznym.
  • Tytuł utworu – "Ballady i Polonezy" jest tytułem w formie zrozumiałej i typowej dla wydawnictwa nutowego; sam tytuł nie zdradza błędu formalnego.
  • Miejsce i nazwa wydawnictwa – układ "Kraków : PWM" jest standardowym sposobem zapisu miejsca wydania i nazwy wydawcy, a rok wydania podany po przecinku również odpowiada powszechnemu schematowi strefy adresu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy "elementu niepoprawnie zapisanego", najpierw podziel opis na strefy i sprawdź, czy w którejś części pojawia się nielogiczna forma językowa (np. liczba + niewłaściwa forma rzeczownika), bo to często sygnalizuje błąd w zapisie, a nie w doborze danych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Opis fizyczny to część rekordu, która informuje, jak wygląda dokument jako przedmiot: ile ma jednostek (np. tom, zeszyt, partytura), jaka jest objętość (np. liczba stron/kart), czy są ilustracje oraz jakie ma wymiary. Pomaga odróżnić różne wydania i nośniki.
Strefa adresu wydawniczego zwykle zawiera miejsce wydania, wydawcę i rok, często w układzie podobnym do: "Miasto : Wydawca, rok". Dzięki temu można szybko ocenić pochodzenie wydania i jego chronologię.
To przykład błędu formalnego w opisie fizycznym: łączy liczbę z niekonsekwentną formą rzeczownika. W opisach bibliograficznych dąży się do ustalonych określeń typu dokumentu (np. partytura, głosy) i spójnego zapisu objętości. Taki zapis może utrudniać wyszukiwanie i identyfikację.
Najczęściej spotkasz: autora/kompozytora, tytuł, dane wydawnicze (miejsce, wydawca, rok), a potem opis fizyczny (rodzaj jednostki, objętość, format), czasem także informacje o serii i uwagach. Kluczem jest umiejętność przypisania danych do właściwej strefy.
W wielu systemach katalogowania i zestawieniach bibliograficznych tak, bo ułatwia to porządkowanie alfabetyczne i tworzenie haseł. W cytowaniach (np. w pracach) spotkasz też formy "Imię Nazwisko". Na egzaminie zwracaj uwagę na to, jaki typ opisu jest prezentowany.
Częste pomyłki to: mylenie stref (np. wydawca vs opis fizyczny), ignorowanie skrótów i znaków przestankowych, skupienie się na tytule zamiast na końcówce rekordu oraz przenoszenie zasad z książek na inne dokumenty (nuty, mapy, multimedia) bez uwzględnienia ich specyfiki.
Błąd w tytule dotyczy brzmienia nazwy dzieła (np. literówki, brak części tytułu), a błąd w opisie fizycznym dotyczy parametrów egzemplarza (liczba jednostek, strony/karty, format, wymiary). Najpierw sprawdź, czy "dziwny" zapis nie pojawia się po danych wydawniczych.
Wymiary podaje się w strefie opisu fizycznego, gdy są elementem standardowego opisu dokumentu i mogą pomóc w identyfikacji wydania lub w pracy z egzemplarzem (np. dobór miejsca na półce, oprawy, magazynowanie). W praktyce jest to szczególnie użyteczne dla większych formatów.
Nie zawsze identycznie. Zależy to od przyjętych zasad opisu (standardu i praktyki instytucji) oraz od tego, czy dokument jest paginowany i jak jest zbudowany (partytura, głosy, zeszyty). Na egzaminie ważniejsze jest rozpoznanie, że informacja o objętości należy do opisu fizycznego.
Ćwicz rozbijanie opisów na strefy: autor, tytuł, dane wydawnicze, opis fizyczny, uwagi. Rób krótkie analizy wielu przykładów (książki, czasopisma, nuty). Ucz się typowych schematów zapisu i zwracaj uwagę na nielogiczne formy językowe oraz niespójne skróty.
info

Statystycznie 69% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że niepoprawność dotyczy opisu fizycznego, bo w tej strefie powinno się konsekwentnie i poprawnie podać określenie rodzaju i ilości jednostek (dla nut) oraz zapis stron/objętości w przyjętej formie.

Źródła:

  • IFLA: International Standard Bibliographic Description (ISBD), Consolidated edition (online), section on Areas of description (Physical description area) – https://www.ifla.org/publications/international-standard-bibliographic-description-isbd/ (dostęp: 2026-02-26)
  • ISO 690:2021, Information and documentation — Guidelines for bibliographic references and citations to information resources (ogólne zasady opisu i cytowań) – opis normy: https://www.iso.org/standard/69426.html (dostęp: 2026-02-26)
  • RDA Toolkit: Resource Description and Access (RDA), guidance on describing manifestations/items and carrier/extent – https://www.rdatoolkit.org/ (dostęp: 2026-02-26)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z opisu bibliograficznego i zasad katalogowania (działy: strefy opisu, opis fizyczny)
  • ISBD (International Standard Bibliographic Description) – część ogólna i zasady stref opisu
  • ISO 690 – ogólne zasady cytowania i odniesień bibliograficznych (dla porównania podejść)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego