KWALIFIKACJA MOT2 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 20.
Rozważ silnik elektryczny AC. Jakie jest główne przeznaczenie cewek stojana w tym silniku?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Cewki (uzwojenia) stojana w silniku AC są zasilane prądem przemiennym, aby wytworzyć pole magnetyczne stojana (często pole wirujące). To pole oddziałuje z wirnikiem i umożliwia powstanie momentu obrotowego. Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych funkcji układów elektrycznych, nie uzwojeń stojana.

Pełne wyjaśnienie:

W silniku elektrycznym prądu przemiennego (AC) uzwojenia stojana są elementem, którego podstawowym zadaniem jest wytworzenie pola magnetycznego. Po doprowadzeniu prądu do cewek stojana wytwarza się strumień magnetyczny w obwodzie magnetycznym maszyny. W wielu typach silników AC (np. wielofazowych) odpowiednie rozmieszczenie i zasilanie uzwojeń powoduje powstanie wirującego pola magnetycznego, które "ciągnie" lub "napędza" wirnik, co prowadzi do powstania momentu obrotowego.

Dlatego prawidłowa odpowiedź to: Generowanie magnetycznego pola stojana — bez tego pola silnik nie ma "czym" oddziaływać na wirnik, a w efekcie nie uzyska użytecznego momentu.

  • Zmiana kierunku przepływu prądu — to nie jest główna rola cewek stojana. Zmianę kierunku prądu realizuje się zwykle przez sterowanie (np. układy energoelektroniczne) albo przez odpowiednie przełączanie faz, a nie przez sam fakt istnienia uzwojeń stojana. Uzwojenia są odbiornikiem zasilania, a nie "przełącznikiem kierunku".
  • Chłodzenie silnika — chłodzenie realizują rozwiązania mechaniczne (wentylator, obieg powietrza, ciecz chłodząca, radiator, konstrukcja obudowy). Uzwojenia stojana mogą się nagrzewać i wymagają chłodzenia, ale nie służą do chłodzenia.
  • Przesyłanie prądu do wirnika — w części silników prąd do wirnika doprowadza się przez pierścienie ślizgowe i szczotki (lub rozwiązania bezszczotkowe), ale to nie jest zadanie cewek stojana. W typowych silnikach indukcyjnych wirnik w ogóle nie wymaga bezpośredniego doprowadzenia prądu z zewnątrz, bo prądy w wirniku powstają na skutek indukcji.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się "cewki/uzwojenia stojana", najczęściej kluczem jest "pole magnetyczne" (wytworzenie strumienia, pola wirującego). Funkcje typu chłodzenie czy zasilanie wirnika zwykle dotyczą innych elementów konstrukcji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Uzwojenia stojana w silniku AC wytwarzają pole magnetyczne (często wirujące), które oddziałuje z wirnikiem i umożliwia powstanie momentu obrotowego. Bez pola stojana silnik nie mógłby skutecznie napędzać wirnika.
Gdy uzwojenia stojana są rozmieszczone przestrzennie i zasilane prądem przemiennym (szczególnie wielofazowym), wektor wypadkowego pola magnetycznego zmienia swoje położenie w czasie. Daje to efekt pola wirującego, kluczowego dla pracy wielu silników AC.
Stojan to część nieruchoma, zwykle z uzwojeniami wytwarzającymi pole magnetyczne. Wirnik to część obracająca się, na którą działa pole stojana, wytwarzając moment. W diagnostyce ważne jest rozróżnienie usterek uzwojeń stojana i elementów wirnika.
Nie. Uzwojenia stojana są źródłem pola magnetycznego, a jednocześnie same się nagrzewają od strat mocy. Chłodzenie realizuje konstrukcja silnika (wentylacja, obudowa, kanały powietrzne, czasem ciecz). Na egzaminie "chłodzenie" to typowy dystraktor.
Bo w niektórych maszynach prąd do wirnika faktycznie doprowadza się przez pierścienie i szczotki, ale to zadanie tych elementów, nie uzwojeń stojana. W wielu silnikach indukcyjnych prądy w wirniku powstają przez indukcję, bez bezpośredniego "przesyłania" z zewnątrz.
Typowe objawy to spadek mocy i momentu, nierówna praca, zwiększony pobór prądu, przegrzewanie, a czasem zadziałanie zabezpieczeń. Zwarcia międzyzwojowe mogą powodować szybki wzrost temperatury. W praktyce wykonuje się m.in. pomiary rezystancji i izolacji uzwojeń.
Najczęściej stosuje się pomiar ciągłości i rezystancji uzwojeń (porównanie między fazami) oraz test izolacji do masy. Istotne jest porównanie wyników między uzwojeniami: duża różnica sugeruje usterkę. Dokładna metodyka zależy od typu silnika i zaleceń producenta.
W typowych silnikach AC tak: stojan jest częścią wytwarzającą pole (uzwojeniami). Istnieją różne konstrukcje maszyn, ale w zadaniach egzaminacyjnych dotyczących silników AC najczęściej przyjmuje się klasyczną zasadę: stojan → pole, wirnik → ruch.
Silniki AC występują m.in. w napędach trakcyjnych pojazdów elektrycznych i hybrydowych (zasilanych przez inwerter/falownik). Znajomość roli uzwojeń stojana pomaga rozumieć usterki napędu: spadek momentu, błędy sterownika, przegrzewanie i problemy z izolacją.
Często pojawiają się pytania o: funkcję stojana i wirnika, przyczynę powstawania momentu, znaczenie pola wirującego, rolę falownika/inwertera w zasilaniu silnika AC oraz typowe uszkodzenia uzwojeń. Warto umieć przypisać funkcje do elementów konstrukcyjnych.
info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Cewki (uzwojenia) stojana w silniku AC są zasilane prądem przemiennym, aby wytworzyć pole magnetyczne stojana (często pole wirujące)."

Materiały:

  • Podręcznik do maszyn elektrycznych (rozdziały o silnikach AC i uzwojeniach stojana)
  • Materiały dydaktyczne z elektrotechniki: pole magnetyczne wytwarzane przez cewkę i obwody magnetyczne
  • Instrukcje serwisowe/DTR producentów silników (sekcje o diagnostyce uzwojeń i pomiarach rezystancji/izolacji)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego