KWALIFIKACJA MEC9 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 8.
Rozważ układ dwóch sił o wartościach 10 N i 15 N działających na ciało w jednej płaszczyźnie. Siły te działają pod kątem 180 stopni do siebie. Czy układ jest w równowadze?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Układ dwóch sił o kącie 180° oznacza, że działają w przeciwnych zwrotach wzdłuż tej samej prostej.
Aby był stan równowagi, wypadkowa musi wynosić 0 N. Tutaj wypadkowa to 15 N − 10 N = 5 N, więc pozostaje niezrównoważona siła i układ nie jest w równowadze.

Pełne wyjaśnienie:

W statyce ciało jest w równowadze translacyjnej, gdy suma wektorowa wszystkich sił działających na ciało jest równa zeru. W praktyce oznacza to brak przyspieszenia postępowego (ciało nie "rusza" pod wpływem wypadkowej siły).

W zadaniu działają dwie siły: 10 N oraz 15 N. Kąt 180° między nimi oznacza, że są skierowane dokładnie przeciwnie (zwroty przeciwne). Dla sił współliniowych wypadkową wyznacza się jako różnicę ich wartości, zachowując zwrot większej siły.

Zatem wypadkowa wynosi:

Fw = 15 N − 10 N = 5 N

Skoro wypadkowa nie jest równa 0 N, układ nie spełnia warunku równowagi. Dlatego poprawne jest stwierdzenie: "Nie, układ nie jest w równowadze."

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "Tak, układ jest w równowadze." – przeciwne zwroty nie wystarczą; wartości sił muszą być równe, aby się zniosły.
  • "Nie można określić bez dodatkowych informacji." – przy podanych wartościach i kącie 180° wypadkową da się jednoznacznie obliczyć.
  • "Równowaga zależy od punktu przyłożenia sił." – dla oceny równowagi sił (suma sił) w tym zadaniu decydują wartości i zwroty. Punkt przyłożenia ma znaczenie przy analizie momentów; tutaj pytanie dotyczy wprost równowagi układu sił.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz kąt 0° – siły się dodają, a gdy 180° – odejmują. Równowaga wystąpi tylko wtedy, gdy po dodaniu/odjęciu otrzymasz 0 N.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza to, że wektory sił są współliniowe, ale mają przeciwne zwroty. W takiej sytuacji nie dodaje się ich wartości, tylko wykonuje odejmowanie wektorowe: większa siła "przeważa", a wypadkowa ma jej zwrot.
Sprawdza się, czy wypadkowa siła jest równa 0 N. Dla prostych układów w jednej linii działania to zwykle suma lub różnica wartości. Jeśli wynik nie jest zerem, ciało nie jest w równowadze translacyjnej.
Dla sił o przeciwnych zwrotach (180°) wypadkowa to różnica ich wartości: Fw = |F2 − F1|. Zwrot wypadkowej jest zgodny ze zwrotem siły o większej wartości, bo ona "dominuje" w układzie.
Bo do równowagi potrzebujesz nie tylko przeciwnych zwrotów, ale też takich samych wartości. Tutaj pozostaje niezrównoważona różnica 5 N, czyli istnieje wypadkowa działająca na ciało i układ nie spełnia warunku sumy sił równej zero.
Może mieć znaczenie, gdy analizujesz momenty sił i równowagę obrotową. Jednak w pytaniach o samą wypadkową dwóch sił współliniowych kluczowe są wartości oraz zwroty. Gdy pojawiają się momenty, wtedy odległości i miejsca przyłożenia stają się istotne.
Wypadkowa to jedna siła, która zastępuje działanie całego układu sił w sensie efektu postępowego. Jest sumą wektorową wszystkich sił. Jeśli wypadkowa wynosi 0 N, układ sił nie powoduje przyspieszenia postępowego.
Najczęstsze błędy to: mylenie "przeciwnych zwrotów" z równowagą (bez sprawdzenia wartości), ignorowanie wektorów i liczenie "na oko", oraz mieszanie warunku sumy sił z warunkiem sumy momentów. Warto zawsze policzyć wypadkową.
Dwie siły mogą dać równowagę translacyjną, gdy są równe co do wartości i mają przeciwny zwrot (180°). Wtedy wypadkowa jest równa 0 N. W bardziej złożonych zadaniach trzeba dodatkowo sprawdzać warunki momentów.
Równowaga sił dotyczy braku wypadkowej (suma sił = 0) i ruchu postępowego. Równowaga momentów dotyczy braku tendencji do obrotu (suma momentów = 0). W zadaniach z "punktem przyłożenia" zwykle chodzi o momenty, a nie tylko o sumę sił.
Ocena równowagi sił pomaga przy doborze mocowań, uchwytów, podpór i siłowników oraz przy analizie obciążeń elementów maszyn. Pozwala szybko wykryć, czy pozostaje "resztkowa" siła, która może powodować przesunięcie detalu, drgania lub przeciążenie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 83% zdających egzamin. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Układ dwóch sił o kącie 180° oznacza, że działają w przeciwnych zwrotach wzdłuż tej samej prostej.Aby był stan równowagi, wypadkowa musi wynosić 0 N."

Źródła:

  • Hibbeler R.C., "Engineering Mechanics: Statics", rozdział o równowadze i wypadkowej sił (warunki równowagi, suma sił = 0)
  • Beer F.P., Johnston E.R., "Vector Mechanics for Engineers: Statics", rozdział o dodawaniu wektorów i równowadze cząstki

Materiały:

  • Podręcznik do statyki technicznej (rozdziały: wektory, wypadkowa, warunki równowagi)
  • Tablice i wzory z mechaniki: dodawanie wektorów, układy sił współliniowych
  • Zadania z mechaniki/wytrzymałości materiałów dla techników (dział: statyka)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego