KWALIFIKACJA MED12 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 12.
Rozważasz przygotowanie roztworu dezynfekcyjnego o stężeniu 1% z koncentratu o stężeniu 10%. Jaki będzie stosunek objętości koncentratu do objętości wody?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby uzyskać 1% z 10%, trzeba rozcieńczyć roztwór 10‑krotnie.
To oznacza, że objętość roztworu końcowego ma być 10 razy większa niż objętość koncentratu.
Zatem na 1 część koncentratu przypada 9 części wody, czyli stosunek 1:9.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu chodzi o przygotowanie roztworu roboczego o niższym stężeniu z koncentratu. Kluczowa zależność przy rozcieńczaniu to zachowanie ilości substancji czynnej: C1 · V1 = C2 · V2, gdzie C to stężenie, a V to objętość.

Przyjmijmy, że bierzemy 1 jednostkę objętości koncentratu 10% (np. 100 ml). W tej porcji znajduje się "10% substancji czynnej" w przeliczeniu na całą objętość porcji. Aby uzyskać roztwór 1%, ta sama ilość substancji czynnej musi znaleźć się w 10 razy większej objętości końcowej (ponieważ 10% → 1% to spadek stężenia 10-krotny).

Zatem jeśli V1 = 1 część koncentratu, to V2 (objętość końcowa) musi wynosić 10 części. Woda to różnica: 10 − 1 = 9 części. Stosunek objętości koncentratu do wody wynosi więc 1:9.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • 1:10 daje łącznie 11 części roztworu końcowego, więc stężenie byłoby mniejsze niż 1% (zbyt duże rozcieńczenie).
  • 10:1 oznacza niemal sam koncentrat z odrobiną wody, więc stężenie byłoby bliskie 10%, a nie 1% (odwrócenie proporcji).
  • 9:1 również jest odwróceniem relacji (w praktyce to dużo koncentratu i mało wody), więc nie może dać 1%.

W praktyce dekontaminacji warto zawsze sprawdzić, czy proporcja ma sens: przy schodzeniu z 10% do 1% wody musi być znacznie więcej niż koncentratu, a wynik 1:9 spełnia ten warunek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Trzeba wykonać rozcieńczenie 10-krotne, bo 10% → 1% oznacza spadek stężenia 10 razy. To daje 1 część koncentratu w 10 częściach roztworu końcowego, czyli 1 część koncentratu + 9 części wody (proporcja 1:9).
"10-krotnie" dotyczy objętości końcowej względem koncentratu. Jeśli koncentratu jest 1 część, to roztwór końcowy ma 10 części. Woda stanowi brakującą część do 10, czyli 9 części. Stąd koncentrat:woda = 1:9.
To zasada zachowania ilości substancji czynnej podczas rozcieńczania. Iloczyn stężenia i objętości przed rozcieńczeniem równa się iloczynowi stężenia i objętości po rozcieńczeniu. Ułatwia policzenie, ile koncentratu i ile wody trzeba odmierzyć.
Najczęstsze pomyłki to: odwrócenie proporcji (woda:koncentrat zamiast koncentrat:woda), mylenie "razy 10" z dodaniem 10 części wody, oraz nieuwzględnianie, że objętość końcowa to suma koncentratu i wody, a nie sama woda.
Nie jest to dobre podejście. Zbyt słaby roztwór może obniżyć skuteczność dezynfekcji, a zbyt mocny zwiększa koszty i ryzyko niepożądanych oddziaływań na materiały oraz BHP. W praktyce stosuje się dokładne odmierzanie i instrukcje producenta.
Dla 1 litra roztworu 1% z koncentratu 10% potrzebujesz 1/10 objętości jako koncentrat, czyli 100 ml koncentratu, a reszta to woda: 900 ml. To odpowiada proporcji 1:9 i łatwo skaluje się na inne objętości.
Najczęściej podczas przygotowania roztworów roboczych do mycia i dezynfekcji (np. narzędzi, pojemników, powierzchni). Umiejętność liczenia stężeń pomaga poprawnie przygotować roztwór zgodny z wymaganiami procedur i zaleceń producenta preparatu.
Stosunek 9:1 oznaczałby, że koncentratu jest dużo więcej niż wody, czyli roztwór końcowy byłby tylko nieznacznie rozcieńczony i miałby stężenie zbliżone do wyjściowego 10%. Aby zejść do 1%, wody musi być znacząco więcej niż koncentratu.
Wykonaj test "zdrowego rozsądku": jeśli chcesz przejść z 10% do 1%, stężenie ma być 10 razy mniejsze, więc wody musi być wielokrotnie więcej niż koncentratu. Proporcja 1:9 spełnia to kryterium (wody jest 9 razy więcej).
Najczęściej w takich zadaniach procent traktuje się jako stężenie procentowe i liczy się rozcieńczenia na objętościach (proporcjach). W praktyce spotyka się też różne definicje (m/m, v/v), dlatego na egzaminie kluczowe jest czytanie treści i przyjęcie standardowego modelu obliczeń.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 63% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • OpenStax Chemistry 2e, sekcja "Dilutions" (zależność C1V1=C2V2), https://openstax.org/books/chemistry-2e/pages/solution-concentrations - accessed 2026-02-27
  • Khan Academy, "Dilution factor and concentration", https://www.khanacademy.org/science/chemistry/solutions-and-mixtures/solution-concentration/a/dilution-factor-and-concentration - accessed 2026-02-27
  • Wikipedia, "Rozcieńczanie" (opis koncepcji rozcieńczania i zachowania ilości substancji), https://pl.wikipedia.org/wiki/Rozcie%C5%84czanie - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z chemii ogólnej: rozdział o rozcieńczaniu i stężeniach procentowych
  • Instrukcje producentów preparatów dezynfekcyjnych (tabele rozcieńczeń, zasady dozowania)
  • Zadania treningowe z obliczeń w dekontaminacji (proporcje, stężenia, objętości)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego