KWALIFIKACJA MOT5 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 21.
Rysunek przedstawia
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek techniczny, który ukazuje sposób sprawdzania luzu osiowego wału korbowego w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prawidłowa odpowiedź wskazuje na kontrolę luzu osiowego wału korbowego, czyli przemieszczenia wału wzdłuż jego osi.
Na takich rysunkach zwykle widać przykładanie czujnika w kierunku osiowym i wymuszanie przesunięcia wału. Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych węzłów (sworzeń–korbowód, czop–panewka) albo luzu promieniowego.

Pełne wyjaśnienie:

"Luz osiowy wału korbowego" to możliwość przesuwania się wału wzdłuż jego osi (w przód i w tył silnika). W praktyce warsztatowej kontroluje się go po to, aby ocenić zużycie elementów ustalających wał w kierunku osiowym (np. powierzchni oporowych) oraz poprawność montażu po naprawie.

Odpowiedź "sposób sprawdzania luzu osiowego wału korbowego" pasuje do procedury, w której:

  • pomiar jest wykonywany w kierunku osiowym (nie "na bok", tylko wzdłuż wału),
  • wywołuje się przesunięcie wału w dwie strony, a czujnik rejestruje różnicę położenia.

Pozostałe propozycje opisują inne rodzaje luzów i inne miejsca pomiaru:

  • "luz między sworzniem a ułożyskowaniem główki korbowodu" dotyczy połączenia tłok–korbowód, a nie ustalenia wału w bloku silnika; typowo bada się go innymi metodami i w innym miejscu.
  • "luz między czopem i panewką" odnosi się do luzu w łożysku ślizgowym wału (czop wału–panewka). To zwykle dotyczy luzu promieniowego/roboczego i bywa oceniane np. metodami wskazanymi przez producenta oraz poprzez oględziny i pomiary elementów.
  • "luz promieniowy" oznacza przemieszczenie prostopadłe do osi (w górę/dół, lewo/prawo względem osi wału). Jest to inny kierunek i inne skutki eksploatacyjne niż luz osiowy.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli na rysunku widać wymuszanie ruchu "wzdłuż" wału i odczyt czujnika w tym samym kierunku, najczęściej chodzi o luz osiowy. Gdy ruch/odczyt jest "poprzeczny" do osi, zwykle dotyczy luzu promieniowego lub luzu w łożyskowaniu czopa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Luz osiowy wału korbowego to dopuszczalne przesunięcie wału wzdłuż jego osi (przód–tył silnika). Wynika z konstrukcji ustalenia wału i nie może być zbyt duży, bo może powodować hałas, szybsze zużycie elementów oporowych i problemy z pracą osprzętu.
Kluczowy jest kierunek pomiaru. Luz osiowy mierzy się wzdłuż osi wału (czujnik "patrzy" w kierunku przesuwu wału). Luz promieniowy dotyczy ruchu prostopadłego do osi (czujnik mierzy "na bok" względem wału). Na rysunku zwróć uwagę, skąd i w jaką stronę przykładany jest czujnik.
Sprawdzenie luzu osiowego pozwala ocenić zużycie elementów ograniczających przesuw wału oraz poprawność złożenia silnika po naprawie. Zbyt duży luz może powodować stuki, przyspieszone zużycie i niewłaściwe ustawianie współpracujących elementów, dlatego jest to ważny punkt kontroli podczas diagnostyki.
W praktyce można spotkać metaliczne odgłosy (szczególnie przy zmianach obciążenia), nierówną pracę przy określonych warunkach oraz skutki uboczne wynikające z nadmiernego przesuwu wału. Objawy zależą od konstrukcji silnika i stopnia zużycia, dlatego zawsze łączy się je z pomiarem i oględzinami.
Luz między czopem a panewką dotyczy współpracy czopa wału z łożyskiem ślizgowym i najczęściej odnosi się do luzu roboczego w kierunku promieniowym. Luz osiowy dotyczy przesuwu całego wału wzdłuż osi. To inne zjawiska, inne kierunki ruchu i często inne metody kontroli.
W zadaniach egzaminacyjnych często pojawia się czujnik zegarowy (na statywie/uchwycie) oraz element do wymuszania przesunięcia badanego podzespołu. Najważniejsze jest jednak nie samo narzędzie, lecz poprawne ustawienie czujnika i zrozumienie, czy mierzysz przesuw osiowy, czy promieniowy.
Tak, bo oba tematy dotyczą "luzów" w silniku i bywają opisywane podobnym językiem. Mechanizm pomyłki polega na tym, że uczeń skupia się na znanym haśle (np. "korbowód") zamiast na miejscu i kierunku pomiaru. Zawsze sprawdzaj, czy rysunek dotyczy wału w bloku, czy połączenia tłok–korbowód.
Najczęściej kontroluje się go podczas remontu/ponownego montażu dołu silnika oraz gdy diagnostyka wskazuje na możliwe zużycie elementów łożyskowania. Pomiary wykonuje się zgodnie z dokumentacją serwisową dla danego silnika, bo wymagania i procedury mogą się różnić między konstrukcjami.
Typowe błędy to: mylenie osiowy z promieniowym, wybór odpowiedzi "na słowo" (np. panewka) bez analizy rysunku oraz ignorowanie kierunku przyłożenia czujnika. Pomaga prosta kontrola: jeśli mierzysz przesuw "wzdłuż wału", to jest osiowy; jeśli "na bok", to promieniowy.
Ćwicz na schematach i zdjęciach: zaznaczaj oś elementu i kierunek działania siły oraz kierunek pomiaru. Ucz się par: wał–ustalenie osiowe (luz osiowy) oraz czop–panewka (luz roboczy). Dodatkowo przećwicz nazewnictwo: czop, panewka, sworzeń, korbowód.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 51% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych węzłów (sworzeń–korbowód, czop–panewka) albo luzu promieniowego."

Źródła:

  • Instrukcje serwisowe producentów silników (OEM) – procedury kontrolne dotyczące pomiaru luzu osiowego wału korbowego oraz oceny zużycia łożyskowania (źródła zależne od modelu silnika).

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji MOT.2 z działu: silnik i układ korbowo-tłokowy
  • Instrukcje serwisowe producentów (OEM) dotyczące pomiarów luzów wału korbowego
  • Ćwiczenia warsztatowe z użyciem czujnika zegarowego i podstaw pomiarów mechanicznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego