KWALIFIKACJA MEP1 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 15.
Rysunek przedstawia budowę manometru. Strzałką oznaczono
Ilustracja przedstawia schemat budowy manometru, który jest używany do pomiaru ciśnienia.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rurka Bourdona jest elementem sprężystym manometru: pod wpływem ciśnienia odkształca się, a jej przemieszczenie jest przenoszone przez cięgno i przekładnię zębatą na wskazówkę. Koło zębate, cięgno i oś obrotu należą do mechanizmu wskazującego, a nie do elementu pomiarowego.

Pełne wyjaśnienie:

W manometrze sprężynowym podstawowym elementem "czującym" ciśnienie jest rurka Bourdona (rurka sprężysta, zwykle wygięta w łuk). Gdy do wnętrza rurki doprowadzi się ciśnienie, jej przekrój i kształt ulegają sprężystemu odkształceniu. Skutkiem jest niewielkie przemieszczenie wolnego końca rurki.

To przemieszczenie nie jest bezpośrednio widoczne jako wskazanie, dlatego w konstrukcji manometru występuje mechanizm przeniesienia ruchu:

  • cięgno (łącznik) przekazuje ruch z końca rurki na dalszą część mechanizmu,
  • koło zębate oraz współpracujące elementy przekładni zamieniają małe przemieszczenie liniowe na większy obrót wskazówki,
  • oś obrotu dźwigni zębatej jest punktem/elementem łożyskowania i obrotu fragmentu przekładni.

Dlatego odpowiedź "rurkę Bourdona." jest poprawna, gdy strzałka na rysunku wskazuje element sprężysty połączony z króćcem ciśnieniowym. Pozostałe odpowiedzi opisują części przekładni wskazówkowej: są niezbędne do prezentacji wyniku, ale same w sobie nie są elementem, który odkształca się pod wpływem ciśnienia. Typowym błędem na egzaminie jest wybieranie elementów zębatych, bo są łatwe do rozpoznania wizualnie, mimo że pełnią rolę pomocniczą.

W praktyce serwisowej rozróżnienie tych elementów ułatwia diagnostykę: uszkodzenie rurki sprężystej zwykle powoduje trwałe błędy wskazań (np. brak powrotu do zera), natomiast problemy z cięgnem lub przekładnią częściej objawiają się skokowym ruchem wskazówki, zacięciami lub luzami.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rurka Bourdona to sprężysty element manometru, który odkształca się pod wpływem ciśnienia medium. Przemieszczenie jej końca jest następnie przenoszone przez mechanizm dźwigniowo-zębaty na wskazówkę, co daje odczyt ciśnienia na tarczy.
Ciśnienie trafia do rurki sprężystej, powodując jej niewielkie odkształcenie. Ruch końca rurki przejmuje cięgno, a dalej przekładnia zębata zamienia małe przesunięcie na większy obrót. Na końcu wskazówka pokazuje wartość na skali.
Przekładnia zębata służy do wzmocnienia i przekształcenia ruchu: odkształcenie rurki jest małe, więc mechanizm zębaty zwiększa kąt obrotu wskazówki. Dzięki temu odczyt na tarczy jest czytelny i bardziej czuły na zmiany ciśnienia.
Cięgno jest łącznikiem przenoszącym przemieszczenie z końca rurki sprężystej na elementy przekładni. Nie mierzy ciśnienia samo w sobie, ale bez niego wskazówka nie otrzymałaby ruchu z elementu pomiarowego, więc manometr nie pokazywałby wyniku.
Rurka Bourdona to zwykle wygięta, metalowa rurka połączona z króćcem doprowadzającym ciśnienie (część "sprężysta"). Cięgno jest smukłym łącznikiem między końcem rurki a przekładnią; wygląda jak pręt/łącznik w mechanizmie wskazującym.
Elementem pomiarowym jest część, która bezpośrednio reaguje na ciśnienie i zmienia swoje położenie/kształt. W typowym manometrze wskazówkowym rolę tę pełni rurka sprężysta (Bourdona). Zębatki i osie to elementy przeniesienia i wskazania.
Może, jeśli pytanie dotyczy identyfikacji elementów mechanizmu wskazującego. Koło zębate jest częścią przekładni i odpowiada za przeniesienie oraz wzmocnienie ruchu. Nie jest jednak elementem, który odkształca się od ciśnienia, więc w innym typie pytania byłoby dystraktorem.
Typowe objawy to skokowa praca wskazówki, zacięcia, brak płynnego ruchu albo duży luz (wskazówka "pływa"). Przyczyną bywa wygięte cięgno, zużyte zęby, zabrudzenie mechanizmu lub niewłaściwe smarowanie. To inny typ problemu niż nieszczelność rurki.
Wiele elementów manometru ma podobne funkcje mechaniczne (osie, dźwignie, łączniki), więc identyfikacja jest najłatwiejsza w przekroju lub schemacie. Egzamin sprawdza wtedy umiejętność rozpoznania części na rysunku, co jest praktyczne w montażu i naprawie.
Ćwicz na rysunkach przekrojowych: wskaż kolejno element pomiarowy (rurka sprężysta), element przenoszący ruch (cięgno) i elementy wskazujące (przekładnia, wskazówka). Pomaga zasada: "ciśnienie działa na rurkę, reszta tylko przenosi i pokazuje".
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Rurka Bourdona jest elementem sprężystym manometru: pod wpływem ciśnienia odkształca się, a jej przemieszczenie jest przenoszone przez cięgno i przekładnię zębatą na wskazówkę."

Źródła:

  • Encyclopaedia Britannica, hasło: "Bourdon tube" (opis zasady działania manometru sprężynowego), https://www.britannica.com/technology/Bourdon-tube (dostęp: 2026-03-04)
  • Wikipedia, hasło: "Rurka Bourdona" (opis elementu sprężystego i mechanizmu wskazującego), https://pl.wikipedia.org/wiki/Rurka_Bourdona (dostęp: 2026-03-04)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z metrologii warsztatowej (dział: przyrządy do pomiaru ciśnienia)
  • Instrukcje serwisowe (DTR) manometrów sprężynowych używanych w pracowni/szkole
  • Atlas/kompendium przyrządów pomiarowych z przekrojami i opisem elementów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego