KWALIFIKACJA MOT2 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 9.
Rysunek przedstawia
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny symbolizujący silnik bocznikowy, co jest zgodne z odpowiedzią do pytania
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Silnik bocznikowy to maszyna prądu stałego, w której uzwojenie wzbudzenia jest włączone równolegle (bocznikowo) do twornika. Na symbolu graficznym rozpoznaje się to po sposobie przedstawienia gałęzi wzbudzenia względem obwodu głównego. Odpowiedzi z "prądnicą" lub "szeregowym" dotyczą innych konfiguracji.

Pełne wyjaśnienie:

Rozpoznanie symbolu maszyny prądu stałego na schemacie polega na odczytaniu dwóch informacji: czy jest to silnik czy prądnica oraz jaki jest sposób wzbudzenia (bocznikowy lub szeregowy).

Odpowiedź "symbol graficzny silnika bocznikowego." jest poprawna, gdy rysunek przedstawia maszynę DC z uzwojeniem wzbudzenia połączonym równolegle do obwodu twornika (wzbudzenie bocznikowe). W praktyce na schematach rozpoznaje się to po tym, że gałąź wzbudzenia jest podłączona do tych samych zacisków zasilania co obwód główny, a nie "w szeregu" z nim.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "symbol graficzny prądnicy bocznikowej." – prądnica i silnik mogą mieć podobny "rdzeń" symbolu (maszyna DC), ale różnią się sensem pracy i oznaczeniami funkcji w dokumentacji. Jeśli rysunek wskazuje napęd (silnik), nie należy wybierać prądnicy.
  • "symbol graficzny prądnicy szeregowej." – dodatkowo dochodzi pomyłka w sposobie wzbudzenia: w układzie szeregowym uzwojenie wzbudzenia jest włączone w szereg z obwodem twornika, co na schemacie daje inną topologię połączeń.
  • "symbol graficzny silnika szeregowego." – mimo że to także silnik, nie zgadza się rodzaj wzbudzenia; w silniku szeregowym wzbudzenie jest w torze prądowym obciążenia, a nie jako gałąź równoległa.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal topologię połączenia uzwojenia wzbudzenia (równolegle czy szeregowo), a dopiero potem rozstrzygaj, czy symbol opisuje pracę jako silnik czy prądnica zgodnie z kontekstem schematu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Silnik bocznikowy to silnik prądu stałego, w którym uzwojenie wzbudzenia jest połączone równolegle do twornika. W silniku szeregowym uzwojenie wzbudzenia jest włączone w szereg z twornikiem. Ta różnica wpływa na moment rozruchowy i zachowanie prędkości pod obciążeniem.
Wzbudzenie bocznikowe rozpoznasz po tym, że uzwojenie wzbudzenia stanowi osobną gałąź podłączoną do tych samych zacisków co obwód główny (połączenie równoległe). Na rysunku wygląda to jak "odgałęzienie" obwodu, a nie element wstawiony w jeden tor prądowy.
W wielu opracowaniach symbol podstawowy "maszyny prądu stałego" jest podobny, a o funkcji (silnik/prądnica) decyduje opis, kontekst schematu oraz oznaczenia zacisków i kierunków energii. Bez zwrócenia uwagi na te detale można wybrać błędną interpretację.
Wzbudzenie szeregowe jest pokazane jako uzwojenie włączone w ten sam tor prądowy co twornik, czyli prąd obciążenia płynie kolejno przez wzbudzenie i twornik. Na schemacie nie ma oddzielnej gałęzi równoległej – element jest "w linii" obwodu głównego.
W praktyce automotive dominują obecnie maszyny prądu przemiennego (np. alternatory) i napędy z elektroniką mocy, ale w nauczaniu wciąż występują klasyczne maszyny DC dla zrozumienia zasad działania. Rodzaje wzbudzenia omawia się jako fundament czytania schematów i teorii maszyn.
Najskuteczniejsze jest ćwiczenie na wielu schematach: najpierw naucz się grup symboli (źródła, odbiorniki, maszyny, uzwojenia), potem trenuj rozpoznawanie "po topologii połączeń" (równolegle/szeregowo). Pomaga też korzystanie z katalogów symboli i krótkich fiszek.
Typowe błędy to: patrzenie tylko na ogólny kształt symbolu bez analizy gałęzi wzbudzenia, mylenie nazw "bocznikowy" i "szeregowy", oraz zgadywanie na podstawie skojarzenia z prądnicą lub silnikiem. Warto zawsze szukać cechy rozstrzygającej (sposób połączenia uzwojenia).
Nie, jeśli odpowiedzi są podobne (silnik/prądnica oraz bocznikowy/szeregowy), to poprawny wybór wymaga znajomości sposobów wzbudzenia i umiejętności czytania symboli. Same słowa w odpowiedziach nie wystarczają do pewnego wskazania bez analizy rysunku.
Na schematach uzwojenie wzbudzenia jest zwykle rysowane jako osobny element/uzwojenie powiązane z polem magnetycznym, a twornik jako część obwodu głównego maszyny. Kluczowe jest też miejsce włączenia: wzbudzenie może być równolegle (bocznik) lub szeregowo w torze prądowym.
Powiązane zagadnienia to: charakterystyki maszyn prądu stałego, rola uzwojeń i komutacji, podstawy pomiarów elektrycznych w diagnostyce, oraz czytanie dokumentacji technicznej (schematy ideowe i połączeń). Te tematy wspierają rozumienie, a nie tylko "rozpoznawanie obrazka".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 44% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Silnik bocznikowy to maszyna prądu stałego, w której uzwojenie wzbudzenia jest włączone równolegle (bocznikowo) do twornika."

Źródła:

  • IEC 60617 database (Graphical symbols for diagrams) – https://www.iec.ch/dyn/www/f?p=103:7:0::::FSP_LANG_ID:25 – dostęp 2026-03-02
  • PN-EN 60617 (Symbole graficzne na schematach) – norma bazowa dotycząca symboli graficznych (weryfikacja ogólnej zasady stosowania symboli)

Materiały:

  • Baza symboli graficznych IEC 60617 (wyszukiwarka symboli)
  • Tablice/słowniki symboli na schematach elektrycznych (maszyny elektryczne, wzbudzenie)
  • Podręcznik z działu: maszyny elektryczne prądu stałego (silniki i prądnice, rodzaje wzbudzenia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego