KWALIFIKACJA ROL2 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 5.
Rysunek przedstawia
Ilustracja przedstawia schemat techniczny zębatej pompy oleju, co jest zgodne z kontekstem egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"zębata pompa oleju" jest poprawna, bo na typowym przekroju takiej pompy widać dwa zazębiające się koła zębate w obudowie, które wypierają ciecz i wytwarzają ciśnienie. Pompy odśrodkowe mają wirnik (łopatki), a rolkowo‑komorowe elementy rolkowe/łopatkowe, a nie parę kół zębatych.

Pełne wyjaśnienie:

Pompa zębata to pompa wyporowa. Jej charakterystyczną cechą konstrukcyjną są dwa koła zębate (napędzające i napędzane) pracujące w ciasno dopasowanej obudowie. Podczas obrotu przestrzenie między zębami a korpusem przenoszą ciecz od strony ssawnej do tłocznej, a zazębienie w środku ogranicza cofanie się medium. Taka budowa jest typowa dla pomp oleju w układach smarowania silników.

Odpowiedź "odśrodkową pompę paliwa" jest nieprawidłowa, ponieważ pompa odśrodkowa jest wirowa i rozpoznaje się ją po wirniku z łopatkami oraz komorze/spirali. Nie ma ona pary zazębiających się kół zębatych, a ciśnienie powstaje wskutek działania siły odśrodkowej na ciecz.

Odpowiedź "rolkowo-komorową pompę paliwa" także nie pasuje do typowego rysunku pompy zębatej. W pompach rolkowych/komorowych elementem roboczym są rolki lub łopatki pracujące w mimośrodowej obudowie, tworzące komory o zmiennej objętości. Na przekroju szuka się więc wieńca rolek/łopatek, a nie dwóch kół zębatych.

Odpowiedź "odśrodkową pompę cieczy chłodzącej" jest błędna z tego samego powodu co inne warianty odśrodkowe: pompa cieczy chłodzącej w silnikach zwykle ma wirnik i króćce charakterystyczne dla przepływu wirowego, a nie mechanizm zazębionych kół. W zadaniach egzaminacyjnych najpewniejszą metodą jest identyfikacja elementu roboczego: koła zębate → pompa zębata, wirnik → pompa odśrodkowa, rolki/łopatki → pompa komorowa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pompa zębata to pompa wyporowa z dwoma zazębiającymi się kołami. W maszynach rolniczych spotkasz ją m.in. w układach smarowania silnika oraz w hydraulice (zależnie od konstrukcji). Daje stabilne tłoczenie i jest łatwa do rozpoznania na przekroju.
Szukaj dwóch kół zębatych w obudowie oraz kanałów ssawnego i tłocznego po przeciwnych stronach. Charakterystyczne jest to, że ciecz jest przenoszona w przestrzeniach między zębami a korpusem, a w miejscu zazębienia nie ma "wirnika" z łopatkami.
Pompa odśrodkowa jest wirowa: energię przekazuje cieczy wirnik, a wzrost ciśnienia wynika z ruchu wirowego i dyfuzora/spirali. W pompie wyporowej (np. zębatej) ciśnienie powstaje przez zmniejszanie objętości komór i "wypychanie" cieczy.
Typowa pompa cieczy chłodzącej ma wirnik (łopatki), korpus z komorą przepływu oraz króćce wlotu i wylotu. Na rysunku przekrojowym widzisz więc układ łopatek i przestrzeń dla przepływu wirowego, a nie dwa koła zębate.
To pompa, w której w mimośrodowej obudowie pracują rolki (lub elementy podobne), tworząc komory o zmiennej objętości. Na przekroju rozpoznasz ją po wieńcu rolek/elementów przesuwających się promieniowo, a nie po parze zazębiających się kół.
Najczęściej myli się pompy przez patrzenie na ogólny kształt obudowy zamiast na element roboczy. Drugi błąd to wybór "na skrót" (np. olej→pompa oleju) bez sprawdzenia, czy na rysunku są zębatki, wirnik lub rolki/łopatki.
Typowe objawy to spadek ciśnienia oleju, wolniejsze budowanie ciśnienia po rozruchu oraz hałas wynikający z luzów i kawitacji. W diagnostyce ważne jest odróżnienie zużycia pompy od problemów z zaworem przelewowym, filtrem lub nieszczelnością ssania.
Pompy wyporowe (np. zębate) wybiera się, gdy potrzebne jest pewne wytworzenie ciśnienia i stosunkowo stała wydajność przy zmianach oporu, np. w smarowaniu i hydraulice. Pompy wirowe (odśrodkowe) są typowe dla obiegów o dużym przepływie i mniejszym sprężu.
Na samym rysunku technicznym często kluczowa jest konstrukcja elementu roboczego (zębatki vs rolki/łopatki). Funkcję (paliwo/olej) rozpoznaje się zwykle po kontekście układu w zadaniu. Gdy kontekstu brak, trzeba opierać się na typie pompy, a nie medium.
Ucz się "po cechach": zębatki → pompa zębata, wirnik → odśrodkowa, rolki/łopatki → komorowa. Warto przerobić zestaw przekrojów i umieć nazwać elementy (ssanie/tłoczenie, obudowa, wirnik/koła), bo to przyspiesza identyfikację.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: ""zębata pompa oleju" jest poprawna, bo na typowym przekroju takiej pompy widać dwa zazębiające się koła zębate w obudowie, które wypierają ciecz i wytwarzają ciśnienie."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Pompa_z%C4%99bata - dostęp 2026-02-28
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Pompa_od%C5%9Brodkowa - dostęp 2026-02-28
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Pompa_%C5%82opatkowa - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Podręcznik/zeszyt do przedmiotu: budowa i eksploatacja maszyn oraz pojazdów rolniczych (dział: układ smarowania i pompy)
  • Instrukcje obsługi (DTR) ciągników i maszyn – rozdziały o układzie smarowania i układzie chłodzenia
  • Materiały dydaktyczne o pompach: wyporowe (zębate) i wirowe (odśrodkowe) wraz z przekrojami

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego