KWALIFIKACJA CHM2 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 39.
Rysunek przedstawia manometr, który służy do pomiaru ciśnienia w zbiorniku z chlorem. W jakim zakresie ciśnień mierzonego medium powinien pracować ten ciśnieniomierz?
Ilustracja przedstawia manometr, który jest używany do pomiaru ciśnienia w zbiorniku z chlorem, co jest związane z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na tarczy manometru pełny zakres skali wynosi 0–0,6 MPa. Dla ciśnienia stałego lub wolnozmiennego zaleca się, aby ciśnienie robocze nie przekraczało 75% zakresu, co zwiększa trwałość i utrzymuje dokładność. 0,6 MPa × 0,75 = 0,45 MPa, więc właściwy zakres pracy to 0 ± 0,45 MPa.

Pełne wyjaśnienie:

Na ilustracji widać manometr tarczowy (sprężynowy, z rurką Bourdona) z podwójną podziałką: wewnętrzną w MPa oraz zewnętrzną w bar. Kluczowa informacja do rozwiązania zadania to pełny zakres skali: od 0 do 0,6 MPa.

W praktyce eksploatacyjnej manometru nie dobiera się tak, aby urządzenie przez długi czas pracowało przy końcu skali. Zgodnie z zasadami doboru dla manometrów zgodnych z EN 837-1, przy ciśnieniu stałym lub wolno zmieniającym się zaleca się, aby ciśnienie robocze nie przekraczało około 75% pełnego zakresu. Ogranicza to zmęczenie elementu sprężystego (rurki Bourdona) i pomaga zachować stabilną dokładność wskazań.

Obliczenie jest proste:

  • pełny zakres: 0,6 MPa,
  • zalecane maksimum pracy ciągłej: 0,6 MPa × 0,75 = 0,45 MPa.

Dlatego poprawna odpowiedź to 0 ± 0,45 MPa (czyli praca w obszarze do ok. 0,45 MPa).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 0 ± 0,40 MPa – to wartość zbyt zachowawcza względem zasady 75% dla zakresu 0,6 MPa; nie wynika z podanej reguły i pogarsza wykorzystanie skali (mniej "miejsca" na odczyt).
  • 0 ± 0,30 MPa – jeszcze bardziej zaniża zakres pracy; manometr będzie pracował w dolnej części skali, gdzie odczyt bywa mniej praktyczny, a dobór nie jest uzasadniony przy znanym zakresie 0,6 MPa.
  • 0 ± 0,60 MPa – to mylenie pełnego zakresu skali z zakresem roboczym; stała praca blisko końca skali przyspiesza zużycie i może pogarszać dokładność.

W instalacjach z chlorem (medium agresywne) poprawny dobór zakresu pracy jest szczególnie ważny, bo ogranicza ryzyko uszkodzeń przyrządu i błędów wskazań w dłuższej eksploatacji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pełny zakres skali odczytujesz z wartości skrajnych podziałki, zwykle od 0 do liczby na końcu skali. Na tym manometrze wewnętrzna skala jest w MPa i kończy się na 0,6 MPa. To właśnie wartość "pełnej skali", od której liczy się zalecany zakres pracy.
Stała praca blisko 100% zakresu powoduje duże naprężenia elementu sprężystego (np. rurki Bourdona). Skutkiem może być szybsze zmęczenie materiału, trwałe odkształcenie i pogorszenie dokładności wskazań. Dlatego stosuje się margines, np. do 75% zakresu dla ciśnienia stałego.
Oznacza, że przy ciśnieniu stałym lub wolnozmiennym zalecane ciśnienie robocze powinno mieścić się do ok. 75% pełnego zakresu skali manometru. To kompromis między czytelnością odczytu a trwałością. Przykład: 0,6 MPa × 0,75 = 0,45 MPa.
Najprościej pomnóż pełny zakres przez 0,75: 0,6 × 0,75 = 0,45 MPa. Możesz też policzyć 3/4 z 0,6: 0,6 ÷ 4 = 0,15, a następnie 0,15 × 3 = 0,45. Wynik wskazuje zalecane maksimum pracy ciągłej.
Tak. Dla obciążenia dynamicznego (pulsacje, drgania wskazówki, uderzenia ciśnienia) stosuje się bardziej zachowawczy dobór, typowo ok. 66% pełnej skali. Chodzi o ograniczenie zmęczenia i błędów wskazań. W tym zadaniu przyjęto warunki stałe, więc obowiązuje 75%.
To dwie jednostki ciśnienia pokazane na jednej tarczy. Wewnętrzna skala jest w MPa, a zewnętrzna w bar, co ułatwia pracę w różnych standardach. Trzeba konsekwentnie odpowiadać w jednostce z pytania. W zadaniu odpowiedzi są w MPa, więc korzystasz ze skali MPa (0–0,6).
Bo 0,60 MPa to pełny zakres skali, a nie zalecany zakres pracy ciągłej. Wiele osób automatycznie wybiera "wartość z końca tarczy", ignorując zasady doboru (np. 75% dla ciśnienia stałego). Egzamin sprawdza właśnie umiejętność odróżnienia pełnej skali od zakresu roboczego.
Klasa 1.6 informuje o dopuszczalnym błędzie wskazania odniesionym do pełnego zakresu skali. W praktyce błąd rośnie, gdy pracujesz w skrajnych częściach skali i przy przeciążeniach. Dlatego dobór zakresu pracy (np. do 75% skali) wspiera utrzymanie dokładności w eksploatacji.
Gdy typowe ciśnienie robocze stale przekracza zalecany udział pełnej skali (np. ponad 75% przy obciążeniu stałym) albo gdy odczyt zwykle jest bardzo blisko zera i staje się nieczytelny. Dobór właściwego zakresu to mniejsze zużycie i łatwiejsza kontrola procesu.
Najczęstsze to: branie pełnej skali jako zakresu pracy, mylenie reguły 75% (statyczne) z regułą dla pulsacji, nieuwzględnianie warunków pracy (uderzenia ciśnienia), oraz nieuwaga na jednostki (MPa vs bar). Na egzaminie zawsze zaczynaj od odczytu pełnego zakresu skali.
info

Około 47% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Na tarczy manometru pełny zakres skali wynosi 0–0,6 MPa."

Źródła:

  • EN 837-1: Pressure gauges — Part 1: Bourdon tube pressure gauges — Dimensions, metrology, requirements and testing (zasady doboru i eksploatacji, m.in. obciążenie statyczne i dynamiczne)
  • ASME B40.100: Pressure Gauges and Gauge Attachments (zalecany zakres ciśnienia roboczego jako część pełnej skali)

Materiały:

  • Dokumentacja techniczna manometrów przemysłowych (karty katalogowe, instrukcje doboru)
  • Materiały szkoleniowe z aparatury kontrolno-pomiarowej w przemyśle chemicznym
  • Normy dotyczące manometrów sprężynowych i zaleceń eksploatacyjnych (np. EN 837-1)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego