KWALIFIKACJA MTL5 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 34.
Rysunek przedstawia narzędzie pomiarowe stosowane do sprawdzenia
Ilustracja przedstawia narzędzie pomiarowe, które jest używane do sprawdzania zaokrągleń wypukłych i wklęsłych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Narzędzie pokazane na rysunku to szablon/sprawdzian promieni, używany do kontroli promieni zaokrągleń.
Umożliwia sprawdzenie dopasowania do promieni zewnętrznych (wypukłych) oraz wewnętrznych (wklęsłych), a nie kontroli średnic otworów. Dlatego poprawne jest wskazanie zaokrągleń wypukłych i wklęsłych.

Pełne wyjaśnienie:

W praktyce warsztatowej do szybkiej kontroli promieni zaokrągleń stosuje się szablony/sprawdziany promieni (często w formie zestawu "listków" o różnych wartościach promienia). Takie narzędzie nie podaje wyniku liczbowego jak suwmiarka czy mikrometr, lecz pozwala porównać kształt detalu z wzorcem i ocenić, czy promień jest wykonany prawidłowo.

Odpowiedź "zaokrągleń wypukłych i wklęsłych." jest właściwa, ponieważ promienie występują zarówno na krawędziach zewnętrznych (zaokrąglenie wypukłe), jak i w narożach wewnętrznych/wybraniach (zaokrąglenie wklęsłe). Typowy promieniomierz ma elementy umożliwiające sprawdzanie obu rodzajów promieni (np. osobne listki lub profile do promieni wewnętrznych i zewnętrznych).

Odpowiedź "zaokrągleń tylko wypukłych." jest błędna, bo ogranicza zastosowanie narzędzia do promieni zewnętrznych, podczas gdy w kontroli jakości równie często sprawdza się promienie wewnętrzne (np. w rowkach, podtoczeniach, kieszeniach).

Odpowiedź "zaokrągleń tylko wklęsłych." jest błędna z analogicznego powodu: w praktyce to narzędzie służy także do promieni wypukłych na narożach zewnętrznych.

Odpowiedź "wymiarów otworów." jest błędna, ponieważ do kontroli otworów używa się innych narzędzi (np. średnicówek, sprawdzianów trzpieniowych, mikrometrów wewnętrznych). Szablon promieni nie jest przeznaczony do oceny średnicy otworu, tylko do oceny kształtu promienia.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy na rysunku widzisz zestaw profili/wykrojów o łukowych kształtach, myśl o kontroli promieni (R) i o porównaniu "czy przylega" – a nie o pomiarze średnic.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Promieniomierz to prosty sprawdzian/szablon do kontroli promieni zaokrągleń (R) na krawędziach i w narożach. Działa porównawczo: przykłada się odpowiedni profil do detalu i ocenia przyleganie, zamiast odczytywać wynik liczbowy.
Najczęściej jest to zestaw "listków" lub płytek z wyciętymi łukami o różnych promieniach. Charakterystyczne są kształty półokrągłe/łukowe, a nie szczęki jak w suwmiarce ani końcówki pomiarowe jak w średnicówce.
Zaokrąglenie wypukłe występuje na krawędzi zewnętrznej (naroże "na zewnątrz"), a wklęsłe w narożu wewnętrznym (wybranie, kieszeń, rowek). W obu przypadkach opisuje je promień, ale geometria jest przeciwna.
Nie. Promieniomierz służy do oceny promieni i kształtu zaokrągleń, a nie do pomiaru średnic. Do otworów stosuje się np. średnicówki, mikrometry wewnętrzne lub sprawdziany trzpieniowe, zależnie od wymaganej dokładności.
Dobierz profil o spodziewanym promieniu, przyłóż go do zaokrąglenia i sprawdź przyleganie na całej długości łuku. Widoczna szczelina lub "kołysanie" profilu sugeruje, że promień jest inny albo krawędź ma błędy wykonania.
Bo oba typy narzędzi bywają "bezskazówkowe" i polegają na dopasowaniu. Różnica jest w geometrii: sprawdziany do otworów dotyczą średnicy (walec/trzpień), a promieniomierz ma profile łukowe do promieni na krawędziach i w narożach.
Najczęściej po operacjach obróbki (toczenie, frezowanie, szlifowanie) oraz przed montażem. Promienie wpływają na dopasowanie części, eliminację ostrych krawędzi i wytrzymałość zmęczeniową, więc są sprawdzane w kontroli międzyoperacyjnej i końcowej.
Typowe to: promień zbyt mały lub zbyt duży względem wymaganego, miejscowe "spłaszczenie" łuku, nierówności po narzędziu oraz nieciągłość promienia (np. pozostawiona ostra krawędź). Szablon szybko ujawnia brak przylegania.
Zwykle nie podaje wyniku jak przyrządy odczytowe; to metoda porównawcza. Można dobrać listek o konkretnym promieniu z zestawu, ale ocena ma charakter "zgodne/niezgodne" i zależy od dokładności wykonania detalu oraz sposobu przyłożenia.
Warto ćwiczyć rozpoznawanie narzędzi po kształcie i zastosowaniu: co mierzy (średnica, długość, promień), czy jest odczyt (skala), i czy to kontrola porównawcza. Pomaga też łączenie narzędzia z typowym zastosowaniem w obróbce detali.
info

Statystycznie 57% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że dlatego poprawne jest wskazanie zaokrągleń wypukłych i wklęsłych.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z metrologii warsztatowej (dział: sprawdziany i szablony)
  • Instrukcje stanowiskowe kontroli jakości w zakładzie (kontrola promieni i faz)
  • Katalogi narzędzi pomiarowych (sprawdziany promieni, promieniomierze) używane w warsztacie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego