KWALIFIKACJA MEC8 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 31.
Rysunek przedstawia
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek techniczny związany z procesem demontażu łożyska tocznego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na rysunku rozpoznaje się czynności typowe dla zdejmowania łożyska tocznego z wału lub z oprawy: działanie siły w osi osadzenia oraz użycie narzędzia do ściągania/wypychania. Pozostałe odpowiedzi odnoszą się do innych zabiegów (prostowanie, smarowanie lub demontaż pierścienia osadczego).

Pełne wyjaśnienie:

Demontaż łożyska tocznego polega na zdejmowaniu łożyska z wału albo wyjmowaniu go z oprawy w taki sposób, aby nie uszkodzić współpracujących powierzchni. Na rysunkach tego typu zwykle widać narzędzie, które wytwarza kontrolowaną siłę osiową (np. ściągacz lub prasa) oraz element podpierający się o odpowiedni pierścień łożyska.

Odpowiedź "demontaż łożyska tocznego" jest właściwa, ponieważ w tej operacji kluczowe jest:

  • pokazanie, że łożysko jest elementem osadzonym na wale lub w gnieździe,
  • użycie narzędzia, które umożliwia zsunięcie/wyciśnięcie łożyska,
  • zachowanie prawidłowego punktu przyłożenia siły (dobór pierścienia zgodnie z pasowaniem).

Odpowiedź "prostowanie wałka" jest błędna, bo prostowanie dotyczy korekcji geometrycznej (ugięcia/krzywizny) i zwykle wymaga podpór oraz siły poprzecznej, a nie operacji zdejmowania elementu osadzonego. Odpowiedź "wtłaczanie środka smarującego" nie pasuje, ponieważ smarowanie pokazuje podawanie smaru (np. przez kalamitkę lub kanały smarne), a nie rozdzielanie połączenia łożyska z wałem/oprawą. Odpowiedź "demontaż pierścienia osadczego" dotyczy usuwania zabezpieczenia (np. pierścienia Segera) szczypcami lub narzędziem do pierścieni, a na typowym rysunku demontażu łożyska dominuje narzędzie do ściągania oraz samo łożysko.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać: jeśli na rysunku widać "zdejmowanie z osi" i narzędzie wywierające siłę osiową, najczęściej chodzi o demontaż łożyska, tulei lub koła. Jeśli widać króciec/punkt podawania smaru – to smarowanie, a jeśli cienki pierścień w rowku i szczypce – to pierścień osadczy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Łożysko toczne to element maszynowy, który umożliwia ruch obrotowy lub toczny między częściami (np. wałem i oprawą) przy małych oporach. Przenosi obciążenia i zmniejsza tarcie dzięki elementom tocznym (kulkom lub wałeczkom) oraz pierścieniom.
Najczęściej widać łożysko osadzone na wale lub w gnieździe oraz narzędzie wytwarzające siłę osiową (np. ściągacz lub prasa). Charakterystyczne jest "zsuwanie" łożyska z miejsca osadzenia, a nie podawanie smaru czy odginanie/naprawa kształtu wału.
Ściągacz i prasa pozwalają przyłożyć siłę w kontrolowany sposób i równomiernie zdjąć łożysko bez zniszczenia bieżni, wału i oprawy. Dzięki temu zmniejsza się ryzyko przekoszenia i zakleszczenia, które często kończy się uszkodzeniem części.
Częste błędy to uderzanie młotkiem bez odpowiednich podkładek, przykładanie siły do niewłaściwego pierścienia oraz przekoszenie łożyska podczas ściągania. Skutkiem mogą być zarysowania czopów wału, uszkodzenie oprawy i deformacja elementów łożyska.
Demontaż pierścienia osadczego polega na zdjęciu cienkiego pierścienia zabezpieczającego z rowka (zwykle szczypcami do pierścieni). Demontaż łożyska to usunięcie większego elementu nośnego (łożyska) z wału/oprawy, zwykle ściągaczem lub prasą.
Zasada praktyczna: siłę przykłada się do tego pierścienia, który jest osadzony "na ciasno" na danej części. Jeśli łożysko jest ciasno na wale, działaj przez pierścień wewnętrzny; jeśli ciasno w oprawie, działaj przez pierścień zewnętrzny. To ogranicza uszkodzenia.
Zwykle nie. Smarowanie pokazuje doprowadzenie smaru (np. kalamitkę, kanał smarny, smarownicę) i wprowadzanie środka smarnego do wnętrza. Demontaż natomiast pokazuje rozdzielanie połączenia i przemieszczanie łożyska względem wału lub oprawy.
Najczęściej spotkasz: ściągacze (ramienne lub separatory), prasy ręczne/hydrauliczne, tuleje i pierścienie montażowe, a czasem podgrzewacze indukcyjne. Dobór zależy od średnicy, pasowania i dostępu do miejsca, z którego zdejmujesz łożysko.
Uderzenia powodują punktowe przeciążenia i mogą uszkodzić bieżnie oraz elementy toczne, a także zarysować czop wału. Często dochodzi też do przekoszenia i zakleszczenia łożyska. Bezpieczniej jest stosować narzędzia dające osiową, kontrolowaną siłę.
Ćwicz rozpoznawanie podstawowych narzędzi i czynności: ściągacze, prasa, smarownica, szczypce do pierścieni, imadło i podpory. Oglądaj rysunki/schematy i zadawaj sobie pytanie: czy widzę podawanie smaru, zabezpieczenie rowkowe, czy zdejmowanie elementu z osadzenia?
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 56% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Na rysunku rozpoznaje się czynności typowe dla zdejmowania łożyska tocznego z wału lub z oprawy: działanie siły w osi osadzenia oraz użycie narzędzia do ściągania/wypychania."

Źródła:

  • SKF – poradnik: "Mounting and dismounting bearings" (strona wiedzy technicznej), https://www.skf.com/group/products/rolling-bearings/principles-of-rolling-bearing-selection/mounting-and-dismounting (dostęp: 2026-02-27)
  • Schaeffler – materiały techniczne (INA/FAG): informacje o montażu i demontażu łożysk tocznych (Technical information), https://www.schaeffler.de/en/products-and-solutions/industrial/product-portfolio/rolling-bearings/ (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL) – "Łożysko toczne" (opis budowy i terminologii), https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%81o%C5%BCysko_toczne (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały producentów łożysk: instrukcje montażu i demontażu (poradniki serwisowe)
  • Podręczniki z podstaw budowy maszyn (dział: łożyska i połączenia wał–piasta)
  • Filmy instruktażowe BHP/UR pokazujące użycie ściągaczy i prasy do łożysk

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego