W pytaniu trzeba rozpoznać na schemacie sposób udostępnienia złoża, czyli takie wykonanie wyrobisk, które umożliwia dotarcie do złoża z powierzchni oraz rozpoczęcie dalszych robót przygotowawczych i eksploatacyjnych.
Odpowiedź "sztolni" jest właściwa wtedy, gdy rysunek pokazuje poziome (lub prawie poziome) wyrobisko poprowadzone z powierzchni w kierunku złoża albo do istniejących wyrobisk. Charakterystyczną cechą sztolni jest to, że ma wylot na powierzchnię (często w zboczu), a jej przebieg jest zasadniczo poziomy. W praktyce sztolnia może pełnić kilka ról: udostępnieniową, transportową, wentylacyjną oraz bardzo często odwadniającą (gdy umożliwia odpływ wody grawitacyjnie).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do takiego schematu?
- "szybu" nie wybiera się, gdy na rysunku nie ma wyrobiska pionowego łączącego poziomy zakład pod ziemią z powierzchnią. Szyb jest typowym rozwiązaniem dla większych głębokości i ma inną geometrię oraz funkcje organizacyjne.
- "szybiku" również nie pasuje, jeśli schemat pokazuje połączenie z powierzchnią wyrobiskiem poziomym. Szybik to mniejsze wyrobisko pionowe/pochyłe, często o funkcji pomocniczej, ale nadal nie jest to sztolnia.
- "przekopu" nie należy mylić ze sztolnią: przekop to wyrobisko poziome wykonywane w podziemiu (np. łączące rejony, poziomy, komory), a nie klasyczny wlot z powierzchni. Jeżeli rysunek wskazuje wlot z powierzchni i przebieg poziomy, typowym rozpoznaniem jest sztolnia.
Wskazówka egzaminacyjna: najpierw oceń, czy wyrobisko na rysunku łączy powierzchnię ze złożem/wyrobiskami (wtedy myśl o sztolni albo szybie), a dopiero potem rozróżnij, czy jest poziome (sztolnia) czy pionowe/pochyłe (szyb/szybik).
