KWALIFIKACJA AUD2 - CZERWIEC 2016

Aberracja sferyczna to wada układu soczewek, w której promienie biegnące przez różne strefy soczewki nie zbiegają się w jednym, wspólnym punkcie ogniska. W praktyce oznacza to, że nawet przy poprawnym ustawieniu ostrości część promieni "ostrości" nie trafia dokładnie tam, gdzie powinna, co obniża rozdzielczość i kontrast oraz daje wrażenie delikatnego rozmycia (czasem opisywanego jako "mgiełka"). Schematy tej wady zwykle pokazują różne punkty przecięcia/ogniskowania promieni skrajnych i centralnych.

Pozostałe odpowiedzi odnoszą się do innych zjawisk:

• Paralaksa nie jest klasyczną wadą optyczną soczewki. To błąd wynikający z różnicy położenia punktu obserwacji i punktu rejestracji (np. wizjer w aparatach dalmierzowych/TLR względem obiektywu). Powoduje przesunięcie kadru, szczególnie z bliska, a nie rozjechanie ogniskowania promieni w soczewce.
• Dystorsja beczkowata to zniekształcenie geometryczne: linie proste ulegają wybrzuszeniu na zewnątrz, a kształty przy krawędziach kadru zmieniają proporcje. Dystorsja dotyczy odwzorowania kształtu (geometrii), a nie tego, czy promienie z różnych stref soczewki ogniskują się w jednym miejscu.
• Aberracja chromatyczna wynika z dyspersji: różne długości fali (barwy) załamują się inaczej, przez co ogniska dla poszczególnych barw nie pokrywają się. Jej typowym objawem są kolorowe obwódki na kontrastowych krawędziach lub różne płaszczyzny ostrości dla barw. Jeśli schemat nie rozdziela promieni na barwy, a pokazuje różne ogniskowanie promieni w zależności od strefy soczewki, właściwsze jest rozpoznanie aberracji sferycznej.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy rysunek dotyczy geometrii obrazu (dystorsja), barw (aberracja chromatyczna), kadru z dwóch punktów widzenia (paralaksa), czy ogniskowania promieni (aberracje, w tym sferyczna). To pozwala szybko zawęzić wybór.