KWALIFIKACJA CHM3 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 26.
Schemat lejka Büchnera przedstawiono na rysunku
Ilustracja przedstawia cztery różne schematy leja Büchnera, które są używane w laboratoriach chemicznych do filtracji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Lejek Büchnera służy do filtracji pod zmniejszonym ciśnieniem. Rozpoznaje się go po cylindrycznej czaszy z płytką/perforowanym dnem, na którym leży sączek, oraz po użyciu z kolbą ssawkową. Taki schemat odpowiada wariantowi uznanemu za poprawny w zadaniu.

Pełne wyjaśnienie:

Lejek Büchnera to element aparatury wykorzystywany do filtracji próżniowej (pod zmniejszonym ciśnieniem). W praktyce technika analityka stosuje się go, gdy trzeba sprawnie oddzielić fazę stałą (osad, kryształy) od cieczy, a filtracja grawitacyjna byłaby zbyt wolna lub powodowała nadmierne straty.

Na schemacie lejek Büchnera identyfikuje się po typowych cechach konstrukcyjnych:

  • płaskie dno z otworkami (perforowana płyta), na którym układa się krążek sączka,
  • kształt cylindryczny czaszy, umożliwiający równomierne przyleganie sączka,
  • przeznaczenie do pracy z kolbą ssawkową (często z gumową/adaptacyjną uszczelką), gdzie podciśnienie "zasysa" ciecz przez sączek.

Warianty niepoprawne w tego typu zadaniach zwykle przedstawiają inne lejki lub elementy aparatury, które nie mają perforowanej płyty i nie są typowo używane do filtracji próżniowej, np. zwykły lejek stożkowy do filtracji grawitacyjnej (brak płaskiej perforowanej płyty) albo lejek separacyjny do rozdziału cieczy niemieszających się (korek i kranik, inne przeznaczenie). Zdarza się też pomylenie z elementami do dozowania lub odbioru cieczy, które nie współpracują z sączkiem w opisany sposób.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na rysunku widzisz element przeznaczony do szybkiego odsączania i rozpoznajesz płytkę z otworami (miejsce dla krążka sączka), to najczęściej chodzi o lejek Büchnera. Jeśli widzisz kranik lub korek i brak perforowanej płyty, to prawdopodobnie jest to inna aparatura niż do filtracji próżniowej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Lejek Büchnera to lejek laboratoryjny używany głównie do filtracji pod zmniejszonym ciśnieniem. Ma płaskie, perforowane dno, na którym układa się sączek. Dzięki podciśnieniu filtracja jest szybsza i wygodna przy odsączaniu osadów lub kryształów.
Szukaj płaskiej płytki z otworami (perforowanego dna) oraz kształtu cylindrycznego czaszy. Na schematach często widać też połączenie z kolbą ssawkową lub element uszczelniający. To odróżnia go od lejka stożkowego do filtracji grawitacyjnej.
W filtracji próżniowej różnica ciśnień po obu stronach sączka jest większa niż przy spływie grawitacyjnym. Podciśnienie "wciąga" ciecz przez sączek, co zwiększa strumień przepływu. W praktyce skraca to czas odsączania i ułatwia oddzielenie osadu.
Typowo potrzebujesz: lejka Büchnera, krążka sączka, kolby ssawkowej (z bocznym króćcem), przewodu do źródła podciśnienia oraz ewentualnie łącznika/uszczelki. Ważne jest stabilne ustawienie zestawu i szczelne połączenia.
Nie stosuje się go, gdy filtrat ma być zbierany bardzo precyzyjnie w małej objętości (ryzyko strat), gdy osad jest bardzo drobny i łatwo przechodzi przez sączek, albo gdy substancja może pienić się/ulotnie wrzeć pod obniżonym ciśnieniem. Wtedy lepsze są inne techniki filtracji.
Sączek powinien mieć średnicę dopasowaną do płyty lejka i odpowiednią porowatość do wielkości cząstek osadu. Zbyt gruby sączek może przepuszczać drobny osad, a zbyt drobny spowolni filtrację. Na egzaminie zwracaj uwagę na cel: szybkie odsączanie vs dokładne klarowanie.
Nie. Lejek Büchnera służy do oddzielania ciała stałego od cieczy przez filtrację (najczęściej próżniową). Rozdzielanie dwóch niemieszających się cieczy wykonuje się zwykle lejkiem separacyjnym z kranikiem, który ma zupełnie inną budowę i zastosowanie.
Typowe błędy to: nieszczelne połączenia (spadek podciśnienia), źle dobrany lub źle ułożony sączek (przecieki bokiem), zbyt szybkie wlewanie zawiesiny (zrywanie sączka) oraz brak zwilżenia sączka odpowiednim rozpuszczalnikiem. Każdy z nich pogarsza skuteczność rozdziału.
Stosuj okulary ochronne, sprawdź stan szkła (brak pęknięć), zabezpiecz zestaw przed przewróceniem i unikaj gwałtownych zmian ciśnienia. Podciśnienie może powodować zasysanie cieczy do instalacji, dlatego stosuje się pułapki/ochronę układu oraz pracuje ostrożnie przy odłączaniu przewodów.
Ucz się aparatury w parach: nazwa ↔ zastosowanie ↔ cecha rozpoznawcza. Dla lejka Büchnera zapamiętaj "płaskie perforowane dno + podciśnienie". Trenuj na zdjęciach i schematach, a przy każdym elemencie dopisz, do jakiej operacji analitycznej jest używany.
info

Statystycznie 69% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że lejek Büchnera służy do filtracji pod zmniejszonym ciśnieniem.

Źródła:

  • IUPAC Compendium of Chemical Terminology (Gold Book) – hasło "Büchner funnel" (definicja i zastosowanie), https://goldbook.iupac.org/ (wyszukiwanie hasła) – dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia (EN) – "Büchner funnel" (opis budowy i zastosowania w filtracji próżniowej), https://en.wikipedia.org/wiki/B%C3%BCchner_funnel – dostęp 2026-03-01
  • Chemistry LibreTexts – materiały o vacuum filtration / Büchner funnel (opis techniki i elementów zestawu), https://chem.libretexts.org/ (wyszukiwanie: vacuum filtration Buchner funnel) – dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Instrukcje BHP i stanowiskowe dotyczące pracy z podciśnieniem i szkłem
  • Podręczniki i skrypty z technik laboratoryjnych (filtracja, sączenie, rozdzielanie mieszanin)
  • Materiały dydaktyczne o szkłach i sprzęcie laboratoryjnym (atlas/aparatura laboratoryjna)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego