Sferoidyt (sferoidyzacja cementytu) to mikrostruktura, w której węglik żelaza ma postać wydzieleń o kształcie zbliżonym do kulistego, a nie lamelarnego jak w perlitu. Taki stan uzyskuje się po wyżarzaniu sferoidyzującym, które stosuje się m.in. po to, aby zmiękczyć stal, poprawić jej skrawalność i przygotować do dalszych operacji technologicznych.
Kluczową cechą przebiegu temperatury sprzyjającego sferoidytowi jest to, że materiał jest utrzymywany długo w pobliżu temperatury eutektoidalnej A1 (często nieco poniżej A1), a następnie chłodzony powoli (lub proces jest prowadzony jako cyklowanie/oscylowanie wokół A1). Taki harmonogram daje czas na przebudowę lamel cementytu i ich "kulkowanie", zamiast tworzenia struktur charakterystycznych dla szybkiego chłodzenia.
Dlatego poprawny jest wybór "B": ten wykres przedstawia przebieg z długim wygrzewaniem w pobliżu A1 i bez gwałtownego chłodzenia, co jest typowe dla wyżarzania sferoidyzującego.
Pozostałe wykresy są niepoprawne, bo odpowiadają innym celom obróbki cieplnej:
- Przebiegi z szybkim chłodzeniem (strome opadanie temperatury) sprzyjają hartowaniu i powstawaniu twardych struktur (np. martenzytu), a nie sferoidytu.
- Przebiegi z krótkim przetrzymaniem w wysokiej temperaturze i chłodzeniem w powietrzu są bliższe normalizowaniu, gdzie oczekuje się drobniejszego perlitu/ferrytyczno-perlitycznej struktury, ale nie typowej sferoidyzacji.
- Przebiegi typu "nagrzanie–chłodzenie" bez długiego etapu w pobliżu A1 zwykle nie zapewniają warunków czasowo-temperaturowych potrzebnych do kulkowania cementytu.
Wskazówka egzaminacyjna: szukaj na wykresie "półki" czasowej (długie wygrzewanie) w okolicy A1 oraz łagodnego chłodzenia. To najczęstszy sygnał, że chodzi o sferoidyt i wyżarzanie sferoidyzujące.
