KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2013

PYTANIE NR 17.
Siłownik 1A1 wsuwa się gdy
Ilustracja przedstawia schemat czasowy działania siłownika 1A1 i zaworu 1V1.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wsuw siłownika 1A1 następuje wtedy, gdy układ sterowania doprowadzi do przełączenia zaworu 1V1 we właściwe położenie. W podanej odpowiedzi warunkiem jest upływ nastawionych 2 s w module czasowym, po czym 1V1 przełącza się z a na b, co wyzwala ruch wsuwu.

Pełne wyjaśnienie:

W układach pneumatycznych/elektropneumatycznych ruch siłownika (wysuw lub wsuw) jest skutkiem zmiany rozdziału powietrza przez zawór rozdzielający (tu: 1V1). Sam siłownik 1A1 nie "decyduje" o ruchu – wykonuje go dopiero wtedy, gdy na jego komory zostanie podane ciśnienie w odpowiedniej konfiguracji, a druga strona zostanie odpowietrzona.

Odpowiedź "moduł czasowy odliczy czas t=2 s i zawór 1V1 przełączy się z pozycji a na b" opisuje typową sytuację sterowania sekwencyjnego: najpierw pojawia się sygnał startowy, następnie moduł czasowy realizuje zwłokę, a po jej upływie generuje sygnał przełączający zawór. Dopiero po odliczeniu czasu i po przełączeniu zaworu uzyskuje się warunek wykonawczy dla wsuwu.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo nie spełniają pełnego warunku wykonawczego:

  • "zawór 1V1 będzie w pozycji a i zostanie uruchomiony moduł czasowy" – samo uruchomienie timera nie oznacza, że czas upłynął. W wielu układach ruch następuje dopiero po zadziałaniu wyjścia czasowego (po zwłoce), a nie w momencie startu odmierzania.
  • "moduł czasowy odliczy czas t=2 s i zawór 1V1 przełączy się z pozycji b na a" – zawiera zwłokę czasową, ale wskazuje przeciwny kierunek przełączenia (b→a). Jeśli w zadaniu wsuw jest skojarzony z przełączeniem a→b, to b→a będzie odpowiadać innej fazie cyklu (np. wysuwowi) albo powrotowi do położenia spoczynkowego.
  • "zawór 1V1 będzie w pozycji a i zostanie wciśnięty przycisk S0" – wciśnięcie przycisku może co najwyżej zainicjować sterowanie, ale nie gwarantuje wsuwu, jeśli nie ma informacji o tym, że S0 bezpośrednio przełącza 1V1 do położenia wywołującego wsuw. W zadaniu kluczowy jest warunek czasowy i następujące po nim przełączenie 1V1.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach o ruch siłownika szukaj zawsze zdarzenia, które faktycznie zmienia stan zaworu rozdzielającego (cewka, pilot, sprężyna, logika czasowa). Elementy typu przycisk lub timer są istotne tylko o tyle, o ile prowadzą do tego przełączenia i we właściwym kierunku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznaczenie 1A1 zwykle identyfikuje element wykonawczy w obwodzie nr 1, najczęściej siłownik. Litera A jest często stosowana dla siłowników/aktuatorów, a końcówka 1 rozróżnia konkretny egzemplarz w danym obwodzie.
1V1 to zwykle zawór rozdzielający w obwodzie nr 1. To on kieruje sprężone powietrze do odpowiednich komór siłownika. Zmiana położenia zaworu (np. a/b) powoduje zmianę kierunku przepływu, a więc decyduje, czy siłownik się wysuwa czy wsuwa.
Moduł czasowy wprowadza zwłokę: po pojawieniu się sygnału startowego zaczyna odliczać nastawiony czas, a dopiero po jego upływie podaje sygnał wyjściowy. Dzięki temu można opóźnić przełączenie zaworu, zsynchronizować ruchy lub zapewnić wymagane odstępy czasowe w cyklu maszyny.
Uruchomienie timera oznacza tylko start odliczania. Jeśli ruch ma nastąpić po zwłoce, to układ zareaguje dopiero, gdy timer przejdzie w stan wyjściowy po upływie nastawy. To częsty błąd: mylenie chwili startu odmierzania z chwilą zadziałania wyjścia czasowego.
Nie da się tego ustalić wyłącznie z liter a/b bez znajomości schematu: a/b to pozycje zaworu przypisane do konkretnych połączeń portów. Trzeba sprawdzić, w którym położeniu zawór podaje ciśnienie na daną komorę siłownika. Dopiero z tego wynika wsuw lub wysuw.
Tak, bo często testowane jest dokładne następstwo stanów. Jeśli wsuw jest zdefiniowany jako skutek przełączenia a→b, to odpowiedź z b→a opisuje inny etap cyklu (np. powrót do spoczynku lub ruch przeciwny). Jedna zmiana kierunku przełączenia może zmienić sens całej sekwencji.
Zwłoki czasowe stosuje się m.in. do stabilizacji procesu (np. docisk ma trwać określony czas), synchronizacji z innymi osiami, zapewnienia czasu na zadziałanie czujników lub poprawy bezpieczeństwa. W praktyce wartość (np. 2 s) wynika z wymagań technologicznych i testów maszyny.
Najczęściej: brak zasilania pneumatycznego, nieszczelność, zablokowany siłownik, błędne podłączenie przewodów do portów zaworu, uszkodzona cewka/sterowanie zaworu, albo timer nie podaje sygnału wyjściowego mimo odliczenia (np. brak podtrzymania sygnału startowego). Diagnostyka zaczyna się od sprawdzenia 1V1.
Typowe błędy to: wybór odpowiedzi zawierającej "timer" bez weryfikacji, czy czas upłynął, mylenie kierunku przełączenia zaworu, ignorowanie tego, że ruch wynika z rozdziału powietrza, oraz traktowanie przycisku start jako bezpośredniej przyczyny ruchu, mimo że jest tylko początkiem sekwencji.
Ćwicz czytanie schematów: rozpoznawaj elementy (siłownik, zawór, czujnik, timer) i łącz je w łańcuch przyczynowo-skutkowy. Rozwiązuj zadania sekwencyjne "krok po kroku": stan początkowy → sygnał start → zwłoka → przełączenie zaworu → ruch siłownika. Dobrze działa też rysowanie tabeli stanów dla a/b.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 47% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Wsuw siłownika 1A1 następuje wtedy, gdy układ sterowania doprowadzi do przełączenia zaworu 1V1 we właściwe położenie."

Źródła:

  • Festo Didactic, "Pneumatics – Basic Level (TP101)", rozdziały o zaworach rozdzielających i sterowaniu siłownikami (materiały szkoleniowe Festo Didactic)
  • Festo Didactic, "Electropneumatics – Basic Level (TP201)", rozdziały o elementach czasowych i sekwencjach sterowania (materiały szkoleniowe Festo Didactic)
  • ISO 1219-1:2012, "Fluid power systems and components — Graphical symbols and circuit diagrams — Part 1" (zasady symboliki i interpretacji schematów)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z pneumatyki/elektropneumatyki (sekwencje, zawory 5/2, 3/2, monostabilne i bistabilne)
  • Ćwiczenia z czytania schematów i oznaczeń elementów (A – siłownik, V – zawór)
  • Zadania praktyczne: analiza przebiegów sygnałów i ruchów siłownika przy opóźnieniu czasowym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego