Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA SPO5 - STYCZEŃ 2019



PYTANIE NR 3.
Skala Katza jest przeznaczona do oceny podopiecznego w zakresie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala Katza służy do oceny samodzielności w podstawowych (prostych) czynnościach życia codziennego, czyli ADL, takich jak mycie się, ubieranie, korzystanie z toalety czy przemieszczanie. Nie jest narzędziem do oceny ryzyka odleżyn ani stanu świadomości, ani złożonych czynności (IADL).

Pełne wyjaśnienie:

Skala Katza (Katz Index of Independence in Activities of Daily Living) jest narzędziem oceny funkcjonalnej samodzielności osoby w zakresie podstawowych, prostych czynności życia codziennego, czyli ADL. W praktyce opiekuńczej pozwala szybko oszacować, czy podopieczny radzi sobie sam, czy wymaga pomocy w typowych aktywnościach samoobsługowych.

Poprawna jest odpowiedź: "prostych czynności życia codziennego." To właśnie ten obszar mierzy skala Katza: ocenia się stopień niezależności w czynnościach samoobsługowych (np. mycie, ubieranie, korzystanie z toalety, przemieszczanie, jedzenie). Wynik pomaga zaplanować opiekę, dobrać zakres wsparcia i monitorować postępy lub pogorszenie sprawności.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "ryzyka powstania odleżyn." To inny cel oceny. Ryzyko odleżyn ocenia się zwykle skalami skoncentrowanymi na czynnikach skórnych i pielęgnacyjnych (np. mobilność, wilgotność skóry, odżywienie), a nie skalą ADL Katza.
  • "stanu świadomości." Ocena świadomości należy do narzędzi neurologicznych/klinicznych (dotyczących orientacji, reakcji, kontaktu), a nie do skali funkcjonalnej ADL.
  • "złożonych czynności życia codziennego." Złożone czynności (IADL) dotyczą m.in. robienia zakupów, gospodarowania pieniędzmi, korzystania z telefonu czy przyjmowania leków. To inny obszar niż podstawowe ADL i wymaga innych narzędzi (np. skale IADL).

Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj rozróżnienie: ADL = proste samoobsługowe czynności "przy sobie", IADL = bardziej złożone czynności "w otoczeniu" (dom, zakupy, finanse). Jeśli w pytaniu pojawia się "Katz", najczęściej chodzi o ADL.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest skala Katza i do czego służy?
Skala Katza (Katz ADL) służy do oceny samodzielności osoby w podstawowych czynnościach życia codziennego (ADL). Pomaga określić, czy podopieczny wymaga pomocy np. przy myciu, ubieraniu, toalecie, jedzeniu lub przemieszczaniu, co ułatwia planowanie opieki.
Jakie czynności obejmuje ADL w skali Katza?
ADL w ujęciu Katza to proste czynności samoobsługowe. Najczęściej dotyczą obszarów takich jak: kąpiel/mycie, ubieranie, korzystanie z toalety, przemieszczanie się oraz jedzenie. Ocena pokazuje, w których obszarach osoba jest niezależna, a gdzie potrzebuje wsparcia.
Jaka jest różnica między ADL a IADL?
ADL to podstawowe czynności samoobsługowe (np. higiena, ubieranie). IADL to złożone czynności potrzebne do samodzielnego funkcjonowania w domu i społeczeństwie (np. zakupy, finanse, telefon, leki). Skala Katza dotyczy ADL, a nie IADL.
Dlaczego skala Katza nie służy do oceny ryzyka odleżyn?
Skala Katza ocenia poziom samodzielności w ADL, a ryzyko odleżyn zależy także od innych czynników (np. stan skóry, wilgotność, odżywienie, długotrwały ucisk). Do odleżyn stosuje się narzędzia skoncentrowane na tych czynnikach, a nie typową skalę ADL.
Czy skala Katza ocenia stan świadomości podopiecznego?
Nie. Skala Katza jest skalą funkcjonalną (ADL) i dotyczy tego, czy osoba potrafi wykonać czynności samoobsługowe. Stan świadomości ocenia się narzędziami neurologicznymi i obserwacją kliniczną (kontakt, orientacja, reakcje), a nie skalą Katza.
Kiedy w opiece domowej warto zastosować skalę Katza?
Warto ją zastosować na początku współpracy z podopiecznym (ocena wyjściowa), po zmianie stanu zdrowia (np. po upadku lub hospitalizacji) oraz okresowo do monitorowania zmian. Wynik pomaga dobrać zakres usług opiekuńczych i realistycznie planować pomoc.
Jak wynik skali Katza pomaga w planowaniu usług opiekuńczych?
Wynik wskazuje obszary zależności w ADL, więc można zaplanować konkretne działania: pomoc w higienie, ubieraniu, bezpiecznym przemieszczaniu czy toalecie. Ułatwia też ustalenie priorytetów (bezpieczeństwo i podstawowe potrzeby) oraz komunikację w zespole opiekuńczym.
Jakie błędy najczęściej popełnia się na egzaminie przy skali Katza?
Najczęstszy błąd to mylenie skali Katza z narzędziami do odleżyn albo z oceną funkcji poznawczych. Drugi błąd to pomylenie ADL z IADL: złożone czynności (zakupy, finanse) nie należą do Katza. Pomaga zapamiętać: Katz = podstawowa samoobsługa.
Jak odróżnić "proste" od "złożonych" czynności życia codziennego?
Proste czynności (ADL) to bezpośrednia samoobsługa: higiena, ubieranie, toaleta, jedzenie, przemieszczanie. Złożone czynności (IADL) wymagają organizacji i funkcjonowania w środowisku: zakupy, gotowanie, sprzątanie, telefony, leki, pieniądze. Katz dotyczy tych pierwszych.
Czy skala Katza jest przydatna u osoby z demencją?
Tak, bo pokazuje, w jakim stopniu osoba wykonuje podstawowe ADL niezależnie, a w jakim wymaga pomocy. Trzeba jednak pamiętać, że sama skala Katza nie opisuje wprost zaburzeń poznawczych; do pełnej oceny planu opieki warto łączyć ją z obserwacją i oceną funkcji poznawczych.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 58% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Skala Katza służy do oceny samodzielności w podstawowych (prostych) czynnościach życia codziennego, czyli ADL, takich jak mycie się, ubieranie, korzystanie z toalety czy przemieszczanie."

Źródła:

  • Katz S, Ford AB, Moskowitz RW, Jackson BA, Jaffe MW. Studies of illness in the aged. The index of ADL: a standardized measure of biological and psychosocial function. JAMA. 1963;185(12):914-919.
  • Hartford Institute for Geriatric Nursing (ConsultGeri). "Katz Index of Independence in Activities of Daily Living (ADL)". https://hign.org/consultgeri/try-this-series/katz-index-independence-activities-daily-living-adl (dostęp: 2026-03-01).
  • Merck Manual Professional Edition. "Overview of Geriatric Assessment / Functional Assessment (ADLs and IADLs)". https://www.merckmanuals.com/professional/geriatrics/assessment-of-the-older-adult/overview-of-geriatric-assessment (dostęp: 2026-03-01).

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z geriatrii/pielęgniarstwa dotyczące ADL i IADL
  • Arkusze/narzędzia oceny funkcjonalnej (Katz ADL, Lawton IADL) do ćwiczeń
  • Wytyczne placówki lub programu nauczania dot. oceny niesamodzielności

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego