Skala Lawtona (IADL) służy do oceny złożonych czynności życia codziennego, czyli takich aktywności, które pokazują, czy osoba potrafi względnie samodzielnie funkcjonować w środowisku domowym i społecznym. To nie są proste czynności samoobsługowe, tylko działania wymagające planowania, sekwencjonowania kroków i często kontaktu z otoczeniem.
Dlatego odpowiedź "przygotowania posiłków i zrobienia zakupów" pasuje do IADL: zarówno przygotowanie jedzenia, jak i zakupy są klasycznymi przykładami czynności instrumentalnych. Ich ograniczenie często oznacza potrzebę wsparcia opiekuna (np. organizacja zakupów, pomoc w gotowaniu) mimo tego, że osoba może nadal samodzielnie wykonywać podstawową higienę.
Pozostałe propozycje są mniej trafne w kontekście standardowego rozumienia skali:
- "korzystania z bankomatu i załatwiania spraw urzędowych" – brzmi jak samodzielność społeczna/finansowa, ale w klasycznych zestawieniach IADL częściej ocenia się ogólnie gospodarowanie finansami, a nie konkretne urządzenia czy formalności.
- "korzystania z toalety i gospodarowania środkami pieniężnymi" – łączy dwa różne poziomy: toaleta to typowy przykład czynności podstawowej (ADL), natomiast finanse są instrumentalne (IADL). Taka mieszanka utrudnia jednoznaczne dopasowanie.
- "podejmowania decyzji i wykonywania drobnych napraw domowych" – podejmowanie decyzji dotyczy raczej oceny funkcji poznawczych, a naprawy domowe nie należą do kanonicznych kategorii IADL stosowanych w praktyce.
W praktyce opieki (także w DPS) rozróżnienie ADL vs IADL pomaga ustalić, czy wsparcie ma dotyczyć głównie samoobsługi (higiena, toaleta), czy raczej funkcjonowania "w domu" (posiłki, zakupy, leki, finanse, transport), co wpływa na plan opieki i bezpieczeństwo podopiecznego.
