KWALIFIKACJA SPO1 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 19.
Skala Norton służy do oceny
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala Norton jest narzędziem przesiewowym służącym do oceny ryzyka powstania odleżyn u osób narażonych na długotrwały ucisk (np. przy ograniczonej mobilności). Pozostałe odpowiedzi dotyczą oceny narządu ruchu (równowaga, siła mięśni, zakres ruchu), a nie ryzyka uszkodzeń tkanek od ucisku.

Pełne wyjaśnienie:

Skala Norton to narzędzie używane w opiece nad osobą niesamodzielną do oceny ryzyka powstania odleżyn (uszkodzeń tkanek wynikających m.in. z długotrwałego ucisku). W praktyce wynik takiej oceny pomaga zdecydować, czy dana osoba wymaga wzmożonej profilaktyki, np. częstszego pozycjonowania, odciążania newralgicznych miejsc, uważnej obserwacji skóry oraz stosowania odpowiednich powierzchni przeciwuciskowych.

Odpowiedź "ryzyka powstania odleżyn." jest właściwa, bo skala dotyczy zagrożeń związanych ze stanem ogólnym i podatnością tkanek na uszkodzenie pod wpływem ucisku, tarcia i ograniczonego ruchu. To typowe narzędzie przesiewowe wspierające planowanie opieki.

Pozostałe propozycje nie pasują do zastosowania Skali Norton:

  • "utrzymania równowagi." – równowagę ocenia się innymi testami funkcjonalnymi; sama równowaga nie jest przedmiotem tej skali.
  • "napięcia siły mięśniowej." – siłę/napięcie mięśni ocenia się badaniem funkcjonalnym, skalami neurologicznymi lub fizjoterapeutycznymi; nie jest to ocena ryzyka uszkodzeń skóry.
  • "ruchomości w stawach." – zakres ruchu w stawach to domena oceny narządu ruchu (np. w rehabilitacji), a nie narzędzie do oceny ryzyka odleżyn.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się nazwa skali związanej z opieką długoterminową (Norton/Braden), najczęściej dotyczy ona profilaktyki przeciwodleżynowej. Warto kojarzyć to z triadą działań: ocena ryzyka → plan profilaktyki → obserwacja skóry i modyfikacja opieki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala Norton to narzędzie oceny ryzyka powstania odleżyn u osób, które mogą długo pozostawać w jednej pozycji lub mają ograniczoną mobilność. Wynik pomaga dobrać profilaktykę: pozycjonowanie, odciążanie, obserwację skóry i wsparcie pielęgnacyjne.
Bo pozwala wcześnie wykryć osoby najbardziej narażone na uszkodzenia skóry i tkanek od ucisku. Dzięki temu można zaplanować działania zapobiegawcze (zmiany pozycji, odciążanie, higiena skóry), zanim dojdzie do rany trudnej w leczeniu.
Najczęściej stosuje się regularne zmiany pozycji, odciążanie miejsc narażonych na ucisk, kontrolę i pielęgnację skóry, utrzymanie suchości i czystości, a także dobór odpowiedniego materaca lub podkładów. Ważna jest też obserwacja i dokumentowanie.
Częstym błędem jest kojarzenie skali Norton z oceną sprawności ruchowej (równowagi, siły mięśni lub zakresu ruchu), bo te obszary też pojawiają się w opiece. Skala Norton dotyczy jednak ryzyka odleżyn, czyli problemu ucisku i stanu tkanek.
Skale ryzyka odleżyn (np. Norton) dotyczą podatności na uszkodzenia skóry i skutków długotrwałego ucisku. Testy równowagi oceniają kontrolę postawy i ryzyko upadku. Jeśli w odpowiedziach pojawia się "odleżyna", zwykle chodzi o profilaktykę przeciwuciskową.
Ocena jest potrzebna szczególnie przy przyjęciu pod opiekę (domową lub instytucjonalną), po pogorszeniu stanu, po urazie, w okresie unieruchomienia oraz gdy pojawiają się niepokojące objawy skórne. Ważne jest też okresowe powtarzanie oceny.
Niepokojące są m.in. zaczerwienienie skóry w miejscu ucisku, które nie blednie po odciążeniu, bolesność, ocieplenie, obrzęk lub zmiana twardości tkanek. W takiej sytuacji kluczowe jest odciążenie i zgłoszenie problemu osobie odpowiedzialnej za opiekę.
Nie w pełni. Lepsza mobilność ułatwia zmianę pozycji, ale odleżyny mogą powstawać także u osób poruszających się, jeśli występują dodatkowe czynniki ryzyka (np. długotrwały ucisk, wilgoć, niedożywienie, zaburzenia czucia). Dlatego potrzebna jest ocena ryzyka.
Pozycjonowanie zmniejsza czas ucisku na te same okolice ciała, poprawia ukrwienie tkanek i ogranicza uszkodzenia skóry. To jedna z podstawowych metod profilaktyki. Ważne jest też unikanie tarcia i "ściągania" skóry podczas zmiany ułożenia.
Ucz się w schemacie: definicja odleżyny → czynniki ryzyka → narzędzia oceny ryzyka (do czego służą) → profilaktyka i obserwacja skóry. Na egzaminie szukaj słów kluczowych "odleżyny", "ucisk", "pozycjonowanie", bo kierują do właściwego obszaru wiedzy.
info

Statystycznie 64% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Skala Norton jest narzędziem przesiewowym służącym do oceny ryzyka powstania odleżyn u osób narażonych na długotrwały ucisk (np. przy ograniczonej mobilności)."

Źródła:

  • Norton D., McLaren R., Exton-Smith A.N., "An Investigation of Geriatric Nursing Problems in Hospital", (publikacja źródłowa opisująca skalę Norton), 1962.
  • European Pressure Ulcer Advisory Panel (EPUAP), National Pressure Injury Advisory Panel (NPIAP), Pan Pacific Pressure Injury Alliance (PPPIA), "Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline", 2019.

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw pielęgniarstwa i opieki długoterminowej (rozdziały: odleżyny, profilaktyka)
  • Aktualne wytyczne kliniczne dotyczące profilaktyki i leczenia odleżyn/urazów ciśnieniowych
  • Materiały szkoleniowe z pozycjonowania i odciążania (warsztaty praktyczne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego