Skala Lawtona (IADL) służy do oceny samodzielności w tzw. złożonych (instrumentalnych) czynnościach życia codziennego. Są to aktywności, które pozwalają funkcjonować w środowisku i prowadzić gospodarstwo domowe, a zwykle wymagają nie tylko sprawności ruchowej, ale też planowania, pamięci, oceny sytuacji i orientacji.
Dlatego poprawna jest odpowiedź: "posługiwania się pieniędzmi". Zarządzanie finansami (np. płacenie, kontrola wydatków, rozumienie wartości pieniędzy) jest klasycznym obszarem IADL i często jako jeden z pierwszych ujawnia spadek samodzielności przy problemach poznawczych.
Pozostałe propozycje nie pasują do IADL:
- "ubierania się i rozbierania" – to podstawowa samoobsługa, typowo oceniana w skalach ADL (podstawowe czynności dnia codziennego). Wymaga sprawności manualnej i zakresu ruchu, ale nie jest "czynnością instrumentalną" związaną z organizacją życia.
- "spożywania posiłków" – także należy do ADL (jedzenie jako podstawowa czynność samoobsługowa). W praktyce opiekuńczej ocenia się tu m.in. czy osoba potrafi samodzielnie jeść, a nie organizować posiłki.
- "wchodzenia i schodzenia po schodach" – dotyczy głównie mobilności i wydolności ruchowej. Może pojawiać się w narzędziach oceny sprawności ruchowej, ale nie jest typowym komponentem IADL, które skupia się na czynnościach instrumentalnych (np. telefon, zakupy, leki, finanse).
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedzi pojawiają się finanse, leki, zakupy, telefon lub organizacja spraw domowych, zwykle mówimy o IADL. Gdy chodzi o jedzenie, mycie, ubieranie lub toalety – zwykle jest to ADL.
