KWALIFIKACJA HGT2 - STYCZEŃ 2012

PYTANIE NR 17.
Składniki ziemniaków w trakcie dłuższego przechowywania mogą ulec
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Transpiracja to fizjologiczna utrata wody przez żywe organy roślin. Bulwy ziemniaka po zbiorze nadal oddychają i tracą wodę głównie przez soczewiczki w skórce, co powoduje ubytki masy i więdnięcie podczas dłuższego przechowywania. Pozostałe procesy nie opisują typowych zmian magazynowych.

Pełne wyjaśnienie:

Podczas dłuższego przechowywania ziemniaki nie są "martwym" surowcem. Bulwa jest żywym organem roślinnym, który po zbiorze nadal prowadzi przemiany metaboliczne, w tym oddychanie, oraz traci wodę. Właśnie tę fizjologiczną utratę wody nazywa się transpiracją. W praktyce przechowalniczej odbywa się ona głównie przez soczewiczki (lenticele) w skórce, czyli naturalne struktury umożliwiające wymianę gazową.

Skutki nadmiernej transpiracji są ważne w gastronomii i magazynowaniu surowców: pojawiają się ubytki masy, skórka może się marszczyć, a jakość kulinarna spada. Intensywność tego zjawiska rośnie m.in. przy zbyt wysokiej temperaturze, zbyt niskiej wilgotności względnej powietrza oraz nadmiernej wentylacji. Dlatego w przechowalnictwie dąży się do warunków ograniczających utratę wody (kontrola temperatury, wilgotności i obiegu powietrza).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe? Estryfikacja to termin z chemii (reakcja prowadząca do powstawania estrów), nie jest typowym, samorzutnym procesem opisującym zmiany w przechowywanych bulwach. Sterylizacja jest celowym zabiegiem technologicznym służącym wyjaławianiu, a nie procesem, któremu "ulegają" składniki ziemniaków podczas magazynowania. Sublimacja to przemiana fazowa ciała stałego w gaz; nie opisuje ona standardowych zmian zachodzących w ziemniakach przechowywanych w typowych warunkach.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu mowa o ubytkach masy, więdnięciu i wpływie wilgotności lub wentylacji, najczęściej chodzi o transpirację (utrata wody) oraz czasem o respirację (oddychanie) jako drugie źródło strat.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Transpiracja to fizjologiczna utrata wody przez żywe tkanki roślin. Po zbiorze warzywa (np. ziemniaki) nadal są żywymi organami, więc oddychają i tracą wodę. W magazynie objawia się to ubytkiem masy oraz więdnięciem lub marszczeniem skórki.
Ubytek masy wynika głównie z utraty wody (transpiracji) oraz z oddychania (respiracji). Woda wydostaje się z bulwy przez naturalne struktury skórki, a oddychanie zużywa część związków zapasowych. Efektem są lżejsze, mniej jędrne bulwy.
Najczęściej zwiększają ją: zbyt wysoka temperatura, zbyt niska wilgotność względna powietrza, intensywna wentylacja oraz uszkodzenia skórki bulw. W praktyce im "suchsze" i cieplejsze powietrze w magazynie, tym szybciej ziemniaki tracą wodę.
Parowanie to proces fizyczny zachodzący z powierzchni cieczy, a transpiracja to proces fizjologiczny zachodzący w żywym organie roślinnym, regulowany strukturą tkanek. W przechowywaniu ziemniaków mówimy o transpiracji, bo bulwa nadal "funkcjonuje" biologicznie.
W skórce bulwy znajdują się soczewiczki (lenticele), które umożliwiają wymianę gazową. To przez nie oraz przez powierzchnię skórki może zachodzić utrata wody w trakcie przechowywania. Stan skórki (dojrzałość, uszkodzenia) ma więc duże znaczenie.
Nie. Sterylizacja to celowy zabieg technologiczny wykonywany przez człowieka (np. w produkcji konserw), a nie spontaniczny proces zachodzący w magazynowanych bulwach. W przechowalnictwie ziemniaków analizuje się raczej transpirację, oddychanie, kiełkowanie i zmiany skrobi/cukrów.
Dzieje się to zwykle wtedy, gdy utrata wody jest zbyt duża, czyli transpiracja przebiega intensywnie. Sprzyja temu suche powietrze, wyższa temperatura oraz długi czas przechowywania. W gastronomii więdnięcie pogarsza wygląd i właściwości kulinarne surowca.
Trzeba ograniczyć transpirację: przechowywać w chłodzie, przy dość wysokiej wilgotności powietrza oraz bez nadmiernego przewiewu, a także unikać uszkodzeń skórki (ostrożny transport, brak ucisku). Ważna jest też rotacja zapasów i kontrola jakości.
Respiracja (oddychanie) to proces, w którym bulwa zużywa związki zapasowe, aby uzyskać energię. Powoduje to ubytki suchej masy i może wpływać na jakość surowca. W przechowywaniu straty masy wynikają więc z dwóch głównych zjawisk: transpiracji (woda) i respiracji (materia organiczna).
Uczniowie czasem wybierają "sublimację", bo kojarzą ją ogólnie z "uciekaniem" wody. Sublimacja to jednak przemiana fazowa ciała stałego w gaz i nie opisuje typowych zmian w bulwach ziemniaka w magazynie. W kontekście przechowywania właściwym pojęciem jest transpiracja.
info

Około 57% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Transpiracja to fizjologiczna utrata wody przez żywe organy roślin."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Transpiracja" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Transpiracja (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Ziemniak" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Ziemniak (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z towaroznawstwa żywności (dział: warzywa, przechowywanie ziemniaków)
  • Materiały dydaktyczne z technologii gastronomicznej dotyczące magazynowania surowców
  • Opracowania o przechowalnictwie ziemniaków (wpływ temperatury i wilgotności na straty masy i jakość)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego