KWALIFIKACJA CHM4 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 34.
Skrobię w bulwie ziemniaka wykrywa się, używając
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skrobię wykrywa się płynem Lugola (jod w roztworze jodku), ponieważ tworzy on z amylozą kompleks dający charakterystyczne granatowe zabarwienie. Sudan III służy do lipidów, stężony kwas azotowy(V) do reakcji białek, a świeży Cu(OH)₂(II) wiąże się typowo z cukrami wielowodorotlenowymi.

Pełne wyjaśnienie:

Wykrywanie skrobi w bulwie ziemniaka wykonuje się klasyczną próbą jodową, czyli użyciem płynu Lugola (roztwór jodu w obecności jodku). Skrobia, a szczególnie jej frakcja amyloza, tworzy z cząsteczkami jodu kompleks inkluzyjny, który daje łatwo zauważalną zmianę barwy na granatową/niebieskoczarną. Dzięki temu odczynnik jest szybkim i prostym testem jakościowym w analizie materiału roślinnego.

Pozostałe propozycje dotyczą innych klas związków:

  • Sudan III jest barwnikiem stosowanym do tłuszczów (lipidów); barwi je na czerwono/pomarańczowo, ale nie służy do identyfikacji skrobi.
  • Stężony kwas azotowy(V) kojarzy się z reakcjami wykrywania białek (np. reakcje barwne związane z aminokwasami aromatycznymi) oraz silnymi procesami utleniania/nitrowania, a nie z selektywną próbą na skrobię w materiale roślinnym.
  • Świeżo wytrącony wodorotlenek miedzi(II) wykorzystuje się w reakcjach związanych z cukrami i związkami wielowodorotlenowymi (tworzenie kompleksów, a w próbach redukcyjnych po ogrzaniu przejście w tlenek miedzi(I)), natomiast nie daje swoistej, charakterystycznej reakcji barwnej typowej dla skrobi.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać pary: Lugol–skrobia, Sudan–lipidy, miedź(II)–cukry, kwas azotowy(V)–białka. To ogranicza ryzyko pomyłek wynikających z podobieństwa "odczynnik barwny = każdy biopolimer".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Płyn Lugola to roztwór jodu w obecności jodku. W analizie jakościowej służy głównie do wykrywania skrobi, bo po kontakcie ze skrobią pojawia się charakterystyczne zabarwienie (zwykle granatowe/niebieskoczarne).
Dodatni wynik to wyraźna zmiana barwy miąższu po dodaniu płynu Lugola, najczęściej na granatową lub niebieskoczarną. Brak takiej zmiany oznacza brak skrobi lub jej bardzo małą ilość w badanym miejscu.
Barwa wynika z utworzenia kompleksu jod–skrobia, zwłaszcza z amylozą. Jod "wbudowuje się" w strukturę helikalną amylozy, co zmienia sposób pochłaniania światła i daje charakterystyczne ciemne zabarwienie.
Nie. Sudan III jest barwnikiem stosowanym do lipidów (tłuszczów). Pomaga uwidocznić krople tłuszczu w materiale biologicznym, ale nie jest odczynnikiem do identyfikacji skrobi, więc nie da typowego wyniku dla ziemniaka.
Stężony kwas azotowy(V) kojarzy się z reakcjami barwnymi dotyczącymi białek (zwłaszcza zawierających aminokwasy aromatyczne) oraz z silnym utlenianiem/nitrowaniem. Nie jest to selektywny odczynnik do wykrywania skrobi.
Świeżo wytrącony Cu(OH)₂ reaguje z wieloma związkami wielowodorotlenowymi i bywa elementem prób związanych z cukrami (kompleksowanie, a po ogrzaniu reakcje redukcyjne). Nie daje jednak charakterystycznej próby specyficznej dla skrobi.
Najczęściej wystarcza przekroić bulwę, odsłonić świeży miąższ i nanieść kroplę płynu Lugola na powierzchnię. Ważne, aby obserwować zmianę barwy w miejscu kontaktu oraz porównać z fragmentem bez odczynnika.
Nie. Płyn Lugola jest najbardziej charakterystyczny dla skrobi (zwłaszcza amylozy). Inne węglowodany, takie jak glukoza czy sacharoza, nie dają typowego granatowego zabarwienia, dlatego test nie jest "uniwersalny" dla cukrów.
Najczęściej myli się odczynniki barwiące: Sudan III (tłuszcze) i płyn Lugola (skrobia). Druga typowa pomyłka to wybieranie "mocnych" reagentów (np. kwasu) zamiast wskaźnikowych. Pomaga nauka par: odczynnik–substancja–obserwacja.
Wskazówką są zwroty typu "wykrywa się", "identyfikuje", "używając odczynnika" oraz obecność znanych reagentów (Lugol, Sudan, związki miedzi). Takie pytania sprawdzają dopasowanie: jaki odczynnik do jakiej grupy związków.
info

Około 79% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Skrobię wykrywa się płynem Lugola (jod w roztworze jodku), ponieważ tworzy on z amylozą kompleks dający charakterystyczne granatowe zabarwienie."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Płyn Lugola" – opis składu i zastosowań, https://pl.wikipedia.org/wiki/P%C5%82yn_Lugola (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (EN), "Iodine test" – zastosowanie do wykrywania skrobi i opis zmiany barwy, https://en.wikipedia.org/wiki/Iodine_test (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL), "Sudan III" – zastosowanie barwnika do tłuszczów, https://pl.wikipedia.org/wiki/Sudan_III (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Skrypty/laboratoria z analizy jakościowej (reakcje wykrywania biopolimerów)
  • Podręczniki z biochemii ogólnej: węglowodany i reakcje identyfikacyjne
  • Materiały CKE/OKE z chemii: zadania o odczynnikach i obserwacjach w doświadczeniach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego