KWALIFIKACJA MOD3 + MOD7 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 4.
Sploty gazejskie stosuje się do wytwarzania tkanin typu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Splot gazejski (leno) daje efekt widocznych prześwitów dzięki skręcaniu/nakrzyżowaniu nitek osnowy wokół wątku, co tworzy lekką, przewiewną strukturę. Dlatego jest typowy dla tkanin ażurowych. Pozostałe opcje opisują inne konstrukcje: frotte ma pętelki, żakard wzór, a aksamit okrywę włosową.

Pełne wyjaśnienie:

Sploty gazejskie (często kojarzone z ang. leno weave) to odmiana splotu, w której nitki osnowy współpracują parami i krzyżują się, "obejmując" nitkę wątku. Taka budowa stabilizuje luźniejsze rozmieszczenie nitek, a jednocześnie tworzy prześwity w strukturze materiału. Efektem użytkowym jest tkanina lekka, przewiewna i wizualnie "siateczkowa".

Z tego powodu poprawna jest odpowiedź "ażur", ponieważ tkaniny ażurowe charakteryzują się właśnie otwartą strukturą i prześwitami, które mogą pełnić funkcję dekoracyjną i praktyczną (przewiewność). W krawiectwie spotyka się je m.in. w odzieży letniej, elementach ozdobnych oraz wstawkach wymagających lekkości.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "frotte" odnosi się do dzianin lub tkanin o wyraźnych pętelkach (okrywie pętelkowej), uzyskiwanych inną techniką, a nie przez splot gazejski.
  • "żakard" opisuje tkaninę o wzorzystej strukturze uzyskiwanej przez sterowanie nićmi (wzór), a nie typ prześwitującej, ażurowej budowy wynikającej ze skręcania osnowy.
  • "aksamit" to materiał z okrywą włosową (runem), którego cecha charakterystyczna to miękki włos, a nie prześwity; jego konstrukcja wynika z technologii wytwarzania tkanin włosowych.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się "splot gazejski", szukaj skojarzenia z otwartą strukturą, "gazą", "siateczką" i prześwitami. To szybkie kryterium pozwala odróżnić je od materiałów pętelkowych, wzorzystych i włosowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Splot gazejski to odmiana splotu, w której nitki osnowy krzyżują się wokół wątku. Daje to stabilną, ale "otwartą" strukturę z prześwitami. W praktyce rozpoznasz go po lekkiej, siateczkowej budowie materiału.
Krzyżowanie nitek osnowy tworzy odstępy między nićmi i utrzymuje je w miejscu, zamiast "zbijania" powierzchni. Dzięki temu powstają regularne prześwity, czyli typowa cecha ażurowości: lekkość, przewiewność i dekoracyjna struktura.
Ażur rozpoznasz po prześwitach i otwartej strukturze. Żakard kojarzy się z wzorem powstałym przez sterowanie nićmi (motywy, ornamenty), ale tkanina nie musi mieć dziurek. Na pytania o splot gazejski zwykle pasuje ażur.
Frotte to materiał o pętelkowej powierzchni (pętelki "ręcznikowe"), uzyskiwanej inną konstrukcją niż przeplot gazejski. Kluczowa różnica: frotte ma pętelki, a splot gazejski tworzy prześwity, nie okrywę pętelkową.
Aksamit ma okrywę włosową (miękki "włos") i zwykle zwartą, nieprześwitującą powierzchnię. Tkaniny ażurowe są lekkie i mają widoczne prześwity. To przeciwne efekty konstrukcyjne, dlatego aksamit nie pasuje do splotu gazejskiego.
Tkaniny ażurowe stosuje się w odzieży letniej, elementach dekoracyjnych i wstawkach (np. rękawy, karczki, panele). Dają przewiewność i efekt ozdobny, ale wymagają ostrożnego krojenia oraz zabezpieczania krawędzi przed strzępieniem.
Częste problemy to zaciąganie nitek, strzępienie krawędzi i deformacja podczas szycia. Pomaga stabilizacja (np. odpowiednia podkładka), dobranie igły i ściegu oraz delikatne prasowanie. Warto też testować ustawienia na ścinkach materiału.
Oglądając próbkę pod światło, zauważysz regularne prześwity i "skręcone" pary nitek osnowy. Struktura wygląda jak drobna siateczka, często bardziej stabilna niż przypadkowo luźno tkana tkanina. To typowy sygnał przeplotu gazejskiego.
Nazwa bywa myląca: "gaza" to potocznie lekka, rzadka tkanina, a "splot gazejski" to określony sposób przeplatania nitek (leno). W praktyce wiele tkanin o charakterze gazy może być wykonanych splotem gazejskim, ale nie każda "gaza" musi nim być.
Ucz się parami: splot → cecha → zastosowanie. Dla gazejskiego: prześwity i ażurowość. Dla żakardu: wzór. Dla aksamitu: włos. Dla frotte: pętelki. Krótkie skojarzenia ułatwiają szybki wybór poprawnej odpowiedzi.
info

Około 62% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Splot gazejski (leno) daje efekt widocznych prześwitów dzięki skręcaniu/nakrzyżowaniu nitek osnowy wokół wątku, co tworzy lekką, przewiewną strukturę."

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Splot gazejski" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Splot_gazejski (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (pl): "Ażur" — https://pl.wikipedia.org/wiki/A%C5%BCur (dostęp: 2026-02-28)
  • Encyclopaedia Britannica: "Leno weave" — https://www.britannica.com/technology/leno-weave (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z materiałoznawstwa odzieżowego (dział: tkaniny i sploty)
  • Atlas/kompendium splotów tkackich (rysunki przeplotów osnowy i wątku)
  • Karty technologiczne i próbki tkanin w pracowni (nauka rozpoznawania dotykiem i wzrokiem)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego