KWALIFIKACJA MED9 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 18.
Sporządzając krople do oczu, w celu wyjałowienia, roztwór substancji termolabilnej należy przesączyć przez sączek membranowy o nominalnej wielkości porów
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Filtracja wyjaławiająca jest metodą stosowaną dla roztworów substancji termolabilnych, gdy nie można użyć sterylizacji cieplnej. W praktyce do jałowienia roztworów (np. do kropli do oczu) stosuje się sączki membranowe o porach rzędu 0,22 µm, które zatrzymują typowe bakterie. Opcje w milimetrach mają nieprawidłowy rząd wielkości.

Pełne wyjaśnienie:

W przypadku kropli do oczu wymagana jest jałowość, ponieważ preparat ma kontakt z wrażliwą powierzchnią oka. Gdy substancja czynna lub składniki pomocnicze są termolabilne, nie można bezpiecznie zastosować wyjaławiania wysoką temperaturą (np. w autoklawie), ponieważ mogłoby to spowodować rozkład chemiczny, utratę aktywności lub zmiany właściwości fizykochemicznych roztworu.

W takiej sytuacji stosuje się filtrację wyjaławiającą, czyli przesączanie roztworu przez sączek membranowy o odpowiednio małej nominalnej wielkości porów. W praktyce za standard filtracji sterylizującej uznaje się pory rzędu 0,22 µm, które są wystarczająco małe, aby zatrzymać typowe formy bakterii. To pozwala uzyskać roztwór jałowy bez narażania go na działanie temperatury.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 0,65 µm – pory są większe; taki filtr może być użyteczny do filtracji klarującej lub wstępnej, ale nie jest typowym wyborem do filtracji wyjaławiającej roztworów jałowych.
  • 0,25 mm oraz 0,47 mm – to wartości w milimetrach, czyli wielokrotnie większe niż mikrometry. Taki "filtr" działałby jak bardzo grube sito i nie zapewniłby zatrzymania drobnoustrojów.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj jednostkę. W recepturze jałowej porowatości filtrów podaje się typowo w µm, a wartości w mm prawie zawsze oznaczają zły rząd wielkości i powinny zapalić "czerwoną lampkę".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Filtracja wyjaławiająca to metoda uzyskania jałowego roztworu przez przesączenie go przez membranę o bardzo małych porach, która zatrzymuje drobnoustroje. Stosuje się ją szczególnie wtedy, gdy składniki są wrażliwe na temperaturę i nie można użyć sterylizacji cieplnej.
Ponieważ podwyższona temperatura może spowodować rozkład substancji czynnej lub zmianę właściwości roztworu (np. pH, barwy, stabilności). Dla takich składników wybiera się metody "na zimno", najczęściej filtrację przez odpowiedni sączek membranowy.
W praktyce recepturowej jako typowy filtr do filtracji wyjaławiającej roztworów przyjmuje się membrany o porach rzędu 0,22 µm. Taka porowatość ma na celu zatrzymanie typowych bakterii i uzyskanie jałowego przesączu bez ogrzewania.
Zwykle nie jest to wybór kojarzony z filtracją wyjaławiającą. Większe pory mogą przepuszczać część drobnoustrojów, dlatego taki filtr bywa rozważany raczej do filtracji wstępnej lub klarującej. Do jałowości oczekuje się mniejszych porów, typowo około 0,22 µm.
Bo milimetr to jednostka znacznie większa niż mikrometr. W mikrofiltracji porowatości filtrów podaje się zwykle w µm. Wartości typu 0,25 mm oznaczają "oczka" ogromne w porównaniu z bakteriami, więc nie zapewniają wyjałowienia roztworu.
Sprawdź rząd wielkości: 1 mm = 1000 µm. Jeśli w odpowiedziach pojawia się mm, a pytanie dotyczy filtracji wyjaławiającej, to najczęściej jest to pułapka na jednostki. Filtry do jałowienia mają pory liczone w ułamkach µm, nie w mm.
To deklarowany przez producenta parametr opisujący "typowy" rozmiar porów w membranie. W praktyce jest to wartość pomocna do doboru filtra do zastosowania (np. klarowanie, mikrofiltracja, filtracja wyjaławiająca). Nie należy jej mylić z grubością filtra ani średnicą całej membrany.
Wtedy, gdy sporządzany produkt ma być jałowy (np. krople oczne) i istnieje ryzyko wprowadzenia zanieczyszczeń podczas wykonywania. Aseptyka obejmuje organizację stanowiska, higienę, dobór jałowych materiałów oraz takie operacje jak filtracja wyjaławiająca, jeśli nie stosuje się ogrzewania.
Najczęstsze to: pomylenie µm z mm, wybranie zbyt dużych porów "dla szybszej filtracji", traktowanie filtracji klarującej jako sterylizującej oraz brak uwzględnienia wrażliwości substancji na temperaturę. Na egzaminie zawsze oceniaj zarówno liczbę, jak i jednostkę.
Powtórz: wymagania jałowości dla postaci ocznych, pojęcie termolabilności, różnice między filtracją klarującą a wyjaławiającą oraz typowe parametry filtrów membranowych. Ćwicz też przeliczenia jednostek (mm–µm), bo to częsta pułapka w zadaniach testowych.
info

Około 53% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Filtracja wyjaławiająca jest metodą stosowaną dla roztworów substancji termolabilnych, gdy nie można użyć sterylizacji cieplnej."

Materiały:

  • Podręczniki z technologii postaci leku (dział: postacie jałowe, filtracja membranowa)
  • Materiały dydaktyczne z receptury aptecznej dotyczące kropli do oczu i aseptyki
  • Instrukcje producentów filtrów membranowych (karty katalogowe wyjaśniające zastosowania filtrów 0,22 µm)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego