KWALIFIKACJA HAN3 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 9.
Które spośród wymienionych dzieł jest pracą naukową?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Praca naukowa to zwykle monografia lub opracowanie badawcze prezentujące uporządkowaną wiedzę i analizę tematu. "Zarys historii literatury polskiej" ma charakter syntetycznego opracowania naukowego. Atlas i encyklopedia to wydawnictwa informacyjne, a wybór źródeł "dla maturzystów" jest przede wszystkim materiałem edukacyjnym.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu sprawdzana jest umiejętność rozróżnienia rodzajów wydawnictw, co jest ważne w działalności informacyjno-bibliograficznej (np. przy doborze źródeł do zestawień bibliograficznych). "Praca naukowa" najczęściej oznacza publikację, której głównym celem jest przedstawienie wyników badań albo krytyczne, uporządkowane opracowanie zagadnienia w formie monografii lub studium.

Zarys historii literatury polskiej odpowiada temu profilowi: jest opracowaniem syntetycznym z zakresu historii literatury, typowym dla literatury naukowej/akademickiej (monograficznej). Tego rodzaju publikacje służą do pogłębiania wiedzy i stanowią punkt odniesienia w pracy z informacją.

Pozostałe odpowiedzi reprezentują inne typy dokumentów:

  • Atlas świata dla dzieci – atlas jest wydawnictwem kartograficznym, a dopisek "dla dzieci" wskazuje na adresata i uproszczony, popularyzatorsko-edukacyjny charakter, nie na publikację naukową.
  • Wielka encyklopedia powszechna: od A do Z – encyklopedia to klasyczne wydawnictwo informacyjne (kompendium haseł), użyteczne w weryfikacji faktów i definicji, ale co do zasady nie jest "pracą naukową" w sensie monografii lub studium badawczego.
  • Historia najnowsza: wybór tekstów źródłowych dla maturzystów – "wybór tekstów źródłowych" to publikacja źródłowa/antologia materiałów, a wskazanie "dla maturzystów" sugeruje zastosowanie dydaktyczne. Taka pozycja wspiera naukę, lecz nie jest typową pracą naukową jako autorskie opracowanie problemu.

Na egzaminie warto zwracać uwagę na słowa kluczowe w tytułach: "atlas", "encyklopedia", "dla dzieci", "dla maturzystów", "wybór tekstów" często sygnalizują typ wydawnictwa i jego funkcję (informacyjną lub edukacyjną), a nie stricte naukową monografię.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Praca naukowa to publikacja, której celem jest przedstawienie wyników badań albo krytyczne opracowanie tematu (np. monografia, studium). Zwykle ma uporządkowaną strukturę, aparat naukowy i odnosi się do literatury przedmiotu, a nie tylko podaje hasła czy mapy.
Monografia omawia jeden temat całościowo i problemowo, prowadząc wywód. Encyklopedia to zbiór haseł ułożonych alfabetycznie lub rzeczowo, służący szybkiemu sprawdzeniu informacji. W tytułach często wprost pojawia się słowo "encyklopedia", co wskazuje na wydawnictwo informacyjne.
Atlas to przede wszystkim wydawnictwo kartograficzne: mapy, plansze i krótkie opisy. Może być opracowany rzetelnie, ale jego funkcja jest informacyjno-edukacyjna (prezentacja danych przestrzennych), a nie monograficzna analiza problemu badawczego w formie wywodu naukowego.
Encyklopedia jest dobrym punktem startu do orientacji w temacie i sprawdzenia definicji, ale w pracach naukowych zwykle traktuje się ją pomocniczo. Preferuje się cytowanie monografii i artykułów naukowych. Na egzaminie encyklopedia bywa klasyfikowana jako wydawnictwo informacyjne.
"Wybór tekstów źródłowych" oznacza antologię dokumentów (fragmentów, źródeł, materiałów), często z krótkim wstępem i komentarzem. Taka publikacja wspiera naukę i analizę, ale sama w sobie nie musi być autorskim opracowaniem naukowym jednego zagadnienia.
Sformułowania typu "dla dzieci", "dla uczniów", "dla maturzystów", "ćwiczenia", "repetytorium" często wskazują na przeznaczenie dydaktyczne. To nie przekreśla wartości, ale sugeruje, że celem jest nauczanie lub przygotowanie do egzaminu, a nie publikacja stricte naukowa.
Do wydawnictw informacyjnych zwykle zalicza się m.in. encyklopedie, słowniki, leksykony, atlasy, roczniki statystyczne czy katalogi. Ich zadaniem jest szybkie podanie faktów, definicji lub danych, a nie prowadzenie rozbudowanego wywodu typowego dla monografii naukowej.
Rozróżnienie pomaga dobrać książkę do potrzeb klienta (np. nauka, szkoła, poszerzanie wiedzy, szybka informacja). Ułatwia też poprawne opisanie i sklasyfikowanie towaru oraz wskazanie wiarygodniejszych źródeł, gdy klient szuka opracowań naukowych do pracy lub referatu.
Częsty błąd to uznanie każdej "poważnej" publikacji za naukową (np. encyklopedii). Inny błąd to sugerowanie się tylko tematem ("historia") zamiast formą wydawniczą. Warto analizować, czy tytuł wskazuje na monografię, kompendium haseł, atlas albo zbiór materiałów.
Najskuteczniejsze jest szukanie sygnałów w tytule i podtytule: "atlas", "encyklopedia", "słownik", "wybór", "dla…". Następnie dopasuj funkcję publikacji (informacyjna, dydaktyczna, naukowa). Gdy masz wątpliwość, wybierz opcję odpowiadającą monografii lub opracowaniu problemowemu.
info

Około 47% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Praca naukowa to zwykle monografia lub opracowanie badawcze prezentujące uporządkowaną wiedzę i analizę tematu."

Materiały:

  • Podręczniki z bibliografii i informacji naukowej (klasyfikacja typów wydawnictw)
  • Materiały dydaktyczne dotyczące opisu bibliograficznego i charakterystyki dokumentów
  • Słowniki terminologii bibliologicznej i bibliotekoznawczej

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego