KWALIFIKACJA ROL2 - STYCZEŃ 2016 (test 2)

PYTANIE NR 10.
Sprawdzając prawidłowość ustawienia kół zębatych przekładni głównej, należy przed przystąpieniem do pokręcania kołami w celu zaobserwowania śladów ich współpracy, powierzchnię koła talerzowego należy pokryć
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tusz traserski jest środkiem znakującym, który po naniesieniu na koło talerzowe pozwala odczytać ślad współpracy kół po ich obróceniu. Dzięki temu można ocenić położenie kontaktu zębów. Olej i smar służą głównie do smarowania, a kreda nie daje typowego, czytelnego śladu kontaktu.

Pełne wyjaśnienie:

Przy sprawdzaniu prawidłowości ustawienia kół zębatych przekładni głównej kluczowe jest uzyskanie czytelnego śladu współpracy (tzw. odcisku kontaktu) na powierzchni zębów. Taki ślad pokazuje, w jakim miejscu ząb atakujący i zęby koła talerzowego faktycznie się stykają podczas toczenia.

Odpowiedź "tuszem traserskim" jest właściwa, ponieważ tusz (barwnik kontrolny) pełni funkcję markera: cienka warstwa barwnika zostaje lokalnie starta lub rozprowadzona w miejscu kontaktu, co daje jednoznaczny obraz współpracy kół. To ułatwia ocenę, czy kontakt jest zbyt blisko krawędzi zęba, czy położony prawidłowo, i czy potrzebna jest regulacja.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "smarem grafitowym" – smar jest przeznaczony przede wszystkim do ograniczania tarcia i zużycia w eksploatacji. Może maskować kontakt, tworzyć grubą warstwę i nie zapewnia typowego, diagnostycznego odcisku, którego oczekuje się w kontroli śladu współpracy.
  • "olejem przekładniowym" – olej ma za zadanie smarować i chłodzić przekładnię, ale jako ciecz rozlewa się po powierzchni i zwykle nie daje wyraźnego, lokalnego wzoru starcia/odcisku pozwalającego ocenić ustawienie zazębienia.
  • "kredą szkolną" – kreda nie jest standardowym środkiem kontrolnym do badania kontaktu kół zębatych; jej warstwa jest nietrwała i łatwo się osypuje, przez co wynik może być mało powtarzalny i trudny do interpretacji.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się cel "zaobserwowania śladów współpracy", szukaj odpowiedzi opisującej znakowanie/odcisk, a nie smarowanie. Smar i olej kojarzą się z pracą przekładni, ale nie są typowym "markerem" diagnostycznym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To wzór kontaktu na powierzchni zębów, pokazujący, gdzie zęby faktycznie się stykają podczas obracania przekładnią. Odczyt śladu pomaga ocenić poprawność regulacji (położenie kontaktu) i wykryć błędy montażu lub zużycie elementów.
Tusz traserski tworzy cienką warstwę barwną na zębach koła talerzowego. Po obróceniu kół w miejscu kontaktu warstwa zostaje starta lub rozprowadzona, tworząc czytelny odcisk. Dzięki temu widać, czy kontakt jest we właściwej części zęba.
Olej jest przeznaczony do smarowania i łatwo rozlewa się po całej powierzchni, przez co nie daje wyraźnego, lokalnego wzoru kontaktu. W diagnostyce potrzebny jest środek znakujący, który pokaże miejsce styku zębów, a nie tylko pokryje je filmem olejowym.
Zwykle nie jest to najlepszy wybór. Smar grafitowy jest gęsty i służy głównie do zmniejszania tarcia, a jego warstwa może zniekształcać odcisk i utrudniać interpretację. Do kontroli zazębienia stosuje się typowe środki znakujące (barwniki kontrolne).
Powierzchnia zębów powinna być czysta i odtłuszczona na tyle, aby barwnik rozprowadził się równomiernie cienką warstwą. Nadmiar oleju i brud mogą rozmazać ślad. W praktyce ważna jest też ostrożność, aby nie wprowadzić zanieczyszczeń do przekładni.
Najczęstsze to: zbyt gruba warstwa środka znakującego, zbyt mała liczba obrotów (ślad nie zdąży się ukształtować), obracanie z niewłaściwym obciążeniem oraz interpretacja śladu bez uwzględnienia luzu i stanu łożysk. To prowadzi do błędnych wniosków o regulacji.
Najczęściej po naprawie mostu/osi, wymianie łożysk, wymianie pary zębatej lub po wystąpieniu objawów typu hałas, przegrzewanie czy przyspieszone zużycie. Kontrola śladu współpracy pozwala potwierdzić, że zazębienie ma właściwe położenie.
Nieprawidłowy ślad bywa przesunięty do krawędzi zęba (za blisko wierzchołka, stopy lub boku), jest bardzo wąski, nierówny albo występuje tylko fragmentarycznie. Taki wynik sugeruje błąd ustawienia lub problem z łożyskowaniem i wymaga dalszej diagnostyki.
Potrzebny jest środek znakujący (np. tusz traserski), podstawowe narzędzia do bezpiecznego obracania mechanizmem oraz środki do oczyszczenia powierzchni. W praktyce ważne są też warunki pracy: oświetlenie, czystość i możliwość dokładnego obejrzenia zębów.
Kreda jest krucha i łatwo się osypuje, a jej warstwa nie tworzy stabilnego filmu barwnego, który daje powtarzalny odcisk. W efekcie ślad może być nieczytelny lub przypadkowy. W diagnostyce przekładni stosuje się środki projektowane do znakowania kontaktu.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Tusz traserski jest środkiem znakującym, który po naniesieniu na koło talerzowe pozwala odczytać ślad współpracy kół po ich obróceniu."

Materiały:

  • Podręczniki do budowy i napraw zespołów napędowych (mosty napędowe, przekładnie główne)
  • Instrukcje serwisowe producentów osi/mostów (procedury sprawdzania śladu współpracy)
  • Atlas uszkodzeń kół zębatych (interpretacja śladów kontaktu i przyczyn)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego