KWALIFIKACJA ROL2 - CZERWIEC 2023 (test 2)

PYTANIE NR 36.
Sprzęgło przedstawione na ilustracji, zamontowane na kole zamachowym pras wysokiego stopnia zgniotu, po dłuższym postoju prasy wymaga poluzowania nakrętek śrub dociskających tarcze – ustalających moment (oznaczone strzałkami na rysunku) a następnie włączenia napędu na WOM ciągnika, w celu
Ilustracja przedstawia sprzęgło zamontowane na kole zamachowym maszyny rolniczej, prawdopodobnie prasy wysokiego stopnia
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poluzowanie nakrętek docisku i krótkie uruchomienie WOM ma na celu "rozruszanie" sprzęgła ciernego po postoju, gdy okładziny mogą przywrzeć do tarcz. Dzięki temu sprzęgło odzyskuje zdolność poślizgu i prawidłowego działania jako zabezpieczenie przeciążeniowe, a napęd nie jest sztywno zablokowany.

Pełne wyjaśnienie:

W prasach wysokiego stopnia zgniotu często stosuje się sprzęgło cierne (przeciążeniowe), którego zadaniem jest ograniczanie przenoszonego momentu i ochrona napędu (WOM, wału przegubowego, przekładni) przed skutkami przeciążenia. Moment zadziałania ustala się przez docisk pakietu tarcz za pomocą nakrętek.

Po dłuższym postoju, zwłaszcza w warunkach wilgoci i przy dużym docisku, może pojawić się zjawisko przywierania ("przyklejenia") okładzin ciernych do tarcz. W praktyce oznacza to, że sprzęgło nie podejmie poślizgu wtedy, gdy powinno, albo będzie reagowało z opóźnieniem. Dlatego zaleca się poluzowanie nakrętek dociskowych (zmniejszenie nacisku), a następnie krótkie uruchomienie napędu WOM, aby powierzchnie cierne mogły się rozdzielić i "odskleić".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Przesmarowanie okładzin – okładziny cierne powinny pracować "na sucho"; smar obniża tarcie i może powodować nieprawidłowe przenoszenie momentu lub uszkodzenie okładzin.
  • Usunięcie smaru z okładzin – opisuje inny problem (zanieczyszczenie), a w tej procedurze kluczowe jest mechaniczne odblokowanie po postoju przez zmniejszenie docisku i poruszenie sprzęgła.
  • Kontrola stanu okładzin – kontrola jest czynnością diagnostyczną, natomiast pytanie dotyczy celu konkretnej operacji eksploatacyjnej wykonywanej przed uruchomieniem.

Na egzaminie warto zapamiętać: jeśli mowa o poluzowaniu nakrętek ustalających moment i krótkim włączeniu WOM, najczęściej chodzi o odklejenie/rozruszanie sprzęgła ciernego, a nie o smarowanie czy czyszczenie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To element zabezpieczający napęd, który przy zbyt dużym momencie zaczyna się ślizgać, ograniczając obciążenie przekładni i wałów. Działa dzięki tarciu między okładzinami a tarczami, a jego "próg" zależy od siły docisku ustawianej nakrętkami.
Po postoju mogą zadziałać wilgoć, korozja powierzchni, osiadanie pyłu oraz długotrwały docisk. To sprzyja przywieraniu okładzin do tarcz, przez co sprzęgło traci zdolność kontrolowanego poślizgu i może "trzymać" jak zablokowane.
Nakrętki dociskowe ustawiają siłę sprężyn dociskających pakiet tarcz, a tym samym moment, przy którym sprzęgło zaczyna się ślizgać. Zbyt duży docisk może utrudnić zadziałanie sprzęgła, a zbyt mały powoduje poślizg podczas normalnej pracy.
Najpierw wykonuje się czynność zgodną z instrukcją (często chwilowe poluzowanie nakrętek), a następnie na niskich obrotach i w bezpiecznych warunkach uruchamia napęd WOM na krótko, aby odseparować powierzchnie cierne. Zawsze z zachowaniem osłon i zasad BHP.
Zasadniczo nie. Okładziny cierne powinny pracować na sucho, bo smar obniża współczynnik tarcia i zmienia charakterystykę sprzęgła. Dopuszczalne punkty smarowania dotyczą zwykle łożysk, wielowypustów lub krzyżaków wału, a nie powierzchni ciernych.
Gdy sprzęgło nie podejmie poślizgu przy przeciążeniu, rośnie ryzyko uszkodzeń: ścinania zabezpieczeń, pęknięć elementów przeniesienia napędu, awarii przekładni lub wału WOM. To skutkuje kosztowną naprawą i przestojem w sezonie.
Przy przyklejeniu problem pojawia się po postoju i może ustąpić po "odblokowaniu". Zużycie zwykle objawia się trwałym poślizgiem pod obciążeniem, zapachem przegrzania i spadkiem skuteczności przenoszenia momentu. Ostatecznie rozstrzyga kontrola zgodna z instrukcją.
Regulację wykonuje się po czynnościach serwisowych, wymianie elementów ciernych lub gdy maszyna reaguje nieprawidłowo (np. zbyt częsty poślizg albo brak zadziałania). Moment musi być ustawiony zgodnie z wymaganiami producenta dla danego modelu.
Typowe błędy to: smarowanie powierzchni ciernych, zbyt mocne dokręcenie nakrętek "żeby nie ślizgało", ignorowanie objawów przywierania po postoju oraz praca bez zachowania zasad bezpieczeństwa przy WOM. Skutkiem bywa uszkodzenie napędu lub wypadek.
Bo w praktyce rolniczej WOM jest głównym źródłem napędu maszyn, a sprzęgło cierne pełni funkcję zabezpieczenia przeciążeniowego całego układu. Egzamin sprawdza, czy zdający rozumie powiązanie objawów (po postoju) z właściwą czynnością eksploatacyjną.
info

Statystycznie 29% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Eksperci podkreślają: "Poluzowanie nakrętek docisku i krótkie uruchomienie WOM ma na celu "rozruszanie" sprzęgła ciernego po postoju, gdy okładziny mogą przywrzeć do tarcz."

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z zakresu budowy i eksploatacji maszyn rolniczych (napędy, sprzęgła, WOM)
  • Instrukcje obsługi producentów pras rolujących (rozdziały o sprzęgle przeciążeniowym i uruchomieniu po postoju)
  • Materiały BHP dotyczące pracy z napędem WOM i osłonami wału przegubowo-teleskopowego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego