Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA BPO1 - STYCZEŃ 2009



PYTANIE NR 27.
Średnica 80 posiada oznaczenie pola tolerancji
Ilustracja przedstawia rysunek techniczny wału, który jest częścią egzaminu zawodowego dla technika bezpieczeństwa i higieny
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oznaczenie pola tolerancji ma postać litera+cyfra, gdzie litera określa położenie strefy tolerancji względem zera, a cyfra klasę dokładności (IT).
W tym typie zadań dla podanej średnicy wybiera się właściwe oznaczenie z tabel/systemu tolerancji. Poprawna odpowiedź to "k6".

Pełne wyjaśnienie:

W systemie tolerancji i pasowań oznaczenie typu k6 składa się z dwóch części:

  • litery (np. k, r, N, P), która opisuje położenie pola tolerancji względem wymiaru nominalnego (linii zera),
  • cyfry (np. 6, 9), która oznacza klasę dokładności IT, czyli szerokość tolerancji (im mniejszy numer, tym zwykle węższa tolerancja).

W zadaniu podano średnicę nominalną 80 oraz poproszono o wskazanie oznaczenia pola tolerancji. W praktyce takie przyporządkowanie wykonuje się na podstawie przyjętego systemu (ISO) i tablic tolerancji/pasowań dla zakresu wymiarów obejmującego 80.

Odpowiedź "k6" jest poprawna, ponieważ odpowiada wymaganemu położeniu pola tolerancji (litera "k") oraz klasie dokładności (IT6) dla tego przypadku.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "N9" oraz "P9" mają inną literę (inne położenie strefy tolerancji) i dodatkowo klasę IT9, która oznacza inną dokładność niż IT6. To zmienia zarówno położenie, jak i szerokość tolerancji, więc nie opisuje tego samego wymagania.
  • "r6" ma tę samą klasę IT6 co poprawna odpowiedź, ale inną literę. To typowy "haczyk" egzaminacyjny: sama cyfra (dokładność) nie wystarcza, bo o charakterze pasowania decyduje także położenie strefy tolerancji.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze czytaj oznaczenie jako "położenie + dokładność", a nie tylko "jakaś tolerancja". Jeśli dwie odpowiedzi mają tę samą cyfrę (np. 6), rozstrzyga litera.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co oznacza zapis k6 w tolerancjach i pasowaniach?
Zapis k6 to kod pola tolerancji: litera k określa położenie strefy tolerancji względem wymiaru nominalnego, a cyfra 6 oznacza klasę dokładności IT6 (szerokość tolerancji). Razem opisuje wymagany zakres dopuszczalnych odchyłek wymiaru.
Jak odróżnić literę od cyfry w oznaczeniu tolerancji?
W kodzie tolerancji litera (np. k, r, N, P) mówi o położeniu pola tolerancji, a cyfra (np. 6, 9) o klasie IT, czyli "dokładności" wykonania. Na egzaminie to klucz: ta sama cyfra nie oznacza tej samej tolerancji, gdy zmienia się litera.
Dlaczego r6 nie jest tym samym co k6, skoro obie mają "6"?
Cyfra "6" oznacza tylko klasę IT (szerokość tolerancji). Litery "r" i "k" oznaczają różne położenie strefy tolerancji względem linii zera, więc nawet przy tej samej dokładności powstają inne odchyłki graniczne i inny efekt montażowy (inne pasowanie).
Jakie przyrządy pomiarowe stosuje się do kontroli średnicy 80 mm?
Do kontroli średnicy 80 mm w praktyce używa się m.in. suwmiarki (gdy wystarcza mniejsza dokładność) albo mikrometru zewnętrznego o odpowiednim zakresie (gdy wymagana jest wysoka dokładność). Wybór zależy od wymaganej klasy tolerancji i niepewności pomiaru.
Kiedy w praktyce BHP ma znaczenie poprawne pasowanie elementów?
Poprawne pasowanie ma znaczenie zawsze, gdy od montażu zależy bezpieczna praca maszyny: łożyska, wały, tuleje, osie, sprzęgła. Zbyt ciasne pasowanie może powodować zatarcia i przegrzewanie, a zbyt luźne drgania i rozkalibrowanie osłon. To zwiększa ryzyko awarii i wypadków.
Co to jest pole tolerancji w rysunku technicznym?
Pole tolerancji to przedział dopuszczalnych odchyłek wymiaru, określony przez odchyłkę górną i dolną. Na rysunku zapisuje się je kodem (np. k6) lub wartościami liczbowymi. Dzięki temu wiadomo, jaki wymiar jest akceptowalny w kontroli jakości.
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy pytaniach o tolerancje?
Najczęstsze błędy to: skupienie się tylko na cyfrze (IT) i pominięcie litery, mylenie pól tolerancji dla wałków i otworów, oraz traktowanie oznaczeń jak "losowych kodów" bez sprawdzenia w tablicach. Pomaga nawyk: najpierw litera (położenie), potem cyfra (dokładność).
Czy oznaczenia N9 i P9 oznaczają większą tolerancję niż k6?
Klasa IT9 zwykle oznacza szerszą tolerancję niż IT6, ale w samym egzaminacyjnym wyborze nie wystarczy porównać cyfr. Litery (N, P, k) oznaczają inne położenie strefy tolerancji, więc zmienia się sens wymagania i efekt pasowania, niezależnie od "większej/mniejszej" dokładności.
Jak przygotować się do zadań o tolerancjach na egzaminie zawodowym?
Warto opanować schemat: (1) rozpoznaj, czy chodzi o wałek czy otwór, (2) odczytaj literę jako położenie, (3) odczytaj cyfrę jako klasę IT, (4) przećwicz kilka przykładów z tablicami tolerancji. Dodatkowo utrwal metody pomiaru suwmiarką i mikrometrem.
Dlaczego zagadnienia metrologii mogą pojawić się w kwalifikacji BHP?
W BHP liczy się bezpieczeństwo użytkowania maszyn i urządzeń. Niewłaściwe wymiary i pasowania elementów mogą powodować usterki, drgania, przegrzewanie czy problemy z osłonami, co zwiększa ryzyko zdarzeń wypadkowych. Dlatego rozumienie tolerancji wspiera ocenę ryzyka i nadzór nad stanem technicznym.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 47% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • ISO 286-1:2010, Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 1: Basis of tolerances, deviations and fits
  • ISO 286-2:2010, Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 2: Tables of standard tolerance classes and limit deviations for holes and shafts

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z rysunku technicznego: tolerancje i pasowania (działy o oznaczeniach pól tolerancji)
  • Wprowadzenie do metrologii warsztatowej: suwmiarka i mikrometr (dokładność, błędy pomiaru)
  • Tablice tolerancji i pasowań wg systemu ISO (materiały szkolne/branżowe)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego