W toczeniu wałka zmniejszenie średnicy wynika ze zdejmowania materiału promieniowo (od powierzchni do osi). Dlatego kluczowe jest rozróżnienie:
- ubytek średnicy (różnica D−d),
- głębokość skrawania ap – wartość promieniowa przypadająca na jedno przejście.
W zadaniu średnica przed obróbką to 78 mm, a po obróbce ma być 74 mm. Najpierw liczymy, ile trzeba "zdjąć" na średnicy:
ΔD = 78 − 74 = 4 mm
Jeżeli tokarka zdejmowałaby ten naddatek w jednym przejściu, to promieniowo byłoby to połową ubytku średnicy:
ap (dla 1 przejścia) = ΔD / 2 = 4 / 2 = 2 mm
Jednak w treści podano, że ma to nastąpić po dwóch przejściach noża. Zakładamy, że oba przejścia mają taką samą głębokość skrawania. Zatem promieniowy ubytek (2 mm) dzielimy na 2 przejścia:
ap (na przejście) = 2 mm / 2 = 1,0 mm
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- 0,5 mm oznaczałoby łącznie 1,0 mm promieniowo w dwóch przejściach, czyli tylko 2,0 mm na średnicy – średnica końcowa byłaby większa niż 74 mm.
- 2,0 mm na przejście daje łącznie 4,0 mm promieniowo, czyli aż 8,0 mm na średnicy – średnica końcowa wyszłaby mniejsza niż 74 mm.
- 4,0 mm na przejście to jeszcze większy błąd wynikający z mylenia ubytku średnicy z ap; prowadziłoby do skrajnego przetoczenia wałka.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawia się "różnica średnic" i "głębokość skrawania", zawsze sprawdź, czy trzeba podzielić przez 2 (promień) oraz przez liczbę przejść.
