KWALIFIKACJA SPO3 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 15.
Które środki przymusu bezpośredniego dopuszczalne są w domach pomocy społecznej dla osób z zaburzeniami psychicznymi?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przymus bezpośredni w DPS dla osób z zaburzeniami psychicznymi obejmuje ustawowo określone formy interwencji, m.in. przymusowe podanie leków oraz unieruchomienie. Zakaz korespondencji/odwiedzin czy przeniesienie do innej placówki to działania organizacyjne, a nie środki przymusu bezpośredniego.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy tego, jakie działania są kwalifikowane jako środki przymusu bezpośredniego w domach pomocy społecznej dla osób z zaburzeniami psychicznymi. W polskich przepisach przymus bezpośredni ma charakter wyjątkowy i ostateczny – stosuje się go wtedy, gdy inne oddziaływania (np. rozmowa uspokajająca, deeskalacja, wezwanie wsparcia) nie wystarczają, a występuje realne zagrożenie bezpieczeństwa.

Za prawidłową uznaje się odpowiedź: "Podanie leku bez zgody podopiecznego, unieruchomienie." Wynika to z faktu, że zarówno przymusowe podanie leków, jak i unieruchomienie należą do katalogu form przymusu bezpośredniego stosowanych wobec osoby z zaburzeniami psychicznymi, także w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej.

Pozostałe propozycje zawierają elementy, które nie są środkami przymusu bezpośredniego, mimo że mogą występować jako decyzje porządkowe lub organizacyjne placówki:

  • "Unieruchomienie, zakaz korespondencji przez 2 tygodnie." – unieruchomienie jest środkiem przymusu, ale zakaz korespondencji to ograniczenie praw/aktywności, a nie forma przymusu bezpośredniego.
  • "Izolacja, zakaz odwiedzin przez 2 tygodnie." – izolacja jest środkiem przymusu, natomiast zakaz odwiedzin jest ograniczeniem organizacyjnym, nie zalicza się do przymusu bezpośredniego.
  • "Podanie leku bez zgody podopiecznego, przeniesienie do innej placówki." – przymusowe podanie leku mieści się w przymusie bezpośrednim, ale przeniesienie do innej placówki nie jest środkiem przymusu bezpośredniego (to decyzja organizacyjna/administracyjna).

W praktyce egzaminacyjnej kluczowe jest zapamiętanie, że przymus bezpośredni ma ściśle określone formy (m.in. przytrzymanie, przymusowe podanie leków, unieruchomienie, izolacja), a wszystkie inne "sankcje" lub ograniczenia kontaktów nie należą do tego katalogu, nawet jeśli bywają błędnie z nim kojarzone.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przymus bezpośredni to wyjątkowe działania użyte w celu szybkiego opanowania zagrożenia (np. agresji lub autoagresji), gdy inne metody nie działają. Ma ustawowo określone formy (np. unieruchomienie, izolacja, przymusowe podanie leku) i wymaga ścisłej procedury oraz dokumentacji.
W praktyce egzaminacyjnej warto znać katalog form: przytrzymanie, przymusowe podanie leków, unieruchomienie i izolacja. To są środki przymusu bezpośredniego, a nie np. zakaz odwiedzin czy zakaz korespondencji.
Zakaz odwiedzin dotyczy organizacji kontaktów i może być rozpatrywany jako ograniczenie porządkowe lub decyzja placówki. Nie jest jednak ustawową formą przymusu bezpośredniego, bo nie należy do katalogu interwencji typu izolacja, unieruchomienie czy przymusowe podanie leku.
Tak, w ściśle określonych sytuacjach i w ramach procedury przymusu bezpośredniego wobec osoby z zaburzeniami psychicznymi. Stosuje się je jako rozwiązanie ostateczne przy realnym zagrożeniu bezpieczeństwa. Wymagane jest udokumentowanie i zapewnienie kontroli stanu osoby.
Gdy występuje bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia (np. silna agresja, autoagresja) albo poważne ryzyko dla bezpieczeństwa innych osób czy mienia, a metody łagodniejsze nie przynoszą efektu. Na egzaminie podkreślaj zasadę: najpierw deeskalacja, dopiero potem przymus.
Izolacja oznacza umieszczenie osoby w zamkniętym pomieszczeniu jako formę przymusu bezpośredniego. Zakaz odwiedzin dotyczy osób trzecich i organizacji kontaktu z mieszkańcem. To różne kategorie: pierwsza jest środkiem przymusu, druga – ograniczeniem organizacyjnym.
Najczęstszy błąd to mieszanie środków przymusu bezpośredniego z innymi restrykcjami, np. zakazem korespondencji, zakazem odwiedzin czy "karami". Pomaga zapamiętać, że środki przymusu to konkretne, ustawowo nazwane formy interwencji: przytrzymanie, leki, unieruchomienie, izolacja.
Podstawę stanowią przepisy ustawy o ochronie zdrowia psychicznego oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia opisujące procedury stosowania przymusu bezpośredniego wobec osoby z zaburzeniami psychicznymi. Na egzaminie zwykle nie trzeba cytować numerów, ale trzeba znać formy przymusu i zasady jego użycia.
Nie. Przeniesienie do innej placówki to decyzja organizacyjna lub administracyjna, a nie ustawowa forma przymusu bezpośredniego. Jeśli w odpowiedziach łączy się przeniesienie z unieruchomieniem/lekiem, traktuj to jako "pułapkę" – miesza się różne porządki działań.
Ucz się poprzez:
  • zapamiętanie 4 form przymusu bezpośredniego,
  • rozróżnianie przymusu od ograniczeń organizacyjnych,
  • kojarzenie przesłanek: realne zagrożenie i ostateczność,
  • świadomość, że każda interwencja wymaga procedury i dokumentowania.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 63% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Przymus bezpośredni w DPS dla osób z zaburzeniami psychicznymi obejmuje ustawowo określone formy interwencji, m.in. przymusowe podanie leków oraz unieruchomienie."

Źródła:

  • Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (tekst jednolity), Dz.U. 2024 poz. 917, art. 18–18f
  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2018 r. w sprawie stosowania przymusu bezpośredniego wobec osoby z zaburzeniami psychicznymi, Dz.U. 2023 poz. 877
  • ISAP – Internetowy System Aktów Prawnych, strona publikacyjna ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. 2024 poz. 917) – dostęp poprzez wyszukiwarkę ISAP, stan na 13.03.2026

Materiały:

  • Tekst jednolity ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (art. 18–18f) – lektura definicji i form przymusu
  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia dotyczące stosowania przymusu bezpośredniego – wymagania proceduralne i dokumentacyjne
  • Szkolenia placówki DPS z postępowania w sytuacjach agresji i deeskalacji (techniki komunikacyjne, bezpieczeństwo)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego