KWALIFIKACJA OGR3 + OGR4 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 47.
Środki uzyskiwane z opłat za korzystanie ze środowiska są przeznaczane na
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Środki z opłat za korzystanie ze środowiska mają co do zasady charakter celowy: służą finansowaniu działań proekologicznych, czyli ochronie oraz poprawie (podnoszeniu) jakości i wartości środowiska. Pozostałe propozycje opisują jedynie wybrane, węższe kierunki ochrony, a nie cel nadrzędny tych środków.

Pełne wyjaśnienie:

Opłaty za korzystanie ze środowiska są elementem ekonomicznych instrumentów ochrony środowiska: mają nie tylko "kosztowo" zniechęcać do presji na środowisko, ale też zapewniać finansowanie działań, które tę presję ograniczają lub naprawiają jej skutki. Dlatego właściwe jest ujęcie ogólne: "ochronę i podnoszenie wartości tego środowiska". Taka odpowiedź obejmuje szeroki katalog działań – od zapobiegania zanieczyszczeniom, przez rekultywację, po poprawę jakości zasobów (np. wód, gleb, powietrza) i walorów przyrodniczych.

Pozostałe odpowiedzi są zbyt szczegółowe i przez to nie oddają istoty przeznaczenia tych środków:

  • "ochronę zieleni w miastach" – to przykład jednego z możliwych kierunków działań, ale nie opisuje generalnej zasady przeznaczania środków; dodatkowo skupia się na wąskim obszarze (zieleń miejska).
  • "tworzenie stref chronionego krajobrazu" – to konkretna forma ochrony, zależna od procedur i decyzji administracyjnych. Może być powiązana z ochroną środowiska, lecz nie stanowi uniwersalnego, nadrzędnego celu wszystkich środków z opłat.
  • "ochronę powietrza przed zanieczyszczeniem" – podobnie jak wyżej: to ważna dziedzina, ale tylko jedna z wielu. Ujęcie ograniczone do powietrza pomija np. wody, gleby, hałas czy bioróżnorodność.

Na egzaminie warto zapamiętać zasadę: jeżeli w odpowiedziach pojawiają się konkretne, sektorowe działania obok jednej odpowiedzi ogólnej, nadrzędnej, to zwykle właśnie odpowiedź nadrzędna oddaje sens instrumentu finansowego. W praktyce (np. w pracy technika architektury krajobrazu) taka wiedza pomaga poprawnie uzasadniać, dlaczego dane przedsięwzięcie prośrodowiskowe może być finansowane ze środków o charakterze celowym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To opłaty związane z wywieraniem presji na środowisko (np. poprzez emisje lub korzystanie z zasobów). Ich idea polega na tym, że podmiot korzystający ze środowiska ponosi koszt, a zebrane środki wspierają działania proekologiczne i naprawcze.
Ponieważ mają wspierać ochronę środowiska i poprawę jego jakości, a nie dowolne wydatki. Dzięki temu mechanizm finansowy łączy źródło wpływu (korzystanie/obciążenie środowiska) z kierunkiem wydatku (działania ochronne, modernizacje, rekultywacja).
Odpowiedź ogólna obejmuje szeroki zakres działań (np. "ochrona i podnoszenie wartości środowiska"), a szczegółowe wskazują pojedynczą dziedzinę (np. tylko powietrze albo tylko zieleń miejska). W pytaniach o przeznaczenie środków zwykle wygrywa ujęcie nadrzędne.
Tak, może być jednym z kierunków działań, ale w zadaniu egzaminacyjnym jest to przykład zbyt wąski. Prawidłowe ujęcie powinno obejmować także inne elementy środowiska (wody, gleby, przyrodę), dlatego wybiera się odpowiedź opisującą cel ogólny.
Najczęściej wybierają odpowiedź brzmiącą najbardziej "konkretnie" (np. powietrze), myląc przykład z zasadą. Drugi błąd to zawężanie: skoro uczą się o zieleni, wybierają zieleń miejską, choć pytanie dotyczy przeznaczenia środków w ujęciu systemowym.
To działania poprawiające stan środowiska i jego walory, np. ograniczanie zanieczyszczeń, odtwarzanie terenów zdegradowanych, zwiększanie retencji, poprawa jakości wód i gleb czy wzmacnianie bioróżnorodności. Jest to pojęcie szersze niż pojedyncza "ochrona powietrza".
Gdy pytanie zawiera zawężenie, np. "Na co przeznacza się środki w zakresie ochrony powietrza?" albo "Jakie działanie jest przykładem wykorzystania środków na ochronę powietrza?". Bez takiego doprecyzowania odpowiedź sektorowa bywa zbyt wąska.
W praktyce dotyczy uzasadniania działań prośrodowiskowych w projektach i utrzymaniu terenów zieleni, np. rekultywacji, kształtowania retencji, ograniczania degradacji gleb czy poprawy warunków siedliskowych. Rozumienie celu środków ułatwia dobór właściwych działań.
Nie. To jedna z form ochrony przyrody/krajobrazu, czyli narzędzie szczegółowe. Ochrona środowiska jako cel przeznaczania środków jest pojęciem szerszym i obejmuje wiele działań, nie tylko ustanawianie obszarów chronionych.
Pomaga metoda "od ogółu do szczegółu": najpierw zapamiętaj cele nadrzędne (ochrona i poprawa środowiska), potem dopiero przykłady działań (powietrze, wody, zieleń, rekultywacja). Na testach szukaj słów-kluczy: "przeznaczane na" zwykle oznacza cel ogólny.
info

Statystycznie 67% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Środki z opłat za korzystanie ze środowiska mają co do zasady charakter celowy: służą finansowaniu działań proekologicznych, czyli ochronie oraz poprawie (podnoszeniu) jakości i wartości środowiska."

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z podstaw ochrony środowiska dla szkół branżowych i techników
  • Materiały edukacyjne o opłatach środowiskowych i finansowaniu ochrony środowiska (opracowania urzędowe/edukacyjne)
  • Notatki własne: zestawienie "cele ogólne" vs "działania szczegółowe" w ochronie środowiska

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego