KWALIFIKACJA SPO2 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 20.
Środkiem, którego nie należy stosować do pielęgnacji skóry osoby starszej ze względu na możliwość rozwoju odleżyn, jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W profilaktyce odleżyn unika się preparatów silnie okluzyjnych, bo mogą zatrzymywać wilgoć i sprzyjać maceracji skóry w miejscach ucisku. Maść borowinowa ma tłuste podłoże (m.in. wazelina/parafiny) i jest przeznaczona głównie do dolegliwości układu ruchu, nie do pielęgnacji skóry zagrożonej odleżynami.

Pełne wyjaśnienie:

Odleżyny powstają m.in. wskutek długotrwałego ucisku, niedokrwienia tkanek oraz osłabienia bariery skórnej. W praktyce opieki nad osobą starszą bardzo ważne jest ograniczanie wilgoci i tarcia, regularna zmiana pozycji oraz dobór środków pielęgnacyjnych, które odżywiają i natłuszczają skórę, ale nie tworzą szczelnej, ciężkiej warstwy.

Odpowiedź "maść borowinowa" jest właściwa, ponieważ jest to preparat terapeutyczny o gęstym, silnie okluzyjnym podłożu (typowo z udziałem substancji takich jak wazelina i parafiny). Taka okluzja może zatrzymywać pot i wilgoć, co w okolicach narażonych na ucisk (np. okolica krzyżowa, pośladki, pięty) zwiększa ryzyko maceracji i uszkodzeń naskórka, a w konsekwencji sprzyja rozwojowi odleżyn. Dodatkowo tego typu maści nie są przeznaczone do codziennej pielęgnacji dużych powierzchni skóry osoby leżącej.

Pozostałe propozycje są bardziej spójne z ideą pielęgnacji skóry w profilaktyce odleżyn, bo zwykle odnoszą się do lżejszych preparatów pielęgnacyjnych:

  • "oliwka z witaminą E" – kojarzona z natłuszczaniem i wspieraniem regeneracji, zwykle ma lżejszy charakter niż terapeutyczna maść o silnej okluzji.
  • "krem propolisowy" – może być postrzegany jako preparat wspierający skórę (np. funkcja ochronna), bez typowej, bardzo szczelnej warstwy charakterystycznej dla ciężkich maści parafinowo-wazeliniowych.
  • "płyn PC 30 V" – wskazuje na produkt do specjalistycznej pielęgnacji skóry; w kontekście pytania nie sugeruje ciężkiej, okluzyjnej maści.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy profilaktyki odleżyn, szukaj odpowiedzi związanej z ryzykiem okluzji i zatrzymywania wilgoci oraz z produktem, który nie jest dedykowany do pielęgnacji skóry osoby unieruchomionej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Okluzja to wytworzenie na skórze szczelnej warstwy, która ogranicza parowanie i "zamyka" wilgoć. W profilaktyce odleżyn nadmierna okluzja może sprzyjać maceracji (rozmiękczaniu) naskórka w miejscach ucisku, co ułatwia uszkodzenia skóry i rozwój ran.
Wazelina i parafiny mają silne właściwości okluzyjne – tworzą tłustą, trudno zmywalną warstwę. Gdy skóra poci się lub jest narażona na wilgoć (np. pod pieluchomajtkami, w fałdach), taka warstwa utrudnia odparowanie, co sprzyja rozmiękczaniu naskórka i jego podatności na otarcia.
Zwykle wybiera się lekkie preparaty natłuszczające i ochronne, które wspierają barierę hydrolipidową, a jednocześnie nie tworzą bardzo szczelnej, ciężkiej warstwy. Kluczowe jest też utrzymanie skóry w czystości i suchości oraz unikanie długotrwałej wilgoci w okolicach ucisku.
Maceracja to rozmiękczenie i "pobielenie" naskórka spowodowane długotrwałym kontaktem z wilgocią (pot, mocz, kał, wydzielina) lub zatrzymywaniem wilgoci pod warstwą okluzyjną. Taka skóra łatwiej ulega otarciom i pęknięciom, co zwiększa ryzyko odleżyn.
Natłuszczanie jest potrzebne, ale błędem jest stosowanie bardzo ciężkich, silnie okluzyjnych maści w miejscach narażonych na ucisk i wilgoć. Jeśli preparat "zamyka" pot i wilgoć, może dojść do maceracji. Lepiej dobierać środki, które pielęgnują skórę, ale nie zwiększają jej zawilgocenia.
Niepokojące cechy to: bardzo tłusta, lepka konsystencja, tworzenie szczelnej warstwy, trudne wchłanianie oraz przeznaczenie terapeutyczne niezwiązane z pielęgnacją skóry (np. głównie na bóle stawów/mięśni). W profilaktyce odleżyn liczy się także brak nasilenia wilgoci i łatwość utrzymania higieny.
W praktyce opiekuńczej stosuje się regularne odciążanie i zmianę ułożenia, dostosowane do stanu osoby i tolerancji skóry. Częstotliwość ustala się indywidualnie (np. w planie opieki) i łączy z oceną skóry, kontrolą wilgoci oraz właściwym podłożem przeciwodleżynowym.
Najbardziej zagrożone są okolice wyniosłości kostnych, gdzie ucisk jest największy: okolica krzyżowa i pośladki, pięty, kostki, biodra, łopatki, łokcie (zależnie od pozycji). W tych miejscach szczególnie ważne jest odciążanie, kontrola wilgoci oraz ostrożny dobór preparatów do pielęgnacji.
Nie. Nazwa marketingowa nie wystarcza – liczy się skład i efekt na skórze. Preparat nie powinien nasilać wilgoci ani tworzyć zbyt szczelnej warstwy, szczególnie w miejscach ucisku. Najlepiej kierować się przeznaczeniem produktu (pielęgnacja skóry w opiece) oraz obserwacją reakcji skóry seniora.
Częste błędy to: wybór "najbardziej tłustej" maści bez analizy okluzji, smarowanie grubej warstwy w miejscach wilgotnych, pomijanie osuszania skóry oraz traktowanie kosmetyku jako zamiennika odciążania i zmiany pozycji. Profilaktyka odleżyn to zawsze zestaw działań, a nie jeden preparat.
info

Statystycznie 53% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "W profilaktyce odleżyn unika się preparatów silnie okluzyjnych, bo mogą zatrzymywać wilgoć i sprzyjać maceracji skóry w miejscach ucisku."

Materiały:

  • Materiały edukacyjne o profilaktyce odleżyn (kursy/opisy procedur pielęgnacyjnych dla opiekunów)
  • Wytyczne i rekomendacje towarzystw zajmujących się leczeniem ran (profilaktyka odleżyn, pielęgnacja skóry)
  • Ulotki/charakterystyki preparatów (skład, wskazania, przeciwwskazania) stosowanych w pielęgnacji i terapii

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego