KWALIFIKACJA SPC2 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 30.
Stacje wyparne wykorzystywane są przy produkcji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stacje wyparne (wyparki) służą do zagęszczania produktów przez odparowanie wody.
Dlatego stosuje się je przy wytwarzaniu koncentratów, np. koncentratu pomidorowego. Produkty mleczne typu śmietanka lub masło uzyskuje się głównie przez separację i zmaślanie, a susz jabłkowy powstaje w suszarniach.

Pełne wyjaśnienie:

Stacja wyparna (wyparka) to układ aparatury, którego głównym zadaniem jest usuwanie wody z produktu przez odparowanie, czyli doprowadzenie do zagęszczenia roztworu lub zawiesiny. W praktyce przemysłu spożywczego wykorzystuje się to wtedy, gdy chcemy otrzymać produkt o wyższej zawartości suchej masy bez przechodzenia od razu do pełnego suszenia.

Odpowiedź "koncentratu z pomidorów" jest poprawna, ponieważ koncentrat pomidorowy otrzymuje się przez zwiększenie stężenia składników (głównie przez odparowanie części wody z przecieru/soku). To klasyczne zastosowanie wyparki: koncentracja surowców owocowo-warzywnych.

Pozostałe odpowiedzi nie pasują do typowego zastosowania stacji wyparnych:

  • "śmietanki z mleka" – śmietankę uzyskuje się przede wszystkim przez separację tłuszczu (np. w wirówce/separatorze), a nie przez odparowanie wody.
  • "masła ze śmietany" – masło powstaje w procesie zmaślania (mechaniczne zbijanie tłuszczu), co również nie jest operacją odparowania.
  • "suszu z jabłek" – susz to efekt suszenia w suszarniach (usuwanie wody do poziomu produktu suchego). Choć cel "usunięcia wody" jest podobny, aparatura i przebieg procesu są inne niż w typowej stacji wyparnej, która daje produkt zagęszczony, a nie susz.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedzi pojawia się słowo "koncentrat", zwykle oznacza to proces zagęszczania (często przez odparowanie). Jeśli pojawia się "śmietanka/masło", myśl o separacji i zmaślaniu. Jeśli pojawia się "susz", kojarz z suszarnią, a nie z wyparką.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stacja wyparna (wyparka) to zestaw urządzeń służących do zagęszczania produktu przez odparowanie części wody. Stosuje się ją tam, gdzie celem jest koncentrat (wyższa sucha masa), a nie rozdział tłuszczu czy pełne wysuszenie produktu do postaci suszu.
Wyparka usuwa wodę z przecieru/soku pomidorowego przez odparowanie, dzięki czemu rośnie stężenie składników (sucha masa). W efekcie powstaje koncentrat o mniejszej objętości, łatwiejszy w magazynowaniu i transporcie, przy zachowaniu cech produktu płynnego/półpłynnego.
Śmietanka powstaje głównie przez separację tłuszczu z mleka (np. w separatorze/odwirowywaczu). Wyparka działa inaczej: nie rozdziela faz, tylko usuwa część wody z całej mieszaniny. Dlatego typowym urządzeniem do śmietanki jest separator, nie stacja wyparna.
Odparowanie w wyparce prowadzi zwykle do produktu zagęszczonego (koncentratu). Suszenie dąży do uzyskania produktu suchego (np. suszu) i wymaga innych urządzeń (suszarni) oraz innych warunków procesu. Oba procesy usuwają wodę, ale do innego poziomu.
Stacje wyparne stosuje się, gdy celem jest koncentracja produktu płynnego lub półpłynnego, np. soków, przecierów czy ekstraktów. W praktyce wybiera się je tam, gdzie ważne jest zmniejszenie objętości i podniesienie suchej masy bez przechodzenia do etapu pełnego suszenia.
Typowo nie. Stacja wyparna daje produkt zagęszczony, natomiast susz jabłkowy wymaga etapu suszenia w suszarni, aby uzyskać postać produktu suchego. W praktyce wyparka może być etapem pomocniczym dla płynów, ale susz owocowy powstaje w procesach suszarniczych.
Najczęściej zagęszcza się produkty, które mają postać płynną lub półpłynną: soki, syropy, przecierowe półprodukty owocowo-warzywne, ekstrakty. W zadaniach egzaminacyjnych słowa kluczowe to: koncentrat, zagęszczanie, odparowanie wody.
Częsty błąd to mylenie operacji jednostkowych: wybór odpowiedzi związanej z mlekiem (separacja tłuszczu) albo z suszem (suszenie), bo wszystkie "zwiększają trwałość" produktu. Na egzaminie warto zawsze zapytać siebie: czy tu usuwam wodę z całej masy, czy rozdzielam składniki?
"Koncentrat" oznacza produkt o podwyższonej zawartości suchej masy, zwykle uzyskany przez usunięcie części wody. Nie jest to produkt całkowicie suchy jak susz. Dlatego koncentraty często łączy się z aparaturą do odparowania (wyparkami) i procesem zagęszczania.
Jeśli w treści pojawiają się hasła typu: zagęszczanie, koncentrat, odparowanie wody, to wskazuje na wyparkę. Jeśli mowa o śmietance, odtłuszczaniu lub rozdziale tłuszczu, to najczęściej chodzi o separator. Przy maśle szukaj procesu zmaślania.
info

Około 68% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że stacje wyparne (wyparki) służą do zagęszczania produktów przez odparowanie wody.Dlatego stosuje się je przy wytwarzaniu koncentratów, np. koncentratu pomidorowego.

Źródła:

  • R. P. Toledo, "Fundamentals of Food Process Engineering", rozdziały dotyczące odparowania i koncentracji (evaporation/concentration) – źródło podręcznikowe
  • P. J. Fellows, "Food Processing Technology: Principles and Practice", część o operacjach jednostkowych: odparowanie i koncentracja produktów spożywczych – źródło podręcznikowe

Materiały:

  • Podręczniki z technologii żywności opisujące operacje jednostkowe (odparowanie, koncentracja)
  • Materiały dydaktyczne z inżynierii procesowej dla przemysłu spożywczego (aparatura: wyparki)
  • Instrukcje/DTR producentów wyparki (ogólne zasady działania, cele procesu, typowe zastosowania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego