KWALIFIKACJA MTL1 + MTL2 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 21.
Stal stopowa X6CrNiMoTi17-12-2 zawiera w swoim składzie:
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oznaczenie X6CrNiMoTi17-12-2 czyta się jako stal wysokostopowa ("X") o zawartości węgla ok. 0,06% ("6") oraz z dodatkami: ok. 17% Cr, 12% Ni i 2% Mo. Symbol Ti oznacza dodatek tytanu (stabilizację), zwykle podawany bez liczby procentowej w tym zapisie.

Pełne wyjaśnienie:

W systemie oznaczeń stali stopowych typu X… zapis w nazwie pozwala odczytać kluczowe informacje o składzie chemicznym.

  • "X" oznacza stal wysokostopową (z istotnym udziałem dodatków stopowych).
  • "6" po literze X odnosi się do zawartości węgla w setnych częściach procenta, czyli około 0,06% C.
  • Dalsza część symbolu wskazuje główne pierwiastki stopowe: Cr, Ni, Mo (chrom, nikiel, molibden) oraz Ti (tytan).
  • Końcowe liczby 17-12-2 odpowiadają w przybliżeniu zawartości procentowej kolejno: 17% Cr, 12% Ni, 2% Mo.

Dlatego poprawna odpowiedź to: 0,06% C, 17% Cr, 12% Ni, 2% Mo i dodatek Ti (często zapisywany jako wartość <1% w uogólnionych zestawieniach, ponieważ w tym typie oznaczenia nie podaje się go wprost liczbą jak Cr/Ni/Mo).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Odpowiedź z zamianą 12% i 17% myli przypisanie liczb do pierwiastków: w symbolu najpierw jest Cr, potem Ni, więc 17 dotyczy Cr, a 12 dotyczy Ni.
  • Wariant z 0,6% C błędnie interpretuje "6" (to nie dziesiąte części procenta, tylko setne), a dodatkowo przestawia wartości Ni i Mo.
  • Wariant z 6% C jest nierealny dla tego typu stali i wynika z pominięcia konwencji zapisu; ponadto podaje Ti jako >1% bez oparcia w oznaczeniu.

Na egzaminie warto zapamiętać dwa kroki: (1) odczytaj węgiel z liczby po "X" jako 0,0x%, (2) przypisz liczby do pierwiastków w tej samej kolejności, w jakiej występują w symbolu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
"X" wskazuje, że jest to stal wysokostopowa. W praktyce oznacza to, że jej własności (np. odporność korozyjna) wynikają z istotnego udziału dodatków stopowych, takich jak chrom, nikiel czy molibden.
Liczba po "X" jest powiązana z zawartością węgla w setnych częściach procenta. "6" odpowiada więc około 0,06% C. To częsty "haczyk" egzaminacyjny: nie myl tego z 0,6% ani z 6%.
Cr to chrom, Ni to nikiel, Mo to molibden, a Ti to tytan. W stalach nierdzewnych chrom odpowiada głównie za odporność korozyjną, a nikiel stabilizuje strukturę austenityczną.
Kluczowa jest kolejność pierwiastków w symbolu: Cr, potem Ni, potem Mo. Zatem 17 dotyczy Cr, 12 dotyczy Ni, a 2 dotyczy Mo. Błędem jest zamiana 12 i 17, bo zmienia to sens oznaczenia.
Ti w takim zapisie sygnalizuje dodatek tytanu (zwykle do stabilizacji). W tym systemie oznaczeń nie zawsze podaje się jego udział liczbowo tak jak dla Cr/Ni/Mo. Dlatego w odpowiedziach spotyka się zapis typu "<1% Ti".
Tak, obecność wysokiego chromu (ok. 17%) oraz niklu (ok. 12%) jest typowa dla stali austenitycznych odpornych na korozję. Molibden dodatkowo poprawia odporność na korozję wżerową, ważną w środowiskach agresywnych.
Najczęściej: (1) odczyt "6" jako 0,6% lub 6% C, (2) zamiana liczb 17 i 12 między Cr i Ni, (3) przypisanie 2 do niewłaściwego pierwiastka, (4) traktowanie Ti jak składnika z podaną w nazwie wartością procentową.
Znaki < lub > są skrótem mówiącym o tym, że udział tytanu jest mniejszy lub większy od pewnej granicy. W praktyce ma to odróżniać niewielki dodatek stabilizujący od sytuacji, gdy Ti byłby dodatkiem dominującym, co dla tego gatunku nie jest typowe.
Znajomość oznaczeń materiałów pomaga dobrać stal na elementy oprzyrządowania lub osprzętu, który ma pracować w wilgoci, przy chemikaliach czy w podwyższonej temperaturze. Ułatwia też kontrolę dostaw i rozmowę z narzędziownią lub dostawcą stali.
Zastosuj regułę: czytaj od lewej do prawej. Najpierw węgiel z "X6" (0,06% C), potem liczby przypisz kolejno do Cr, Ni, Mo. Jeśli odpowiedź ma przestawione 17 i 12, od razu jest podejrzana i wymaga weryfikacji.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 54% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Oznaczenie X6CrNiMoTi17-12-2 czyta się jako stal wysokostopowa ("X") o zawartości węgla ok. 0,06% ("6") oraz z dodatkami: ok. 17% Cr, 12% Ni i 2% Mo."

Źródła:

  • PN-EN 10088-1: Stale odporne na korozję — Część 1: Wykaz stali odpornych na korozję (norma; tabele oznaczeń i składów dla gatunków EN).
  • ISO 15510: Stainless steels — Chemical composition (standard; zestawienie składów chemicznych i odpowiedników oznaczeń).
  • Outokumpu Stainless Handbook (publikacja techniczna producenta), rozdziały: "Stainless steel grades" oraz "Chemical composition" (tabele dla gatunków typu 316Ti / X6CrNiMoTi17-12-2).

Materiały:

  • Tablice/opracowania do oznaczeń stali wg norm europejskich (materiały dydaktyczne szkoły, podręczniki z materiałoznawstwa)
  • Normy i zestawienia składu chemicznego stali nierdzewnych (np. EN/ISO dotyczące stali odpornych na korozję)
  • Podręcznik "Materiałoznawstwo" (działy: stale stopowe, stale nierdzewne, oznaczenia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego