KWALIFIKACJA SPO3 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 8.
Stałe zamykanie drzwi, zastawianie ich sprzętami, zasłanianie i zamykanie okien, opór przy wychodzeniu z pokoju u 80-letniego podopiecznego, może wskazywać na niezaspokojenie jego potrzeby
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zamykanie i barykadowanie drzwi, zasłanianie okien oraz opór przed wyjściem z pokoju to zachowania obronne, często wynikające z lęku i poczucia zagrożenia.
Wskazują więc przede wszystkim na niezaspokojoną potrzebę bezpieczeństwa, a nie na potrzeby społeczne czy samorealizację.

Pełne wyjaśnienie:

Zachowania takie jak stałe zamykanie drzwi, zastawianie ich sprzętami, zasłanianie i zamykanie okien oraz opór przy wychodzeniu z pokoju można interpretować jako działania zabezpieczające. U wielu osób (zwłaszcza w wieku podeszłym) mogą one być związane z lękiem, poczuciem utraty kontroli, obawą przed obcymi osobami, hałasem lub innymi bodźcami. W takim ujęciu najbardziej pasuje niezaspokojona potrzeba bezpieczeństwa (poczucia ochrony, stabilności i przewidywalności).

Odpowiedź "kontaktu z innymi" bywa kusząca, bo izolowanie się może oznaczać wycofanie społeczne. Jednak w pytaniu kluczowe są elementy "barykadowania" i "zabezpieczania" otoczenia, które mocniej wskazują na motywację ochronną niż na brak relacji.

Odpowiedź "przynależności" również dotyczy obszaru społecznego (bycia częścią grupy, bliskości). Samo zamykanie się w pokoju nie musi jednak oznaczać potrzeby przynależności; równie dobrze (a w tym opisie bardziej prawdopodobnie) może być próbą ograniczenia zagrożeń i niepokoju.

Odpowiedź "samorealizacji" odnosi się do rozwoju, osiągnięć i realizowania celów. Tego typu zachowania nie są typowymi sygnałami niezaspokojenia tej potrzeby, bo nie dotyczą rozwoju czy ambicji, lecz doraźnego zwiększania poczucia ochrony.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w opisie dominują sygnały lęku, unikania i zabezpieczania przestrzeni (zamykanie, barykadowanie, zasłanianie), zwykle myśl o potrzebach podstawowych związanych z bezpieczeństwem. W praktyce asystent powinien obserwować częstotliwość i kontekst zachowań oraz przekazywać informacje osobom odpowiedzialnym za plan wsparcia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To potrzeba odczuwania ochrony, spokoju i przewidywalności: fizycznej (brak zagrożeń) oraz psychicznej (mniej lęku). U seniorów może się nasilać, gdy pojawia się choroba, osłabienie, dezorientacja albo negatywne doświadczenia.
Najczęściej jest to zachowanie obronne mające zwiększyć poczucie kontroli i ochrony. Może wynikać z lęku, nieufności, nadwrażliwości na bodźce lub poczucia zagrożenia. Warto obserwować, kiedy się pojawia i co je nasila.
Gdy dominują działania ochronne (zamykanie, zabezpieczanie, unikanie wyjścia), częściej chodzi o bezpieczeństwo. Gdy dominują sygnały samotności (smutek, narzekanie na brak rozmów, prośby o obecność), częściej chodzi o kontakt. Kontekst i emocje są kluczowe.
Gdy izolacji towarzyszy napięcie, czujność, obawa przed wyjściem lub przekonanie o zagrożeniu. Wtedy celem nie jest "bycie samemu", tylko uniknięcie tego, co budzi niepokój. Często widać też zachowania zabezpieczające otoczenie.
Pomagają pytania krótkie i spokojne: "Czego się Pan/Pani obawia?", "Co by pomogło poczuć się bezpieczniej?", "Czy coś się stało wcześniej?". Unikaj nacisku. Zbieraj informacje o bodźcach (hałas, osoby, pora dnia) i reakcjach.
Tak, mogą współwystępować z zaburzeniami lękowymi, otępieniem, majaczeniem lub skutkami ubocznymi leków. Asystent nie diagnozuje, ale powinien zauważyć zmianę zachowania, opisać ją konkretnie i przekazać opiekunowi/rodzinie/specjaliście.
Pomaga spokojny ton, przewidywalne działania, informowanie przed każdą czynnością i unikanie zaskakiwania. Daj wybór (np. "teraz czy za 10 minut?"), nie wyśmiewaj obaw i nie zmuszaj siłą. Celem jest odbudowa poczucia kontroli i bezpieczeństwa.
Najczęściej wybiera się potrzeby społeczne tylko dlatego, że pojawia się "izolacja", bez analizy elementów ochronnych (zamykanie, barykadowanie). Drugi błąd to wybór "samorealizacji", bo brzmi "najpoważniej". Na egzaminie szukaj słów-kluczy lęku i ochrony.
Typowe sygnały to wzmożona czujność, unikanie, nadmierne kontrolowanie otoczenia, trudność z opuszczaniem "bezpiecznego" miejsca, napięcie i drażliwość. Ważne jest też, czy zachowanie jest nowe, narastające i w jakich sytuacjach występuje.
Ucz się łączyć opis zachowania z potrzebą: bezpieczeństwo (lęk, ochrona), kontakt/przynależność (samotność, szukanie relacji), samorealizacja (cele, rozwój). Trenuj na krótkich opisach przypadków i zawsze analizuj emocje oraz cel zachowania, nie tylko jego formę.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 41% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • Encyklopedia PWN (hasło): "hierarchia potrzeb" – opis potrzeb i ich klasyfikacji (online) https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/hierarchia-potrzeb;3911158.html - dostęp 2026-02-27
  • SimplyPsychology (artykuł): "Maslow's Hierarchy of Needs" – omówienie potrzeby bezpieczeństwa w modelu potrzeb https://www.simplypsychology.org/maslow.html - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (pl) (artykuł): "Hierarchia potrzeb" – syntetyczny opis kategorii potrzeb i ich znaczenia https://pl.wikipedia.org/wiki/Hierarchia_potrzeb - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z psychologii potrzeb i motywacji człowieka (poziom szkoły policealnej)
  • Skrypty/opracowania z komunikacji i obserwacji stanu psychicznego osoby starszej
  • Poradniki opieki długoterminowej dotyczące postępowania przy lęku i zachowaniach obronnych (źródła instytucji zdrowia/organizacji opiekuńczych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego