KWALIFIKACJA SPO4 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 40.
Stemple do prac plastycznych z dziećmi opiekunka może wykonać poprzez wycięcie nożykiem wzorów
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stemple do odbijania wzorów tradycyjnie wykonuje się z surowego ziemniaka, bo jest na tyle zwarty, że pozwala wyciąć prosty kształt, a jednocześnie dobrze przenosi farbę na papier. Chleb kruszy się, masa solna wymaga suszenia/utwardzenia, a talerzyk jednorazowy nie nadaje się do wycinania wypukłego wzoru.

Pełne wyjaśnienie:

Stempel do prac plastycznych musi spełniać kilka praktycznych warunków: powinien dać się łatwo uformować, mieć dość zwartą strukturę, żeby wycięty wzór nie kruszył się i nie deformował, oraz umożliwiać naniesienie farby i wykonanie czytelnej odbitki na papierze.

Odpowiedź "w surowym ziemniaku." jest poprawna, ponieważ surowy ziemniak jest klasycznym, powszechnie stosowanym materiałem do tzw. stempli ziemniaczanych: można przeciąć go na pół, a na płaskiej powierzchni wyciąć prosty wzór. Ziemniak jest wystarczająco twardy, aby utrzymać kształt, a jednocześnie na tyle "miękki", by obróbka była szybka.

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują?

  • "w suchym chlebie." – suchy chleb jest kruchy, łatwo się łamie i kruszy, przez co nie pozwala na precyzyjne wycięcie wypukłego wzoru i nie daje powtarzalnych odbitek.
  • "w masie solnej." – masa solna jest dobra do lepienia i odciskania faktur, ale aby uzyskać trwały "stempel", zwykle trzeba ją wysuszyć/utwardzić. To zmienia charakter zadania i nie odpowiada prostemu wykonaniu poprzez szybkie wycinanie wzoru.
  • "w talerzyku jednorazowym." – typowy talerzyk jednorazowy jest cienki i giętki; nie daje wypukłego, stabilnego reliefu do odbijania, a wycięcie w nim wzoru nie tworzy klasycznego stempla.

W praktyce opiekunka planując aktywność, powinna też pamiętać o bezpieczeństwie: elementy wymagające narzędzi tnących przygotowuje dorosły, a dzieci wykonują bezpieczniejsze etapy (np. maczanie, odbijanie, dobór kolorów).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stemple ziemniaczane to proste narzędzia plastyczne wykonane z połówki surowego ziemniaka, w której wycina się wzór. Służą do odbijania kształtów farbą na papierze, tworzenia ornamentów i ćwiczenia sprawności manualnej dziecka podczas zajęć plastycznych.
Przekrój surowego ziemniaka na pół, osusz płaską powierzchnię i narysuj prosty kształt. Dorosły wycina tło tak, aby wzór pozostał wypukły. Następnie nałóż farbę na wypukły fragment (np. pędzlem lub gąbką) i wykonaj odbitkę na papierze.
Surowy ziemniak ma zwartą, ale podatną na obróbkę strukturę: można w nim szybko wyciąć kształt, a wypukły wzór jest stabilny. Dodatkowo powierzchnia dobrze "trzyma" farbę, co ułatwia uzyskanie czytelnej i powtarzalnej odbitki na kartce.
Da się wykonać stempel z masy solnej, ale to zwykle wymaga uformowania i utwardzenia (wysuszenia), żeby był trwały. W praktyce zajęć szybciej i prościej jest użyć ziemniaka. Masa solna lepiej sprawdza się do lepienia i odciskania faktur niż do szybkiego "wycinania" wzoru.
Najczęściej wybiera się farby plakatowe lub tempery, bo są wyraziste i łatwo zmywalne z większości powierzchni. Ważne, aby nakładać cienką warstwę (np. gąbką), wtedy odbitka jest czytelna i nie rozlewa się. Zawsze sprawdź zalecenia producenta i wrażliwość skóry dziecka.
Prace z narzędziami tnącymi powinien wykonywać wyłącznie dorosły, poza zasięgiem dzieci. Dzieci mogą bezpiecznie uczestniczyć w etapach takich jak dobór kolorów, nanoszenie farby gąbką i odbijanie. Kluczowe są nadzór, organizacja stanowiska i zasady bezpiecznego zachowania.
Poza ziemniakiem można użyć m.in. gąbek, rolek, korków, gumek recepturek na wałku, liści lub gotowych stempli piankowych. Dobór zależy od wieku dzieci i celu zajęć (np. ćwiczenie nacisku, tworzenie wzorów, poznawanie faktur). Materiał powinien być bezpieczny i łatwy do umycia.
Stemplowanie rozwija motorykę małą (chwyt, kontrola dłoni), koordynację wzrokowo-ruchową i planowanie ruchu (gdzie przyłożyć stempel). Wspiera też koncentrację oraz kreatywność poprzez dobór barw i budowanie sekwencji wzorów. To aktywność prosta, a jednocześnie bardzo rozwojowa.
Suchy chleb jest kruchy i łatwo się kruszy, więc trudno w nim wykonać stabilny, wypukły wzór. Podczas nacisku może pękać, zostawiać okruszki i dawać nieczytelne odbitki. Dodatkowo chłonie wilgoć z farby i szybko traci kształt, co obniża jakość pracy plastycznej.
Zabezpiecz stół folią lub papierem, przygotuj podkładki i wilgotne chusteczki. Farby podawaj w małych porcjach na tackach, a dzieciom daj fartuszki. Ustal kolejność: nanoszenie farby, odbicie, odłożenie stempla w wyznaczone miejsce. Dzięki temu praca jest spokojniejsza i bardziej higieniczna.
info

Statystycznie 83% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Stemple do odbijania wzorów tradycyjnie wykonuje się z surowego ziemniaka, bo jest na tyle zwarty, że pozwala wyciąć prosty kształt, a jednocześnie dobrze przenosi farbę na papier."

Źródła:

  • Wikipedia: "Potato printing" (opis techniki wykonywania odbitek z ziemniaka), https://en.wikipedia.org/wiki/Potato_printing - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Poradniki metodyczne do zajęć plastycznych w edukacji przedszkolnej
  • Materiały szkoleniowe z zakresu BHP i bezpiecznej organizacji aktywności manualnych
  • Zestawy kart pracy/ scenariusze zajęć wspierających motorykę małą (stemplowanie, malowanie, wydzieranki)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego