KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 10.
Stężenie molowe kwasu siarkowego(VI) o stężeniu 96% i gęstości 1,84 g/cm3 wynosi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stężenie molowe oblicza się z liczby moli kwasu w 1 dm3 roztworu. Z gęstości 1,84 g/cm3 wynika, że 1 dm3 roztworu ma masę 1840 g. Przy 96% (m/m) masa H2SO4 to 0,96·1840 g, a po podzieleniu przez M=98 g/mol otrzymuje się ok. 18,02 mol/dm3.

Pełne wyjaśnienie:

Stężenie molowe (molarność) to liczba moli substancji w 1 dm3 roztworu. W zadaniu podano stężenie procentowe 96% oraz gęstość 1,84 g/cm3, więc najpierw trzeba przejść z danych masowych na liczbę moli w objętości 1 dm3.

Krok 1: masa 1 dm3 roztworu
1 dm3 = 1000 cm3. Jeśli gęstość wynosi 1,84 g/cm3, to masa 1000 cm3 roztworu wynosi:
m(roztworu) = 1,84 g/cm3 · 1000 cm3 = 1840 g.

Krok 2: masa czystego H2SO4 w tej objętości
Stężenie 96% (m/m) oznacza, że w 100 g roztworu jest 96 g substancji rozpuszczonej. Zatem w 1840 g roztworu masa kwasu to:
m(H2SO4) = 0,96 · 1840 g = 1766,4 g.

Krok 3: przeliczenie masy na mole
Masa molowa H2SO4 wynosi 98 g/mol (2·1 + 32 + 4·16). Liczba moli w 1 dm3 roztworu to:
n = 1766,4 g / 98 g/mol ≈ 18,02 mol.

Wniosek
W 1 dm3 badanego roztworu jest około 18,02 mola H2SO4, więc stężenie molowe wynosi 18,02 mol/dm3.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "18,02 mol/cm3" ma błędną jednostkę: mol/cm3 oznaczałoby wartość 1000 razy większą niż mol/dm3, co jest nielogiczne dla typowo podawanej molarności.
  • "1,80 mol/dm3" jest zaniżone o rząd wielkości; zwykle wynika to z pomylenia przeliczenia cm3→dm3 albo z użycia 1,84 g/dm3 zamiast 1,84 g/cm3.
  • "0,18 mol/dm3" jest jeszcze bardziej zaniżone i najczęściej pojawia się po błędnym potraktowaniu 96% jako 0,096 lub po wielokrotnym błędzie jednostek.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze wykonuj "kontrolę sensowności" wyniku. Roztwór 96% o dużej gęstości powinien dać dużą molarność (kilkanaście mol/dm3), a nie ułamki mola.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw policz masę 1 dm3 roztworu z gęstości: gęstość (g/cm3) × 1000 = g/dm3. Potem weź część masową substancji: %/100 × masa roztworu. Na końcu podziel masę substancji przez jej masę molową, aby dostać mol/dm3.
Oznacza, że w 100 g roztworu znajduje się 96 g H2SO4 oraz 4 g wody i ewentualnych domieszek. To nie jest procent objętościowy ani procent molowy. W obliczeniach molarności taki procent traktuje się jako ułamek masy substancji w masie całego roztworu.
Gęstość 1,84 g/cm3 mówi, ile gramów przypada na 1 cm3. Molarność jest na 1 dm3, więc musisz przejść na 1000 cm3. Pominięcie tego kroku daje wyniki zaniżone lub zawyżone dokładnie 1000 razy.
Dodaj masy atomowe z uwzględnieniem indeksów: dla H2SO4 jest to 2×H + 1×S + 4×O. W praktyce szkolnej często przyjmuje się H=1 g/mol, S=32 g/mol, O=16 g/mol, co daje 2×1 + 32 + 4×16 = 98 g/mol.
Tak, jest realistyczny. Roztwory bardzo stężone mają dużą gęstość, więc w 1 dm3 mieści się dużo gramów substancji. Po przeliczeniu na mole otrzymuje się wartości rzędu kilkunastu mol/dm3. Wyniki typu 0,18 mol/dm3 sugerują błąd jednostek lub procentu.
Gęstość jest potrzebna, gdy dane są "masowe" (np. % m/m), a szukasz wielkości "objętościowej" (mol/dm3). Dzięki gęstości zamieniasz objętość roztworu na jego masę. Jeśli zadanie podaje już masę substancji w dm3, gęstość może nie być potrzebna.
W chemii analitycznej standardowo podaje się molarność w mol/dm3. Jednostka mol/cm3 byłaby 1000 razy "mniejszą objętością", więc liczbowo musiałaby być 1000 razy większa od mol/dm3. To zwykle wskazuje na celową pułapkę z jednostkami.
Najczęściej: (1) pomylenie % (m/m) z % (v/v), (2) brak przeliczenia 1 dm3=1000 cm3, (3) użycie złej masy molowej, (4) błędne zaokrąglenia, (5) wpisanie poprawnej liczby z błędną jednostką. Pomaga kontrola wymiarów i przybliżona ocena rzędu wielkości.
Tak. Gęstość roztworów zmienia się z temperaturą, więc jeśli gęstość pochodzi z tablic, powinna być powiązana z temperaturą (np. 20°C). W zadaniach egzaminacyjnych przyjmuje się zwykle, że podana gęstość jest właściwa dla warunków zadania, ale w praktyce laboratoryjnej warto to sprawdzać.
Ćwicz schemat: gęstość → masa 1 dm3 → masa substancji z % (m/m) → mole z masy molowej → mol/dm3. Rozwiązuj krótkie zadania na jednostki i rząd wielkości. Dobrą praktyką jest zapisywanie jednostek przy każdym kroku, bo to eliminuje większość pomyłek.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 38% zdających egzamin. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że stężenie molowe oblicza się z liczby moli kwasu w 1 dm3 roztworu.

Źródła:

  • IUPAC Compendium of Chemical Terminology (Gold Book), hasło: "amount-of-substance concentration" – https://goldbook.iupac.org/terms/view/A00295 (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia, artykuł: "Sulfuric acid" (informacje ogólne o właściwościach i gęstości stężonego kwasu) – https://en.wikipedia.org/wiki/Sulfuric_acid (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręcznik z chemii analitycznej: dział o przygotowywaniu roztworów i przeliczaniu stężeń
  • Tablice chemiczne: masy atomowe i masy molowe, przeliczenia jednostek
  • Materiały szkolne z zakresu roztworów: % (m/m), gęstość, molarność

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego