Stężony kwas azotowy(V) (HNO3) działa przede wszystkim jako silny utleniacz. W kontakcie z niektórymi metalami nie prowadzi to do "ciągłego rozpuszczania" metalu, lecz do zjawiska pasywacji, czyli wytworzenia na powierzchni metalu ochronnej, trudno rozpuszczalnej warstwy, która odcina dostęp reagenta do metalu.
Dlaczego poprawne jest "z aluminium"?
Aluminium w stężonym HNO3 ulega pasywacji: na jego powierzchni powstaje zwarta warstwa tlenku glinu Al2O3. Taka warstwa jest szczelna, dobrze przylega i ogranicza dalszą korozję. W efekcie aluminium jest praktycznie stosowanym materiałem na cysterny lub zbiorniki do transportu stężonego HNO3.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- "z grafitu" – grafit nie jest standardowym materiałem konstrukcyjnym na cysterny drogowe; w praktyce przemysłowej częściej spotyka się go jako elementy aparatury/wyłożeń, ale nie jako typowy materiał zbiornika transportowego.
- "z żelaza" – żelazo i typowe stale mogą w pewnych warunkach wykazywać pasywację w środowiskach utleniających, jednak w zastosowaniach transportowych dla stężonego HNO3 jako rozwiązanie standardowe wskazuje się aluminium; wybór samego "żelaza" jest więc nieadekwatny.
- "ze stali stopowej" – samo hasło jest zbyt ogólne: istnieje wiele stali stopowych o bardzo różnej odporności korozyjnej. Bez doprecyzowania gatunku nie jest to jednoznacznie właściwa odpowiedź, a w kontekście stężonego HNO3 praktycznie wskazuje się zbiorniki aluminiowe.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się "stężony kwas azotowy(V)", rozważ mechanizm pasywacji. Częsty błąd to automatyczne odrzucenie aluminium na podstawie ogólnej reaktywności z kwasami, bez uwzględnienia ochronnej warstwy tlenkowej.
