KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 26.
Stwierdzono, że przyczyną niesprawności urządzenia jest uszkodzenie przekaźnika PR12V sterującego pracą silnika. W celu potwierdzenia diagnozy dokonano pomiaru rezystancji pomiędzy stykami wymontowanego przekaźnika. Na podstawie zebranych w tabeli wyników pomiarów, wynika, że
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny przekaźnika PR12V oraz tabelę wyników pomiarów rezystancji.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wniosek o uszkodzeniu cewki wynika z interpretacji pomiaru rezystancji: cewka powinna mieć skończoną, typową dla danego przekaźnika rezystancję. Wynik wskazujący przerwę (bardzo duża rezystancja) albo zwarcie (nienaturalnie mała) potwierdza jej uszkodzenie, nawet gdy styki NO/NC mają prawidłową ciągłość w odpowiednich stanach.

Pełne wyjaśnienie:

Przekaźnik elektromagnetyczny składa się z cewki (tor sterowania) oraz styków (tor łączeniowy), zwykle w konfiguracji COM/NO/NC. Diagnozując usterkę na podstawie rezystancji, trzeba rozdzielić te dwa obszary, bo mierzy się inne zjawiska fizyczne.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź "uszkodzona jest cewka przekaźnika"?
Rezystancja cewki w sprawnym przekaźniku ma wartość skończoną i powtarzalną dla danego typu (wynika z długości i średnicy drutu nawojowego). Jeżeli w tabeli pomiarów rezystancji między zaciskami cewki pojawia się wynik wskazujący na przerwę (miernik pokazuje bardzo dużą rezystancję/"OL") albo na zwarcie (podejrzanie mała rezystancja), to oznacza, że uzwojenie nie jest elektrycznie poprawne. Taki przekaźnik nie zadziała prawidłowo: nie wytworzy pola magnetycznego (przerwa) lub będzie nadmiernie obciążał zasilanie i przegrzewał się (zwarcie).

Dlaczego odpowiedzi dotyczące uszkodzenia styków są niepoprawne w tej sytuacji?

  • "uszkodzony jest tylko styk NC przekaźnika" – aby to potwierdzić, wyniki musiałyby wskazywać brak przewodzenia (lub nietypowo dużą rezystancję) w torze COM–NC w stanie spoczynkowym. Jeżeli tabela pokazuje prawidłową ciągłość tego toru, sama hipoteza o uszkodzeniu NC nie jest zgodna z pomiarami.
  • "uszkodzone są styki NO i NC przekaźnika" – jednoczesne uszkodzenie obu torów stykowych musiałoby być poparte pomiarem, że zarówno COM–NC, jak i COM–NO zachowują się niezgodnie z oczekiwaniem (np. oba "rozwarte" lub oba "zwarte" w stanie spoczynkowym). Jeśli tabela jednoznacznie wskazuje problem w obwodzie cewki, to wnioskowanie o podwójnym uszkodzeniu styków jest nadmiarowe i sprzeczne z logiką diagnostyki.
  • "uszkodzony jest tylko styk NO przekaźnika" – analogicznie, uszkodzenie NO wymagałoby anomalii w torze COM–NO (np. brak przejścia po zadziałaniu lub nietypowo wysoka rezystancja przy domknięciu). Sam fakt niesprawności urządzenia nie przesądza o uszkodzeniu NO, jeśli pomiar cewki wskazuje awarię sterowania.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw sprawdź, czy pomiary dotyczą cewki czy styków, a potem porównaj je z oczekiwanym zachowaniem: w spoczynku przewodzi COM–NC, a COM–NO jest rozwarte. Dla cewki kluczowe jest to, czy w ogóle istnieje elektryczna ciągłość uzwojenia i czy jej rezystancja nie jest skrajnie nietypowa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza to, że uzwojenie elektromagnesu ma przerwę lub zwarcie i nie wytwarza prawidłowego pola magnetycznego. W praktyce przekaźnik nie "zaciąga" kotwicy, więc styki nie przełączają się mimo podania napięcia sterującego. Taka usterka dotyczy toru sterowania, nie toru mocy.
Mierz rezystancję na wymontowanym przekaźniku i ustaw multimetr na zakres omomierza. Przyłóż sondy do dwóch wyprowadzeń cewki (oznaczanych zwykle jako coil). Wynik "OL"/bardzo duża rezystancja sugeruje przerwę, a skrajnie mała wartość może sugerować zwarcie uzwojenia.
Rezystancja ujawnia ciągłość elektryczną elementów: cewka powinna mieć określoną, skończoną rezystancję, a styki w stanie spoczynkowym powinny wykazywać przejście tylko w torze COM–NC. Odchylenia od tych oczekiwań są obiektywną przesłanką, że przekaźnik nie zadziała poprawnie.
NO (normalnie otwarty) to styk, który bez zasilenia cewki jest rozłączony, a po zadziałaniu przekaźnika się zamyka. NC (normalnie zamknięty) bez zasilenia cewki jest połączony z COM, a po zadziałaniu się rozłącza. W diagnostyce ważne jest, że "normalnie" oznacza stan spoczynkowy.
Przerwa w cewce daje wynik bardzo dużej rezystancji lub komunikat braku ciągłości (np. "OL" na mierniku). Wtedy prąd sterujący nie popłynie, więc elektromagnes nie zadziała. W odróżnieniu od uszkodzeń styków, problem ujawnia się bez badania przełączania – już sam pomiar uzwojenia jest nieprawidłowy.
Nie zawsze: część cewek ma naturalnie niższą rezystancję (zależy od konstrukcji i napięcia znamionowego). Podejrzenie zwarcia pojawia się, gdy wartość jest nienaturalnie mała w porównaniu z typową dla danego modelu lub gdy towarzyszą temu objawy w układzie (przeciążenie zasilania, grzanie). Najpewniej porównywać z danymi katalogowymi.
Na wymontowanym przekaźniku, bez zasilania cewki, sprawdź ciągłość/rezystancję pomiędzy COM a NC – powinno być przejście (mała rezystancja). Pomiędzy COM a NO powinien być brak przejścia (duża rezystancja). Jeśli jest odwrotnie lub oba tory przewodzą, wskazuje to na problem styków lub pomylenie wyprowadzeń.
Silnik jest obciążeniem indukcyjnym i przy rozłączaniu może powodować łuk elektryczny oraz przepięcia, co przyspiesza zużycie styków. Dodatkowo drgania i podwyższona temperatura w urządzeniach mechatronicznych obciążają mechanikę przekaźnika. Dlatego w serwisie często diagnozuje się zarówno styki, jak i cewkę.
Najczęściej myli się NO z NC (zapomina o stanie "normalnym"), nie odróżnia się pomiaru cewki od pomiaru styków oraz interpretuje się każdy nietypowy wynik jako "wypalone styki". Pomaga schemat: najpierw identyfikacja wyprowadzeń, potem logika COM–NC w spoczynku i ocena rezystancji cewki.
Ćwicz na realnych przekaźnikach: identyfikuj wyprowadzenia, mierz rezystancję cewki i styków, a potem porównuj z oczekiwanym stanem spoczynkowym i po zadziałaniu (zasilenie cewki z bezpiecznego źródła). Warto też czytać karty katalogowe, bo uczą typowych parametrów i oznaczeń.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 36% zdających egzamin. bardzo trudne

Eksperci podkreślają: "Wniosek o uszkodzeniu cewki wynika z interpretacji pomiaru rezystancji: cewka powinna mieć skończoną, typową dla danego przekaźnika rezystancję."

Źródła:

  • Omron Electronics, "Technical Explanation for Relays" (sekcje: coil resistance, contact form, contact resistance), https://omronfs.omron.com/en_US/ecb/products/pdf/te_relay_tg_e.pdf - accessed 2026-03-01
  • TE Connectivity, "Relays – General Information" (opis styków NO/NC i parametrów cewki; sekcje dot. coil i contacts), https://www.te.com/usa-en/products/relays-contactors-switches/relays.html - accessed 2026-03-01
  • Wikipedia (PL), "Przekaźnik" (opis budowy: cewka i styki NO/NC; zastosowania), https://pl.wikipedia.org/wiki/Przeka%C5%BAnik - accessed 2026-03-01

Materiały:

  • Instrukcje producentów przekaźników (sekcje: coil resistance, contact resistance, contact form)
  • Podstawy elektrotechniki: pomiary multimetrem i interpretacja rezystancji
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji ELM.3 z diagnostyki elementów wykonawczych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego