KWALIFIKACJA MED9 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 27.
Substancja Absorbancja
Substancja X 0.2
Substancja Y 0.5
Substancja Z 0.8
Na podstawie powyższej tabeli absorbancji różnych substancji, której substancji jest najwięcej w roztworze, jeśli zastosowano metodę spektrofotometryczną?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W spektrofotometrii (przy tej samej długości fali, kuwecie i warunkach pomiaru) absorbancja jest proporcjonalna do stężenia. Największą absorbancję w tabeli ma wartość 0,8, więc tej substancji jest w roztworze najwięcej. Niższe wartości 0,5 i 0,2 oznaczają odpowiednio mniejsze ilości.

Pełne wyjaśnienie:

W metodzie spektrofotometrycznej (UV-Vis) mierzy się, jak silnie roztwór pochłania promieniowanie o określonej długości fali. Podstawą interpretacji jest zależność opisywana prawem Lamberta-Beera: absorbancja A rośnie wraz ze stężeniem c (w stałych warunkach: ta sama długość fali, ta sama droga optyczna w kuwecie i brak zmian aparaturowych). Oznacza to, że przy porównywaniu kilku próbek lub kilku składników mierzonych w tych samych warunkach wyższa absorbancja wskazuje na wyższe stężenie, a w praktyce również na większą ilość substancji w roztworze.

W podanej tabeli: substancja X ma absorbancję 0,2, substancja Y ma 0,5, a substancja Z ma 0,8. Najwyższa wartość (0,8) należy do "Substancji Z", więc to jej jest najwięcej.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Substancji X" – ma najniższą absorbancję (0,2), więc w tych samych warunkach odpowiada najniższemu stężeniu.
  • "Substancji Y" – ma absorbancję pośrednią (0,5); jest jej więcej niż X, ale mniej niż Z.
  • "Wszystkich substancji jest tyle samo" – byłoby możliwe tylko wtedy, gdyby absorbancje były jednakowe (przy tych samych warunkach pomiaru) albo gdyby podano informację o innych, kompensujących czynnikach, których tu nie ma.

Wskazówka egzaminacyjna: uważaj na mylenie absorbancji z transmitancją. Dla transmitancji zależność jest odwrotna (im większa transmitancja, tym mniej analitu), natomiast w tym zadaniu podano absorbancję, więc wybierasz najwyższą wartość.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Absorbancja to miara pochłaniania promieniowania przez próbkę. W UV-Vis opisuje, jak dużo światła o danej długości fali zostało zaabsorbowane. W typowych warunkach analizy ilościowej większa absorbancja oznacza większe stężenie substancji absorbującej.
Wynika to z prawa Lamberta-Beera: absorbancja rośnie proporcjonalnie do stężenia, jeśli długość fali, droga optyczna w kuwecie i warunki pomiaru są stałe. Dlatego porównując wartości A w tabeli można wskazać próbkę o najwyższym stężeniu.
Zwykle potrzebujesz dodatkowo współczynnika absorpcji (lub krzywej kalibracyjnej). Jedna wartość absorbancji pozwala porównać "więcej/mniej" przy tych samych warunkach, ale do liczbowego stężenia potrzebna jest zależność kalibracyjna lub znany parametr materiałowy.
Kluczowe są: ta sama długość fali, ta sama kuweta (droga optyczna), ten sam rozpuszczalnik i matryca oraz porównywalne przygotowanie próbek. Jeśli te warunki się różnią, proste porównanie A może być mylące, bo zmienia się czułość pomiaru.
Oznacza, że w pewnym zakresie stężeń wykres absorbancji w funkcji stężenia jest liniowy. W praktyce przygotowuje się roztwory wzorcowe, mierzy absorbancję i tworzy krzywą kalibracyjną. Potem z absorbancji próbki odczytuje się jej stężenie.
Nie. Transmitancja mówi, jaka część światła przeszła przez próbkę, a absorbancja opisuje pochłanianie (jest powiązana logarytmicznie z transmitancją). W zadaniach egzaminacyjnych pomyłka tych pojęć to częsty błąd: dla transmitancji "więcej" zwykle oznacza "mniej analitu".
Typowe problemy to zabrudzona kuweta, pęcherzyki powietrza, zbyt mętna próbka (rozpraszanie), niewłaściwy blank, zła długość fali oraz wyjście poza zakres liniowości. W aptecznym/laboratoryjnym kontekście ważna jest też poprawna technika przygotowania roztworu.
Gdy porównujesz różne substancje o innych widmach (inna długość fali maksimum), gdy nie zachowano tych samych warunków pomiaru albo gdy próbka jest poza zakresem liniowości. Wtedy konieczna jest kalibracja, dobór długości fali i kontrola metody.
Opanuj definicje: absorbancja, transmitancja, blank, krzywa kalibracyjna oraz prawo Lamberta-Beera. Ćwicz interpretację tabel i wykresów oraz rozpoznawanie, kiedy wynik może być obarczony błędem. Pomaga też rozwiązywanie zadań porównawczych "której próbki jest więcej".
Jeśli podano tylko kilka absorbancji i pytanie brzmi "której jest najwięcej", zwykle chodzi o porównanie i wybór najwyższej A. Obliczenia pojawiają się, gdy podano współczynnik, długość drogi optycznej lub równanie/krzywą kalibracyjną i proszą o konkretne stężenie.
info

Statystycznie 65% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "W spektrofotometrii (przy tej samej długości fali, kuwecie i warunkach pomiaru) absorbancja jest proporcjonalna do stężenia."

Źródła:

  • IUPAC Compendium of Chemical Terminology (Gold Book), hasło: "Beer–Lambert law" (definicja i zależność A od c), https://goldbook.iupac.org/terms/view/B00626 (dostęp: 02.03.2026)
  • Skoog, Holler, Crouch, "Principles of Instrumental Analysis", rozdział dotyczący spektrofotometrii UV-Vis i prawa Lamberta-Beera (wydanie zależne od dostępnej wersji podręcznika; weryfikacja koncepcji ogólnej)
  • Harris, "Quantitative Chemical Analysis", rozdział o spektrofotometrii i relacji absorbancja–stężenie (prawo Lamberta-Beera; weryfikacja koncepcji ogólnej)

Materiały:

  • Podręcznik analizy instrumentalnej (rozdział o spektrofotometrii UV-Vis i prawie Lamberta-Beera)
  • Materiały dydaktyczne z chemii analitycznej dla kierunków medycznych (interpretacja absorbancji i transmitancji)
  • Instrukcje laboratoriów edukacyjnych UV-Vis: przygotowanie krzywej kalibracyjnej i warunki pomiaru

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego