W obrocie pocztowym sumariusz jest dokumentem rozdzielczo-ekspedycyjnym służącym do bieżącej kontroli obiegu przesyłek i przedmiotów podlegających rejestracji. Jego istotą nie jest samo "potwierdzenie", lecz ewidencja tego, co w danym czasie wpłynęło (przychód) oraz co zostało wydane/wyekspediowane (rozchód). Taki zapis pozwala rozliczyć stan materiału rejestrowanego w trakcie dyżuru, dnia pracy lub kursu.
Poprawna jest odpowiedź: "zestawieniem zawierającym przychód i rozchód przedmiotów ładunku podlegających rejestracji", ponieważ tylko dokument o tej samej funkcji kontrolnej może zastąpić sumariusz. Kluczowe są tu dwa warunki: ujęcie obu kierunków ruchu (przychód i rozchód) oraz ograniczenie do materiału podlegającego rejestracji.
Pozostałe propozycje nie spełniają tej funkcji:
- "zbiorowym dowodem odbioru" – dotyczy potwierdzania odbioru przez adresata; nie jest to ewidencja przychodu i rozchodu w placówce ani narzędzie do kontroli całego obiegu przesyłek rejestrowanych.
- "tabelarycznym zestawieniem rodzajów ładunków i odsyłek" – opisuje typy/rodzaje, ale nie gwarantuje ujęcia pełnego rozliczenia ruchu (przychód i rozchód) dla pozycji rejestrowanych w czasie pracy.
- "kartą specjalną" – odnosi się do szczególnych kategorii przesyłek (np. wartościowych) i pełni inną rolę ewidencyjną niż sumariusz; jest dokumentem wyspecjalizowanym, a nie ogólnym zestawieniem obrotu.
W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać zasadę: sumariusz = kontrola obiegu rejestrowanego. Gdy pytanie dotyczy dokumentu "zastępczego", szukaj odpowiedzi, która zachowuje ten sam zakres informacji, a nie tylko "brzmi urzędowo" lub kojarzy się z rejestracją odbioru.
