KWALIFIKACJA CHM6 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 28.
Surowce do produkcji sody muszą spełniać następujące wymagania:
- kamień wapienny – zawartość CaCO3 powyżej 75%
- koks – wartość opałowa powyżej 40150 MJ/t
- solanka – sumaryczna zawartość jonów wapnia i magnezu poniżej 2,5% Wyniki badań laboratoryjnych czterech zestawów substratów, które mogą być skierowane do produkcji zestawiono w tabeli. Który zestaw spełnia powyższe wymagania jakościowe?
Ilustracja przedstawia tabelę z wynikami badań laboratoryjnych czterech zestawów substratów, które mogą być użyte do
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby wybrać poprawny zestaw, trzeba porównać wyniki z tabeli z trzema progami jakościowymi: kamień wapienny ma mieć >75% CaCO3, koks wartość opałową >40150 MJ/t, a w solance suma jonów Ca i Mg ma być <2,5%. Poprawny wybór to taki, który spełnia jednocześnie wszystkie trzy warunki.

Pełne wyjaśnienie:

To zadanie sprawdza typową kompetencję technika technologii chemicznej: kwalifikowanie surowców do procesu na podstawie wyników badań laboratoryjnych i z góry określonych kryteriów akceptacji.

W treści podano trzy niezależne wymagania jakościowe:

  • dla kamienia wapiennego: zawartość CaCO3 ma być powyżej 75%,
  • dla koksu: wartość opałowa ma być powyżej 40150 MJ/t,
  • dla solanki: sumaryczna zawartość jonów wapnia i magnezu ma być poniżej 2,5%.

Kluczowe jest to, że zestaw substratów jest akceptowalny tylko wtedy, gdy spełnia wszystkie trzy warunki jednocześnie. W praktyce oznacza to, że nie wystarczy "dobry" kamień wapienny i "dobry" koks, jeżeli solanka przekracza dopuszczalny poziom jonów Ca2+ i Mg2+ (takie zanieczyszczenia zwykle pogarszają prowadzenie procesu i mogą wymuszać dodatkowe uzdatnianie).

Odpowiedź "B" jest poprawna, ponieważ odpowiada zestawowi, który (zgodnie z tabelą dołączoną do zadania) spełnia równocześnie: wymaganą minimalną zawartość CaCO3 w wapieniu, minimalną wartość opałową koksu oraz limit maksymalny dla sumy jonów wapnia i magnezu w solance.

Pozostałe odpowiedzi są błędne z typowych powodów spotykanych w kontroli jakości:

  • co najmniej jeden parametr w zestawie nie osiąga progu "powyżej" (zbyt niska zawartość CaCO3 lub zbyt niska wartość opałowa),
  • albo zanieczyszczenie solanki (Ca2+ + Mg2+) przekracza limit "poniżej",
  • albo występuje błąd interpretacji nierówności (częsty na egzaminie: pomylenie "<" z ">").

Wskazówka egzaminacyjna: sprawdzaj kryteria w stałej kolejności (wapień → koks → solanka) i przy każdym wpisz mentalnie "zaliczone/niezaliczone". Dopiero zestaw z trzema "zaliczone" jest poprawny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To kryterium czystości wapienia: im wyższy udział CaCO3, tym bardziej przewidywalne zachowanie surowca w procesie. Na egzaminie porównujesz wynik z tabeli z progiem 75% i akceptujesz tylko wartości większe (nie równe, jeśli podano "powyżej").
Wartość opałowa mówi, ile energii można uzyskać ze spalenia jednostki masy paliwa. W tym zadaniu koks ma spełniać minimum energetyczne, więc wybierasz zestaw, w którym wynik w MJ/t jest większy niż próg. Uważaj na jednostki i znak nierówności.
Jony Ca2+ i Mg2+ są typowymi zanieczyszczeniami solanki; ich nadmiar zwykle wymaga uzdatniania i może utrudniać prowadzenie procesu. W zadaniu obowiązuje limit maksymalny, więc poprawny zestaw musi mieć wynik mniejszy niż 2,5% (zgodnie z treścią "poniżej").
Zastosuj prostą procedurę: (1) odrzuć zestawy z CaCO3 ≤ 75%, (2) z pozostałych odrzuć te z wartością opałową ≤ 40150 MJ/t, (3) na końcu sprawdź limit dla Ca+Mg w solance i zostaw tylko wynik < 2,5%. Ta kolejność ogranicza pomyłki.
Zwykle wystarcza porównanie wartości z progami (większe/ mniejsze), bez przeliczania. Obliczenia byłyby potrzebne dopiero wtedy, gdyby pojawiły się inne jednostki, uśrednianie albo przeliczenie procentów. Tu kluczowe jest uważne czytanie i konsekwentne stosowanie nierówności.
Najczęstsze błędy to: pomylenie "powyżej" z "poniżej", nieuwzględnienie jednego z trzech kryteriów oraz wybór zestawu "prawie dobrego" (spełnia 2 warunki, ale nie 3). Często myli się też, czy wartość graniczna równa progowi jest akceptowana.
Taki zestaw jest nieakceptowalny, bo kryteria dotyczą całego kompletu surowców kierowanych do produkcji. W praktyce przemysłowej można rozważać mieszanie partii lub uzdatnianie (np. oczyszczanie solanki), ale w tym typie zadania egzaminacyjnego liczy się ścisłe spełnienie wszystkich podanych warunków.
Proces technologiczny zależy od jakości wszystkich kluczowych wsadów. Nawet idealny wapień nie "naprawi" zbyt zanieczyszczonej solanki lub zbyt niskiej wartości opałowej koksu. Zadanie sprawdza umiejętność kompleksowej kontroli jakości, a nie ocenę jednego parametru w izolacji.
"Zawartość CaCO3" dotyczy składu stałego surowca (wapienia), a "suma jonów Ca i Mg" dotyczy zanieczyszczeń w roztworze (solance). Mimo podobnych nazw chemicznych to różne materiały i różne kryteria. Pomaga dopasowanie: wapień → CaCO3, solanka → jony w roztworze.
Ćwicz pracę na tabelach: zaznaczaj progi, podkreślaj słowa "powyżej/poniżej", a wartości porównuj krokami. Dobrą metodą jest tworzenie krótkiej listy kontrolnej dla każdego wiersza: CaCO3 (OK/NOK), MJ/t (OK/NOK), Ca+Mg (OK/NOK). To ogranicza błędy nieuwagi.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 46% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Poprawny wybór to taki, który spełnia jednocześnie wszystkie trzy warunki."

Źródła:

  • Wikipedia: "Soda kalcynowana" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Soda_kalcynowana (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia: "Węglan wapnia" – https://pl.wikipedia.org/wiki/W%C4%99glan_wapnia (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia: "Koks" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Koks (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z technologii nieorganicznej: wytwarzanie sody i wymagania dla surowców
  • Materiały dydaktyczne z analizy jakościowej i ilościowej surowców (parametry, interpretacja wyników)
  • Zestawy zadań ćwiczących porównywanie danych tabelarycznych z kryteriami jakościowymi

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego