KWALIFIKACJA TWO6 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 19.
Symbol graficzny okrętowego układu hydrauliki siłowej przedstawiony na rysunku jest oznaczeniem
Ilustracja przedstawia schemat graficzny elementu układu hydrauliki siłowej, który jest oznaczeniem rozdzielacza
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rozdzielacz hydrauliczny rozpoznaje się po prostokątach ułożonych obok siebie: każdy prostokąt to jedno położenie. Tu są trzy pola (3 położenia) oraz cztery porty oznaczone P, T, A i B (4 drogi), co odpowiada rozdzielaczowi 4/3. Dodatkowy symbol cewki wskazuje sterowanie elektromagnetyczne.

Pełne wyjaśnienie:

Na schematach hydrauliki siłowej rozdzielacz (zawór kierunkowy) ma symbol złożony z kilku prostokątnych pól obok siebie. Każde pole przedstawia jedno położenie suwaka i pokazuje, jakie połączenia przepływu są w danym położeniu realizowane (strzałki i linie).

W tym zadaniu widać trzy pola, więc element jest trójpołożeniowy. Jednocześnie przy symbolu są oznaczenia portów P (zasilanie/ciśnienie), T (powrót do zbiornika) oraz A i B (wyjścia robocze do odbiornika, np. siłownika). To oznacza cztery drogi przepływu, czyli klasyczny rozdzielacz 4/3. Dodatkowy mały prostokąt z ukośną linią oznacza sterowanie elektromagnetyczne (cewkę), co jest typowe dla rozdzielaczy w automatyce i układach okrętowych.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Zawór bezpieczeństwa jest zaworem ciśnieniowym: jego symbol wskazuje odprowadzenie medium do zbiornika po przekroczeniu nastawy. Nie ma układu wielu pól położeń ani portów A/B typowych dla sterowania kierunkiem.
  • Akumulator hydrauliczny ma symbol odpowiadający magazynowaniu energii (np. gaz/olej). Graficznie nie jest rysowany jako trzy sąsiadujące pola położeń i nie ma funkcji przełączania połączeń P–A/B–T.
  • Zawór przelewowy również należy do zaworów ciśnieniowych i służy do ograniczania/utrzymania ciśnienia przez upust do zbiornika. Jego symbol nie przedstawia kilku położeń suwaka ani czterech portów P/T/A/B.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać regułę: "pola obok siebie = rozdzielacz", a liczba portów i ich oznaczenia podpowiadają typ (np. 4/3). To kluczowe przy diagnostyce układów sterowania siłownikami na statku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Trzy prostokąty (pola) oznaczają trzy położenia elementu sterującego, zwykle suwaka. Każde pole pokazuje inną konfigurację połączeń przepływu (np. zasilanie, powrót, odcięcie). Liczba pól to szybka wskazówka, czy rozdzielacz jest 2- czy 3-położeniowy.
Rozdzielacz 4/3 ma cztery porty: P (zasilanie/ciśnienie), T (powrót do zbiornika) oraz A i B (wyjścia robocze). Gdy widzisz porty P/T/A/B i jednocześnie trzy pola położeń, jest to typowy zawór kierunkowy 4-drogowy, 3-położeniowy.
Oznaczenia P i T mówią, skąd płynie olej i dokąd wraca. P wskazuje linię ciśnieniową (z pompy), a T powrót do zbiornika. W rozdzielaczach pozwala to odróżnić sterowanie kierunkiem od zaworów ciśnieniowych, które zwykle pokazują upust do T bez układu wielu położeń.
Porty A i B to przyłącza robocze prowadzące do odbiornika, najczęściej siłownika dwustronnego działania lub silnika hydraulicznego. W zależności od położenia suwaka rozdzielacza, A jest zasilane z P, a B łączy się z T (lub odwrotnie), co zmienia kierunek ruchu.
Sterowanie elektromagnetyczne rozpoznaje się po symbolu cewki dołączonej do rozdzielacza (zwykle mały prostokąt z ukośną linią). Oznacza to, że położenie suwaka jest zmieniane sygnałem elektrycznym, co jest typowe dla układów z automatyką i zdalnym sterowaniem.
Rozdzielacz ma kilka pól położeń obok siebie i często porty P/T/A/B, bo steruje kierunkiem przepływu. Zawór bezpieczeństwa jest zaworem ciśnieniowym: jego symbol pokazuje otwarcie do zbiornika po przekroczeniu nastawy i nie ma "pól położeń" przedstawiających pracę suwaka.
Zawór przelewowy służy do ograniczania ciśnienia przez odprowadzenie części strumienia do zbiornika, gdy ciśnienie rośnie. Rozdzielacz natomiast kieruje przepływem do A lub B i zmienia połączenia między P, T, A, B. Różne funkcje mają odzwierciedlenie w zupełnie innej symbolice.
Położenie neutralne to środkowe położenie rozdzielacza 4/3. Na symbolu jest to środkowe pole. Często przedstawia ono odcięcie wszystkich dróg (zamknięty środek) lub inne konfiguracje (np. P do T). Na egzaminie trzeba odczytać to z rysunku, nie zgadywać.
Najczęściej myli się rozdzielacze z zaworami ciśnieniowymi (bezpieczeństwa, przelewowymi), bo oba "mają strzałki". Klucz to sprawdzenie: czy są pola położeń obok siebie oraz czy występują porty P/T/A/B. Pominięcie tych cech prowadzi do błędów.
Najlepiej ćwiczyć na schematach: najpierw rozpoznawaj typ elementu (np. "pola obok siebie = rozdzielacz"), potem liczbę dróg i położeń (np. 4/3), a na końcu rodzaj sterowania (cewka, mechaniczne, hydrauliczne). Rób krótkie serie zadań i porównuj z opisem portów P/T/A/B.
info

Około 52% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Rozdzielacz hydrauliczny rozpoznaje się po prostokątach ułożonych obok siebie: każdy prostokąt to jedno położenie."

Źródła:

  • ISO 1219-1:2012, Fluid power systems and components — Graphical symbols and circuit diagrams — Part 1: Graphical symbols (rozdziały dotyczące zaworów kierunkowych/rozdzielaczy)
  • ISO (strona normy): https://www.iso.org/standard/50371.html - accessed 2026-02-18
  • Engineering ToolBox, "Hydraulic Symbols" (odniesienie do symboliki zaworów kierunkowych): https://www.engineeringtoolbox.com/hydraulic-symbols-d_1402.html - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • Norma ISO 1219-1 (symbole graficzne hydrauliki i pneumatyki) – część dotycząca zaworów kierunkowych
  • Podręczniki z hydrauliki siłowej (rozdziały o rozdzielaczach i zaworach ciśnieniowych)
  • Karty katalogowe i instrukcje serwisowe rozdzielaczy 4/3 ze sterowaniem elektromagnetycznym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego