KWALIFIKACJA CHM3 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 2.
Symbol "In" jest umieszczany na
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oznaczenie "In" na szkle miarowym informuje, że naczynie jest kalibrowane "na wlew" (to contain), czyli po napełnieniu do kreski zawiera deklarowaną objętość.
Takie znakowanie dotyczy typowo kolb miarowych używanych do przygotowania roztworów o zadanej objętości.

Pełne wyjaśnienie:

Symbol "In" (interpretowany jako to contain, czyli "na wlew") oznacza, że szkło miarowe jest wyskalowane na zawieranie określonej objętości. W praktyce: gdy ciecz zostanie doprowadzona do kreski, naczynie zawiera nominalną objętość (w warunkach odniesienia podanych przez producenta, zwykle dla temperatury odniesienia).

Dlaczego pasuje to do kolby miarowej? Kolba miarowa służy przede wszystkim do sporządzania roztworów o dokładnie określonej objętości końcowej. Użytkownik napełnia kolbę do kreski, miesza i otrzymuje roztwór o zadanej objętości w naczyniu – dlatego kalibracja "na wlew" jest tu logiczna i funkcjonalna.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "pipetach i oznacza sprzęt kalibrowany "na wylew"" – pipety są zwykle szkłem wydającym (na wylew), ale samo oznaczenie "In" nie odpowiada kalibracji wydającej; dla wydawania stosuje się inne oznaczenia (często spotyka się też zapis TD/EX w zależności od producenta).
  • "biuretach i oznacza sprzęt kalibrowany "na wlew"" – biureta pracuje jako sprzęt do dozowania (wydawania) objętości, więc funkcjonalnie wiąże się z kalibracją na wylew, a nie na wlew.
  • "kolbach miarowych i oznacza sprzęt kalibrowany "na wylew"" – kolba miarowa nie służy do wydawania dokładnej objętości, tylko do jej uzyskania w naczyniu; dlatego "na wylew" jest tu niezgodne z zastosowaniem.

Wskazówka egzaminacyjna: skojarz "kolba miarowa = roztwór o objętości końcowej w kolbie" (zawieranie), a "pipeta/biureta = podawanie porcji cieczy" (wydawanie). To pomaga szybko rozróżnić sens kalibracji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznaczenie In informuje, że szkło jest kalibrowane na zawieranie ("na wlew", ang. to contain). To znaczy, że po napełnieniu do kreski naczynie zawiera nominalną objętość cieczy (w warunkach odniesienia producenta).
Najczęściej kojarzy się go z naczyniami, które mają zawierać zadaną objętość, np. z kolbą miarową. Kolba służy do przygotowania roztworu o objętości końcowej w naczyniu, więc kalibracja "na wlew" jest naturalna.
Kolba miarowa nie służy do precyzyjnego wydawania porcji cieczy, tylko do uzyskania roztworu o dokładnej objętości końcowej. Dlatego ważne jest, ile cieczy zawiera po ustawieniu menisku na kresce, a nie ile wypłynie.
Kalibracja "na wylew" (wydawanie) oznacza, że szkło ma podać określoną objętość na zewnątrz. To typowe podejście dla pipet i biuret, bo ich funkcją jest dozowanie cieczy, a nie jej przechowywanie w naczyniu.
Objętość cieczy i wymiary szkła zależą od temperatury, dlatego szkło miarowe jest odniesione do określonej temperatury (podawanej przez producenta). Praca w innej temperaturze może zwiększać błąd objętości, zwłaszcza w analizie ilościowej.
W praktyce spotyka się dwie konwencje zapisu: In/Ex oraz TC/TD. Obie odnoszą się do tego, czy szkło zawiera czy wydaje objętość. Na egzaminie warto rozumieć sens: "na wlew" = zawieranie, "na wylew" = wydawanie.
Kolbę ustaw na poziomym podłożu, oczy na wysokości kreski, i doprowadź ciecz tak, aby dolna część menisku (dla cieczy zwilżających szkło) stykała się z kreską. Unikaj paralaksy, bo daje typowy błąd odczytu.
Typowe błędy to: niedokładne ustawienie menisku na kresce, brak wymieszania roztworu po dolaniu do kreski, zabrudzone lub mokre szkło, praca w skrajnej temperaturze oraz użycie niewłaściwego sprzętu (np. zlewki zamiast kolby) do ustalenia objętości.
Zlewka nie jest szkłem miarowym i nie ma gwarantowanej tolerancji objętości. Do roztworów o wymaganej dokładności używa się szkła miarowego (np. kolby miarowej), aby błąd objętości nie zdominował niepewności oznaczenia analitycznego.
Ucz się przez skojarzenia funkcji: kolba = objętość w naczyniu (zawieranie), pipeta/biureta = porcja na zewnątrz (wydawanie). Dodaj do tego ćwiczenia z odczytem menisku i znajomość podstawowych nazw sprzętu laboratoryjnego.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • ISO 1042: Laboratory glassware — One-mark volumetric flasks (wymagania i znakowanie), aktualne wydanie normy ISO
  • ISO 648: Laboratory glassware — Single-volume pipettes (wymagania i znakowanie), aktualne wydanie normy ISO
  • ISO 385: Laboratory glassware — Burettes (wymagania i znakowanie), aktualne wydanie normy ISO

Materiały:

  • Normy dotyczące szkła miarowego (kolby, pipety, biurety) – opis tolerancji i znakowania
  • Podręcznik z analizy ilościowej: rozdział o przygotowaniu roztworów i pracy ze szkłem miarowym
  • Materiały szkolne/CKZ o błędach pomiarowych i technice odmierzania objętości

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego