KWALIFIKACJA INF2 + INF3 - CZERWIEC 2011

PYTANIE NR 50.
Symbol klasy ochronności urządzenia elektrycznego zasilanego napięciem bardzo niskim bezpiecznym SELV lub bardzo niskim ochronnym PELV przedstawia rysunek
Ilustracja przedstawia cztery symbole związane z ochroną elektryczną, które mogą być używane w kontekście egzaminu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Urządzenia zasilane napięciem bardzo niskim bezpiecznym SELV lub ochronnym PELV zalicza się do klasy ochronności III.
Ich oznaczenie to romb (kwadrat na wierzchołku) z trzema pionowymi kreskami w środku. Taki znak wskazuje, że ochronę zapewnia zasilanie z obwodu bardzo niskiego napięcia.

Pełne wyjaśnienie:

SELV (Safety Extra-Low Voltage) i PELV (Protective Extra-Low Voltage) to sposoby zasilania, w których stosuje się bardzo niskie napięcie w celu ograniczenia ryzyka porażenia prądem. W praktyce oznacza to, że źródło zasilania oraz separacja/środki ochronne są dobrane tak, aby w typowych warunkach użytkowania dotyk nie stanowił takiego zagrożenia jak przy napięciach sieciowych.

Urządzenia przeznaczone do pracy z takim zasilaniem są klasyfikowane jako klasa ochronności III. Właśnie dlatego pytanie łączy SELV/PELV z "symbolem klasy ochronności urządzenia". Poprawny znak graficzny dla klasy III ma postać rombu (kwadratu ustawionego na wierzchołku) z trzema pionowymi liniami w środku.

Pozostałe rysunki (odpowiedzi błędne) najczęściej odpowiadają innym klasom ochronności lub innym oznaczeniom bezpieczeństwa. Typowe pomyłki wynikają z tego, że:

  • klasa I kojarzy się z obecnością przewodu ochronnego i uziemienia (inny symbol),
  • klasa II bywa mylona z SELV/PELV, bo również nie wymaga przewodu ochronnego, ale jej idea opiera się na podwójnej/wzmocnionej izolacji, a nie na zasilaniu bardzo niskim napięciem,
  • znaki ostrzegawcze lub informacyjne bywają podobne "kształtem", lecz nie opisują klasy ochronności.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawiają się skróty SELV/PELV, najpierw skojarz je z klasą III, a dopiero potem wybieraj rysunek odpowiadający symbolowi tej klasy. Dzięki temu nie "przeskoczysz" intuicyjnie na symbol podwójnej izolacji lub uziemienia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
SELV to zasilanie bardzo niskim napięciem bezpiecznym, którego celem jest ograniczenie ryzyka porażenia prądem przez utrzymanie napięcia na poziomie uznawanym za bezpieczniejszy oraz zapewnienie odpowiednich środków separacji. W praktyce spotkasz to np. w układach sterowania i elektronice.
PELV to zasilanie bardzo niskim napięciem ochronnym. W obu przypadkach chodzi o obwody bardzo niskiego napięcia, ale mogą różnić się dopuszczalnymi powiązaniami z uziemieniem/PE w zależności od rozwiązania. Na egzaminie kluczowe jest skojarzenie SELV/PELV z klasą ochronności III.
Klasa ochronności III jest oznaczana symbolem rombu (kwadratu ustawionego na wierzchołku) z trzema pionowymi kreskami w środku. Ten znak informuje, że urządzenie jest zasilane z obwodu bardzo niskiego napięcia (np. SELV/PELV) i nie wykorzystuje ochrony przez PE jak klasa I.
Bo w klasie III podstawowym środkiem ograniczającym zagrożenie jest samo zasilanie bardzo niskim napięciem (a nie np. uziemienie obudowy czy podwójna izolacja jako główny mechanizm). Dlatego znak klasy III identyfikuje urządzenia przeznaczone do takiego sposobu zasilania.
Z założenia urządzenia klasy III pracują z bardzo niskiego napięcia, więc typowo nie wymagają przewodu ochronnego PE jako podstawowego środka ochrony. W praktyce zależy to od konstrukcji i całego systemu zasilania, ale na poziomie egzaminu: klasa I kojarzy się z PE, a klasa III z SELV/PELV.
Najpierw rozpoznaj zasadę ochrony: SELV/PELV = zasilanie bardzo niskim napięciem = klasa III (romb z trzema kreskami). Klasa II dotyczy podwójnej/wzmocnionej izolacji i ma inny znak. Unikaj wybierania "na oko" tylko po kształcie.
Często w urządzeniach i modułach elektronicznych pracujących na niskich napięciach, np. część sprzętu sieciowego, systemy sterowania, peryferia oraz układy zasilane z zasilaczy zapewniających separację i niskie napięcie po stronie wtórnej. Oznaczenia pomagają ocenić wymagania bezpieczeństwa.
W wielu typowych konstrukcjach zasilacze impulsowe zapewniają niskie napięcia wyjściowe i separację od sieci, ale to, czy dany obwód spełnia wymagania SELV/PELV, wynika z konkretnej konstrukcji i oznaczeń producenta. Na egzaminie nie zakładaj tego "z definicji" bez informacji z tabliczki znamionowej.
Warto zwrócić uwagę na napięcie i rodzaj zasilania, pobór mocy/prądu, oznaczenia bezpieczeństwa, wymagania środowiskowe oraz ewentualne ostrzeżenia. W serwisie IT pomaga to dobrać właściwy zasilacz, przewody oraz ocenić, czy urządzenie wymaga uziemienia lub dodatkowych środków ochronnych.
Ucz się parami: klasa I (ochrona przez PE), klasa II (podwójna/wzmocniona izolacja), klasa III (SELV/PELV). Dodatkowo przećwicz rozpoznawanie symboli z rysunków. Najlepiej rozwiązać serię zadań obrazkowych, aby utrwalić piktogramy.
info

Około 50% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że taki znak wskazuje, że ochronę zapewnia zasilanie z obwodu bardzo niskiego napięcia.

Źródła:

  • IEC 61140, Protection against electric shock — Common aspects for installation and equipment (rozdział dot. klas ochronności i środków ochrony)
  • IEC 60417, Graphical symbols for use on equipment (hasła dotyczące symboli klas ochronności, w tym klasy III)
  • PN-EN 61140, Ochrona przed porażeniem elektrycznym — Wspólne aspekty instalacji i urządzeń (polska wersja normy IEC 61140)

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania z elektrotechniki i BHP dla techników (dział: ochrona przeciwporażeniowa)
  • Dokumentacja producentów urządzeń i zasilaczy (sekcje: safety markings, symbols, protection class)
  • Baza symboli graficznych na urządzeniach wg norm IEC (w tym symbole klas ochronności)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego