KWALIFIKACJA ELM2 + ELM5 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 3.
Symbol przedstawiony na rysunku oznacza blok
Ilustracja przedstawia prosty symbol graficzny, który jest umieszczony w kwadratowej ramce.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna jest odpowiedź "wzmacniacza", ponieważ symbol przedstawiony na rysunku odpowiada blokowi, którego zadaniem jest zwiększenie amplitudy/mocy sygnału przy zachowaniu informacji.
Pozostałe odpowiedzi dotyczą bloków generowania sygnału lub przemiany częstotliwości, a nie typowego wzmocnienia.

Pełne wyjaśnienie:

W schematach blokowych elektroniki poszczególne fragmenty urządzenia przedstawia się jako bloki funkcjonalne. Każdy blok odpowiada określonej operacji na sygnale (np. wzmocnienie, generacja, mieszanie).

Odpowiedź "wzmacniacza" jest właściwa, ponieważ symbol na rysunku identyfikuje blok, którego funkcją jest zwiększenie poziomu sygnału (napięciowego, prądowego lub mocy) między wejściem a wyjściem. W praktyce taki blok występuje m.in. jako wzmacniacz w.cz., p.cz., m.cz. albo wzmacniacz operacyjny pracujący w torze analogowym.

Odpowiedź "generatora" jest błędna, bo generator to blok wytwarzający sygnał (np. sinus, prostokąt) bez konieczności podawania sygnału wejściowego o tej samej informacji. Zwykle kojarzy się z oscylatorem, a nie ze wzmacnianiem sygnału z wejścia.

Odpowiedź "heterodyny" jest błędna, ponieważ heterodyna (lokalny oscylator w odbiornikach superheterodynowych) dostarcza sygnał pomocniczy do przemiany częstotliwości. To szczególny przypadek generatora stosowany w radiotechnice, a nie blok służący do wzmocnienia.

Odpowiedź "mieszacza" jest błędna, bo mieszacz realizuje mnożenie/mieszanie sygnałów (np. sygnału wejściowego i heterodyny), w wyniku czego powstają składowe o częstotliwościach sumy i różnicy. To inny typ operacji niż wzmocnienie.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy symbolu bloku, warto kojarzyć odpowiedzi z funkcją w torze sygnałowym: wzmacniacz zwiększa poziom, generator/heterodyna tworzy sygnał, a mieszacz zmienia (przesuwa) częstotliwość przez mieszanie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Blok wzmacniacza to element toru sygnałowego, którego funkcją jest zwiększenie poziomu sygnału (napięcia, prądu lub mocy) między wejściem a wyjściem. Na schematach blokowych przedstawia się go symbolem umownym, bez detali elementów (rezystorów, tranzystorów).
Wzmacniacz wzmacnia sygnał doprowadzony na wejście, a generator wytwarza sygnał "z siebie" (oscylator). Na schemacie blokowym patrz na rolę w torze: wzmacniacz jest zwykle "w linii" sygnału, generator bywa źródłem lub sygnałem pomocniczym.
Heterodyna to lokalny oscylator stosowany w przemianie częstotliwości (np. w odbiorniku superheterodynowym). Jej zadaniem jest dostarczenie sygnału do mieszacza, a nie podniesienie poziomu sygnału informacyjnego. To inna funkcja i inny blok w torze.
Mieszacz realizuje przemianę częstotliwości przez mieszanie dwóch sygnałów (wejściowego i heterodyny), tworząc składowe sumy i różnicy częstotliwości. To operacja zmiany widma, a nie typowe wzmocnienie. Wzmacniacz przede wszystkim zwiększa poziom sygnału.
Wzmacniacze spotkasz m.in. w torze audio (przedwzmacniacz i końcówka mocy), w torach radiowych (wzmacniacz w.cz. i p.cz.) oraz w układach pomiarowych (wzmacniacz operacyjny). Na schemacie blokowym zwykle leżą "po drodze" między źródłem a obciążeniem.
Zwykle nie. Schemat blokowy pokazuje funkcje i przepływ sygnału, a nie szczegóły realizacji. Zamiast elementów dyskretnych są bloki typu "wzmacniacz", "filtr", "mieszacz", "detektor". Do szczegółów służy schemat ideowy.
Najczęstsze pomyłki to wybór pojęcia "z tej samej dziedziny" (np. radiotechnika) bez sprawdzenia funkcji bloku, mylenie generatora z heterodyną oraz zakładanie, że każdy blok z toru radiowego musi być mieszaczem. Warto kojarzyć odpowiedź z operacją: wzmocnienie vs generacja vs przemiana.
Ćwicz na zestawach schematów blokowych i mapuj każdy blok na jego funkcję: wzmacnia, filtruje, miesza, generuje, detekuje. Pomaga też analiza przykładowych torów (audio, odbiornik radiowy). Na egzaminie najpierw rozpoznaj typ rysunku: blokowy czy ideowy.
Generator jest potrzebny, gdy musisz wytworzyć sygnał (np. zegar, nośna, sygnał testowy). Wzmacniacz jest potrzebny, gdy sygnał już istnieje, ale jest za słaby do dalszego przetwarzania lub wysterowania obciążenia. W praktyce oba bloki często współpracują w jednym urządzeniu.
Warto powtórzyć: filtr (selekcja pasma), detektor/demodulator (odzysk informacji), modulator (nakładanie informacji), wzmacniacz w.cz./p.cz./m.cz., oraz podstawy przemiany częstotliwości. Te pojęcia często występują razem w zadaniach o torach sygnałowych i schematach blokowych.
info

Statystycznie 57% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • IEC 60617 (Graphical symbols for diagrams) – online database, https://webstore.iec.ch/publication/6047 (dostęp 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Schemat blokowy" – opis idei bloków funkcjonalnych, https://pl.wikipedia.org/wiki/Schemat_blokowy (dostęp 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do podstaw elektroniki: schematy ideowe i blokowe
  • Materiały dydaktyczne z radiotechniki (tor odbiornika/nadajnika, podstawowe bloki)
  • Karty pracy i zestawy symboli używanych w dokumentacji technicznej urządzeń elektronicznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego